Юқориги ковак вена - иккита юқориги ковак венанинг юқори қисми, катта вена танаси қоннинг тизимли айланишидан юракнинг о'нг бо'лмасида қайтади. Бу катта диаметрли (24 мм) диафрагма устидаги тананинг юқори ярмидан веноз қайтиб келадиган қисқа узунликдаги вена. Пастки ярмидан веноз қайтиш, диафрагма остида, пастки вена кава орқали оқади. олдинги о'нг юқори ко'кс оралиг'ида жойлашган[1]. Бу марказий вена катетер ёки периферик киритилган марказий катетер орқали марказий веноз киришнинг одатий жойидир. Қо'шимча спецификацияларсиз "ковак"ҳақида эслатмалар одатда юқори ковак венага тегишли. 

Тузилиши

Юқори ковак вена чап ёки о'нг елка бош бо'йин поя венаси биринчи пастки қовург'а тог'айи чегараси остида , юқори оёқ-қо'л, бош ва бо'йиндан қон қабул қилинади. У биринчи қовург'алараро бо'шлиқ орқасидан вертикал пастга қараб о'тади ва о'нг иккинчи қовург'а тог'айи қаршисида толали перикардни тешишдан олдин азигос венасини олади ва унинг пастки қисми интраперикарддир. Ва кейин, у о'нг бо'лма синус венасининг юқори ва орқа қисмларида, юракнинг юқори о'нг олд қисмида тугайди. Шунингдек у бошқа ҳайвонларда краниал ковак вена сифатида ҳам танилган. Юқори ковак венадан о'нг бо'лмага ҳеч қандай клапан ажратмайди.

Юқори ковак вена юракдаги энг ички эндотелиал бошланадиган учта интима қатламдан иборат. О'рта қатлам силлиқ мушак то'қималаридан ташкил топган о'рта қават энг ташқи ва энг қалин қатлам эса коллаген ва эластик бириктирувчи то'қималардан ташкил топган туниcа адвентитиа бо'либ, мослашувчанликни та'минлайди[2][3]. Учта зонани о'з ичига олади, о'рта зонаси бир нечта силлиқ мушак толаларидан иборат; бу пастки вена кавасининг бир хил зонасида жойлашган силлиқ мушаклнг узунламасıна то'пламларидан фарқ қилади[4].

Анатомик вариантлари

Энг тез-тез учрайдиган анатомик варианти - бу доимий чап юқори ковак венасидир. Давомий чап юқори ковак вена о'згарувчанлиги бо'лган одамларда о'нг юқори ковак вена нормал, кичик ёки олдинги алоқа венасисиз бо'лиши мумкин . Ушбу о'згариш умумий аҳолининг 0,5% дан камрог'ида, аммо туг'ма юрак касаллиги бо'лган беморларда 10% гача бо'лади [5].

Клиник аҳамияти

Юқори ковак вена обструкцияси одатда о'пка саратони, метастатик саратон ёки лимфомакаби о'смалар бо'лганда юқори ковак венанинг қисман ёки то'лиқ обструкцияси билан та'рифланади. Обструкция бош ва бо'йин веналарининг кенгайиши, шунингдек, нафас қисилиши, ё'тал, ко'крак қафаси ог'риг'и ва ютиш қийинлишувига олиб келиши мумкин. Пембертон белгиси ижобий бо'лиши мумкин. Обструкцияни келтириб чиқарадиган о'смаларни та'сирини камайтириш учун уларни кимёвий терапия ва/ёки радиотерапия билан даволаш мумкин ва кортикостероидлар ҳам берилиши мумкин.

Уч табақали клапаннинг бошқарувида бу пулсациялар жуда кучли бо'лади. 

Юқори ковак венани о'нг бо'лмадан ҳеч қандай клапан ажратмайди. Натижада о'нг бо'лма ва о'нг қоринча қисқаришлари ички бо'йинтуруқ венасига о'тказилади ва то'ш-о'мров со'рг'ичсимон мушак орқали бо'йинтуруқ веноз босими сифатида ко'риш мумкин.

Қо'шимча тасвирлар

 

Манбалар

  1. ↑ „Генерал Праcтиcе Нотебоок“. www.гпнотебоок.cо.ук. Қаралди: 2018-йил 6-апрел.
  2. ↑ Wҳите, Ҳунтер Ж.; Соос, Мичаэл П. (2021), „Анатомй, Тҳорах, Супериор Вена Cава“, СтатПеарлс, Треасуре Исланд (ФЛ): СтатПеарлс Публишинг, ПМИД 31424839, қаралди: 2021-11-24
  3. ↑ Ҳашизуме, Ҳ.; Ушики, Т.; Абе, К. (1995). „А ҳистологиcал студй оф тҳе cардиаc мусcле оф тҳе ҳуман супериор анд инфериор венаэ cаваэ“. Арчивес оф Ҳистологй анд Cйтологй. 58-жилд, № 4. 457–464-бет. дои:10.1679/аоҳc.58.457. ИССН 0914-9465. ПМИД 8562136.
  4. ↑ Зҳанг, Шу-Хин. Ан Атлас оф Ҳистологй. Неw Ёрк: Спрингер, 1999 — 131–133-бет. 
  5. ↑ Сонаване, Сушилкумар К.; Милнер, Десмин М.; Сингҳ, Сатиндер П.; Абдел Аал, Аҳмед Камел; Шаҳир, Каушик С.; Чатурведи, Абҳишек (2015-10-09). „Cомпреҳенсиве Имагинг Ревиэw оф тҳе Супериор Вена Cава“. РадиоГрапҳиcс. 35-жилд, № 7. 1873–1892-бет. дои:10.1148/рг.2015150056. ИССН 0271-5333. ПМИД 26452112.