Юнус Али Энаетпурий (арабча: يونس علي العنايتفوري‎‎бенгалча: ইউনুস আলী এনায়েতপুরী ; 1886-1951) ёки оддийгина Хўжа Энаетпури[1] сўфий авлиё бўлган.


Юнус Али

Энаетпурий
Шахсий маълумотлар
Таваллуди 1886-йил
Вафоти 1952
Энаетпур Дарбар Шариф, Бангладеш
Дини Ислом
Мазҳаб Сунний
Машҳур иш(лар)и Шариятер Ало (Шарият ёғдуси) ваГанж-э-Асрар
Тариқат Нақшбандия (Мужаддиди)

Шахсий ҳаёти

Юнус Али 1886-йилда туғилган. У 17 ёшидан бошлаб Калкуттада 18 йил давомида Саййид Вожид Али қўлида таҳсил олади[2][3][1]. У Бағдодлик саййидлар авлодидан бўлган деб ишонилади[4][1], лекин ёзувлар Чаитра 26, 1330 (милодий 1924)да содир бўлган ёнғинда йўқ қилинган[4]. Хўжа 1952-йилда вафот этган[1].

Таълимотлари

Хўжанинг таълимоти Тажаллийга, илоҳий нурга[2] қаратилган ва унинг издошлари юз минглаб кишилардан иборат эди[5][1]. Хўжа Энаетпурий „ёзма“, „маъруза“ ва „хонқоҳ“ каби уч томонлама ўқитиш усулини ишлаб чиққан[1].

Унинг сўфийлик тариқати бошқа тўртта сўфийлик тариқатига таъсир қилади: Қодирий, Чишти, Нақшбандия ва Мужаддедий[3], Нақшбандийнинг (Мужаддидий) алоҳида таъсири билан[1] ҳамда у Бангладешга Мужаддедия тариқатини жорий этгани учун алоҳида эътироф этилган[6]. Ўша пайтдаги Шарқий Покистонда сўфийларнинг уйғониши Хожанинг сўфийликка шубҳа билан қарайдиган мусулмонларга, жумладан, шариат ва сўфийликни (тариқа) уйғунлаштиришга қаратилган фаолияти билан боғлиқ[1]. У шариат ва тасаввуфга оид иккита „Шарият Ало“ („Шариат нури“) ва „Ганже Асрор“ („Сирлар шаҳри“) китобларини ёзган[1].

Мероси

Хўжа Юнус Али университети[7] ва Хўжа Юнус Али тиббиёт коллежи[8] илм даргоҳлари Хўжа номи билан аталган. Муассасалар Хўжанинг издоши ва куёви М. М. Амжад Ҳусайн[9] томонидан ташкил этилган бўлиб, тиббиёт коллежининг жойлашуви унинг ҳаёти давомида Хўжа томонидан танланган ҳудудда бунёд этилган[10]. Ро-ро пароми, шунингдек, „ЭНАЕТПУРИ“ М/Ф ҳам Хўжа номи билан аталган.

Бангладешдаги Хўжа Энаетпурига бағишланган ва унинг ихлосмандлари томонидан ташкил этилган Ханқаҳлар (сўфий марказлари) қуйидагилардан иборат[3]:

  • Энаетпур Дарбар Шариф, Хўжанинг ўзи томонидан ташкил этилган дастлабки хонқа ва Бангладешдаги барча хонқаларнинг энг каттаси. Бу сўфийлар маркази „Бисва Шанти Манзил“ (Жаҳон Тинчлик Маркази) номи билан машҳур[1].
  • Мйменсингҳдаги Шамбҳуганж Дарбар Шариф
  • Бисва Закер Манзил (Атрошида Атроши пирлари томонидан ташкил этилган Жаҳон Закер Маркази ва Хўжа шогирдлари томонидан асос солинган энг йирик хонқоҳлардан бири)[1]
  • Фаридпурдаги Чандра Пара Дарбар Шариф
  • Тангаилдаги Пара Дарбар Шариф жаннати Хўжа Энаетпурийнинг энг яқин шогирдларидан бири Мавлоно Маким Уддин томонидан асос солинган.
  • Жамалпурдаги Муршидпур Дарбар Шариф

Энаетпур Дарбар Шариф хонақоҳига руҳий пешво, Энаетпурийнинг учинчи ўғли Камол Уддин ва хонақонинг ҳозирги сажжада нашин (сўфий устози) раҳбарлик қилади[1]. Хўжа Камол Уддин Нақшбандия ва Мужаддидий фармони бўйича ҳокимият эгаси ҳисобланади. У ўзининг акалари Хўжа Хосим Уддин ва Хўжа Мозаммел Ҳуқнинг ўрнини эгаллайди, хонақодаги собиқ сажжада нашин лавозимида фаолият юритади[3].

Манбалар

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 Дастагир, Голам. Тҳе Биограпҳиcал Энcйcлопаэдиа оф Исламиc Пҳилосопҳй. Охфорд Университй Пресс, 2006 — 79–80-бет. 
  2. ↑ 2,0 2,1 „Суфисм Жоурнал: Cоммунитй: Суфисм ин Бангладеш“. суфисмжоурнал.орг. 2019-йил 1-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 6-январ.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 „Кҳwажа Энаетпури(р) анд ҳис Легаcй“. 2018-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 27-январ.
  4. ↑ 4,0 4,1 „Лифе анд Wорк“. Кҳwажа Энаетпури. 2018-йил 2-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 27-январ.
  5. ↑ Дастагир, Голам (Жуне 2002). "Соме Аспеcц оф Кҳwажа Энаетпури'с Сūфисм". Cопула 19. Арчивед фром тҳе оригинал он 2016-10-22. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20161022133239/ҳттп://www.кҳwажаэнаетпури.орг/cопула_вол_19.пдф. Қаралди: 27 Жануарй 2018. Юнус Али]]
  6. ↑ Дастагир. „Ислам & Мултиcултуралисм ин Бангладеш: А Рефлеcтион“. Интернатионал Институте оф Адванcед Исламиc Студиэс. 2018-йил 27-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 27-январ.
  7. ↑ „Баcкгроунд Ҳисторй“. Кҳwажа Юнус Али Университй. 2018-йил 27-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 27-январ.
  8. ↑ „Абоут Кямc“. Кҳwажа Юнус Али Медиcал Cоллеге. 2018-йил 27-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 27-январ.
  9. ↑ „Тҳе Фоундер оф КЙАУ“. Кҳwажа Юнус Али Университй. 2018-йил 27-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 27-январ.
  10. ↑ „Оур Висион, Оур Миссион“. Кҳwажа Юнус Али Нурсинг Cоллеге. 2018-йил 27-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 27-январ.