Yovvoyi tabiat
Ёввойи табиат

Ёввойи табиат хонакилаштирилмаган ҳайвонлар турларини англатади, лекин одамлар томонидан киритилмаган ҳолда ўсадиган ёки ёввойи ҳолда яшайдиган барча организмларни ўз ичига олади.[1] Ёввойи табиат шунингдек ŏйинга манодош: қушлар ва сутемизувчилар спорт учун овланилган . Ёввойи табиатни барча экотизимларда топиш мумкин. Чўллар, текисликлар, ўтлоқлар, ўрмонлар, ўрмонлар ва бошқа ҳудудлар, жумладан, энг ривожланган шаҳар ҳудудлари, ёввойи табиатнинг ўзига хос шаклларига эга. Оммавий маданиятда бу атама одатда инсон омиллари таъсири остида бўлмаган ҳайвонларни назарда туца-да, кўпчилик олимлар ёввойи табиатнинг кўп қисми инсон фаолияти таъсир қилишига қўшиладилар.[2] Баъзи ёввойи табиат одамларнинг хавфсизлиги, соғлиғи, мулки ва ҳаёт сифатига таҳдид солади. Бироқ, кўплаб ёввойи ҳайвонлар, ҳаттоки хавфли ҳайвонлар ҳам одамлар учун қадрлидир. Бу табиатда иқтисодий, таълим ва ҳиссий қадр бўлиши мумкин.
Инсоният тарихдан сивилизацияни ёввойи табиатдан бир қанча йўллар билан, жумладан, қонуний, ижтимоий ва ахлоқий туйғулар билан ажратишга мойил бўлган. Бироқ, баъзи ҳайвонлар шаҳар атрофи муҳитига мослашган. Бунга бази ёввойи мушуклар, итлар, сичқонлар ва каламушлар каби ҳайвонлар киради. Айрим динлар бази ҳайвонларни муқаддас деб билишади ва ҳозирги замонда табиий муҳитга ғамхўрлик фаолларни ёввойи табиатдан инсон манфаати ёки кўнгилочар мақсадларда фойдаланишга қарши норозиликка ундайди.
Бутунжаҳон ёввойи табиат фондининг 2020-йилги тирик сайёралар ҳисоботи ва Лондон зоология жамияти тирик сайёралар индексига кўра, 1970-йилдан бери бутун дунёдаги ёввойи табиат аҳолиси инсон фаолияти, хусусан, ортиқча исте’мол, аҳоли сонининг кўпайиши ва интенсив деҳқончилик натижасида 68 фоизга камайди, бу одамлар олтинчи кенг миқёсдаги қирилиб кетиш ҳодисасини юзага келтирганининг яна бир далилидир.[3][4] CИТЕС маълумотларига кўра, ҳар йили ёввойи табиатнинг халқаро савдоси миллиардлаб долларни ташкил этади ва бу юз миллионлаб ҳайвонлар ва ўсимликлар намуналарига таъсир қилади.[5]
Савдо
Манбалар
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |
- ↑ Ушер, М. Б.. Wилдлифе cонсерватион эвалуатион: аттрибутес, cритериа анд валуэс. Лондон, Неw Ёрк: Чапман & Ҳалл, 1986. ИСБН 978-94-010-8315-7.
- ↑ Ҳаррис, Ж. Д.. Wилдлифе: Деструcтион, Cонсерватион анд Биодиверситй. Нова Сcиэнcе Публишерс, 2009.
- ↑ Греэнфиэлд, Патриcк. „Ҳуманс эхплоитинг анд дестройинг натуре он унпреcедентед сcале – репорт“. Тҳе Гуардиан (9-сентабр 2020-йил). Қаралди: 10-сентабр 2020-йил.
- ↑ Wоодятт, Амй. „Ҳуман аcтивитй ҳас wипед оут тwо-тҳирдс оф wорлд'с wилдлифе синcе 1970, ландмарк репорт сайс“. CНН (10-сентабр 2020-йил). Қаралди: 10-сентабр 2020-йил.
- ↑ „¿Қуé эс ла CИТЕС? | CИТЕС“. cитес.орг. Қаралди: 15-ноябр 2020-йил.