Йиллик маром, мавсумий маром — биологик жараёнлар ва ҳодисалар интенсивлиги ҳамда ҳарактерининг йиллик даврий такрорланиб туриши билан боғлиқ бўлган ўзгаришлар; қутблардан тортиб то тропик зоналаргача бўлган ҳудудлардаги барча организмларда кузатилади. Ташқи муҳит шароитининг кун узунлиги билан бирга ўзгариши Й.м. учун асосий сигнал бўлади (қаранг Фотопериодизм). Биологик жараёнларнинг йиллик такрорланиб туриши тур учун муҳим бўлган реаксиялар йиғиндисини ўз ичига олади. Й.м. организмларнинг миграцияси, қишки ёки ёзги уйқуга кетиши, бошпана, ин, уя қуриши каби хилма-хил фаолиятида намоён бўлади. Биокимёвий ва физиологик функсияларнинг мавсумий ўзгариши ўсиш, ривожланиш, кўпайиш, терморегулясия, фаол ҳаракатланиш ва б. ҳодисалар билан боғлиқ. Кўпчилик ўсимлик ва ҳайвонларда Й. м. доимий муҳит шароитида ўзгармас бўлсада, кўпинча турга хос ҳодиса ва жараёнларнинг қатъий такрорланиб туриши бу маромдан четга чиқиши мумкин.[1]

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил