Yulduz masjidi
Юлдуз масжиди (шунингдек, Тара масжиди сифатида ҳам танилган) – Бангладешнинг Дакка шаҳри Арманитола ҳудудида жойлашган масжид. Масжид нақшинкор безакларга эга бўлиб, кўк юлдуз нақшлари билан безатилган. Иншоот 19-асрнинг биринчи ярмида Мирзо Ғулом Пир (Мирзо Аҳмад Жан) томонидан қурилган[1].
| Масжид | |
 | |
| Масжиднинг 2023-йил январдаги ҳолати | |
| Мамлакат |  Бангладеш
|
| Шаҳар | Дакка |
| Координаталар | 23°42′56″Н 90°24′06″Э / 23.715629°Н 90.401728°Э |
| Йўналиши | сунний |
| Асосчи | Мирзо Ғулом Пир |
| Асосий сана: 19-аср
| |
| Гумбазлар сони | 5 |
| Гумбазлар сони | 5 |
| Миноралар сони | 4 |
| Миноралар сони | 4 |
| Ҳолати | актив |
Тарихи
Маҳаллий зодагон Мирза Ғулом Пир (1860-йилда вафот этган) масжидни қуришни бошлаган ва шунинг учун ҳам иншоот Мирза Ғулом Пир масжиди номи билан танилган[2]. Кейинчалик, 1926-йилда Али Жан Бепари исмли тадбиркор масжидни таъмирлаб, юлдузлар ва бошқа мотивларни қўшган. Шундан сўнг, масжид ҳозирги Тара (шунингдек Ситара) масжиди номини олган[3].
Архитектура
18-аср охирида Мирзо Ғулом томонидан Бобурийлар услубида қурилган бу масжид дастлаб оддий тўртбурчак шаклдаги масжид бўлиб, ўлчами 33’х11' ни ташкил этган, шарқий фасади (асосий фасад) учта эшикли, бири шимолий деворда, иккинчиси эса жанубий деворда жойлашган. Масжиднинг тожини учта гумбаз ўраб турган, марказий қисмидагиси нисбатан каттароқ. Миноралар бурчакларига урғу берилган ва фасадлар гипсли панел безакларидан ташкил топган. 20-асрнинг бошларида Али Жан Бепари масжиднинг таъмирлаш ишларини молиялаштирган. Сирт машҳур синган чинни безаклари бўлган „Чини Тикри“ билан қайта ишланган. Масжидга Юлдуз масжиди номини берган ажойиб кўк юлдуз мозаикаси бўлган эксклюзив чинитикри ҳисобланиб, у мозаиканинг жуда кам учрайдиган намуналаридан биридир. 1987-йилда масжидга Архитектура бошқармаси томонидан яна иккита гумбаз қўшилган[2]. У импорт қилиб олиб келинган чинни гил кошинлар билан безатилган ва чинитикри қўллашнинг иккала усулидан ҳам фойдаланилган ҳамда рангли кошин нақшларидан фойдаланилган. Гумбаз ва ташқи девори турли рангдаги юлдуз шаклига эга чинни лой кошинлар билан қопланган. Шарқий фасаднинг юқори қисми ҳам ярим ой нақшини ўз ичига қамраб олган. Ички интерерда турли хил сирланган плиткалар ёрдамида ишланган бошқа безаклар ҳам мавжуд. Учта меҳроб ва эшиклар мозаикали гул нақшлари билан безатилган. Ўсимлик ва ваза нақшлари айвон деворининг юқорисида ва ички қисмида безак элементи сифатида қайта такрорланган.
Ташқи безаклар
20-аср бошида маҳаллий тадбиркор Али Жан Бепари масжидни янгилаш учун кўп миқдорда маблағ сарфлайди. Масжид юзаси Хинитикри (Хитой порселланининг бузилган қисмлари) билан қайта безатилади, бу 1930-йилларда машҳур бўлган декоратив услуб ҳисобланади. Олдин тарихий аҳамиятга эга бўлмаган масжид, хитойлик „чинитикри“ (қисқача хитойча) меъмор декорацияси ёрдамида яна-да аҳамиятли масжидга айланади. Бу декоратив усул, масжиднинг ҳозирги машҳурлигини таъминлаш билан бирга ҳозирги номи Юлдуз масжид ёки Ситара масжидини олинишига ҳам сабаб бўлади. 1987-йилда Диний ишлар вазирлиги Гиасул Ҳуқуэ ва Заҳируддинга ибодат залига қўшимчалар киритиш вазифасини топширган.
Масжид япон ва инглиз услубидаги хитойча лой плёнкалари билан безатилган ва Чинитикри қўлланмасининг иккала усулидан ҳам фойдаланилган. Шундай услублардан бири оқ рангли гипга қора майданли плёнкалари турли шаклларга бўлиб ишлатиш усули ҳисобланади. Куполалар ва ташқи юза турли рангли юлдуз шаклидаги Хитой лой плёнкалари билан қопланган. Шарқий фасаднинг юқори қисми ҳам ярим ой мотюси билан бирлаштирилган.
Ички безаклари
Чинитикри плёнка ишлари масжиднинг ички юзасида турли хил шаклларидаги шишали плёнкалардан иборат ҳар хил қисмлардан фойдаланилган ҳолда бошқа ҳолатни ўзида намойиш этади. Учта меҳроб ва эшиклар мозаика гуллар усули билан безатилган. Декоратив элемент сифатида, япон Фужияма мотюси эшиклар орасидаги юзада тасвирланган.
Манбалар
- ↑ Ислом, Сиражул; Миаҳ, Сажаҳан; Кҳанам, Маҳфуза эт ал., эдс (2012). "Стар Мосқуэ". Банглапедиа: тҳе Натионал Энcйcлопедиа оф Бангладеш (Онлине нашри). Дҳака, Бангладеш: Банглапедиа Труст, Асиатиc Соcиэтй оф Бангладеш. ИСБН 984-32-0576-6. ОCЛC 52727562. ҳттп://эн.банглапедиа.орг/индех.пҳп?титле=Стар_Мосқуэ.<!--->
- ↑ 2,0 2,1 „Стар Мосқуэ, Дҳака“. www.бангладеш.cом.
- ↑ Ҳаидер. „Тҳе иcониc Тара Масжид дид нот алwайс ҳаве тҳосе старс!“ (эн). Тҳе Даилй Стар (2023-йил 27-август). Қаралди: 2023-йил 28-август.
Адабиётлар
- Ҳақ, Энамул. 1983. Бангладехнинг Ислом санъати мероси. Дҳака: Бангладех миллий музейи, 98.
- Аҳмед, Назимуддин. 1984. Бангладех ёдгорликларини кашф этинг. Даха: Университет матбуотлари чекланган, 181.
- Ҳасан, Сед Маҳмудул. 1981. Дакка: Масжидлар шаҳри. Даха: Ислом жамғармаси, 46.
- Имамуддин, Абу Ҳ. 1993. Архитектура сақловчиси Бангладех: Бангладехнинг Осиё жамияти, 239.
- Раҳман, Маҳбубур. 2009. Эски, аммо янги:: янги, аммо эски: меъморий меросни сақлаш: УНЕСCО, 339.
- АБМ, Ҳуссаин. 2007. Бангладехнинг археологик мероси. Дҳака: Бангладехнинг Осиё жамияти.
- Аҳмед, Шариф Уддин. 1991. Дҳака ўтмишдаги ҳозирги келажак. Дҳака: Бангладехнинг Осиё жамияти.