Ziyosfera

Yunus Bikbov

Юнус Юлбарисович Бикбов (бошқирдча: Юныс Юлбарыҫ улы Бикбов, 1883 - 1942) - Бошқирд миллий ҳаракати раҳбарларидан бири, партия ва давлат арбоби, Бошқирд ҳукумати раиси. Бир неча марта "бошқирд миллатчиси" сифатида қатағон қилинган.

Юнус Юлбарисович Бикбов
бошқ. Юныс Юлбарыҫ улы Бикбов
Таваллуди 1883
Оренбург
Вафоти 1942
Қараг`анда, Қозог`истон
Партияси 1909-йилдан социал-демократ (эсер)

Биографияси

1883-йилда Оренбург вилояти , Орск тумани, 2- Усерган волостининг Абуляис қишлоғида туғилган (ҳозирги Бошқирдистоннинг Зианчурин тумани).

Дастлабки таълимни Юнус қишлоғи мадрасасида олган, кейин рус мактабида ўқиган. Мактабдан сўнг Оренбург гимназиясига ўқишга кирди ва у ерда маҳаллий социал-демократик тўгарак а'зоси, кейинроқ Социалистик-инқилобий партия а'зоси бўлди.

1909-йилда Қозон университетининг ҳуқуқ факултети талабаси бўлди. Партиядаги фаолияти туфайли 1909-йилдан бошлаб раҳбарлик қилган.

1917-йилдан у 2-Усерган волостида судя сифатида ишлай бошлади ва ўша йилнинг ёзида Бошқирдистон автономияси учун Бошқирд миллий ҳаракати сафига қўшилди.

1917-йил декабр ойида ИИИ Бутун Бошқирдлар Та'сис Қурултойида у парламентдан олдинги - Кесе-Қурултой раиси ва Бошқирд ҳукуматининг а'зоси этиб сайланди[1].

1917-йил охирида Оренбург сайлов округидан (9-сонли рўйхат) бошқирд федералистларидан Таъсис мажлисига делегат этиб сайланди[2].

1918-йилда Бошқирд ҳукуматининг раиси бўлди.

1919-йилда, Башревком тузилгандан сўнг, у 1-Умумбошқирд ҳарбий конгрессида унинг таркибига киритилди.

Марказий Совет ҳокимияти билан шартнома имзолаганидан сўнг, у Автоном Бошқирд Совет Республикаси Адлия халқ комиссари этиб сайланди.

1920-йил май ойида Бутунроссия Марказий Ижроия Қўмитаси ва РСФСР Халқ Комиссарлари Советининг Автоном Бошқирд Совет Республикасининг ҳуқуқларини чеклаш ва Битимлар моддаларини о`згартириш тўғрисидаги қароридан сўнг Бошқирд ҳукумати а'золари жамоавий исте'фога чиқишди. У 2-Усерган волостидаги судя вазифасига қайтди.

1930-йил 18-майда БАССР учлик судининг қарори билан у 5 йилга озодликдан маҳрум қилинди ва Беломор-Болтиқ канали қурилишига юборилди. Қайтгандан со`нг Тошкентга к`очиб о`тди, у ерда аввал мактабда, кейин университетда ўқитувчи бўлиб ишлади. 1938-йилда сохта айбловлар билан у яна 8 йилга озодликдан маҳрум қилинди. Жазо муддатини о`таш учунҚозоғистонга юборилди ва у ерда 1942-йилда вафот этди. 1962-йилга келиб унинг номи оқланди.

Манбалар

  1. ↑ Энциклопедия Челябинска
  2. ↑ Протасов Л. Г.. Люди Учредительного собрания: портрет в интерьере эпохи. М., РОСПЭН, 2008.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Yunus_Bikbov" dan olindi