Yurak ishemiyasi

Коронар ишемия, миокард ишемияси, ёки юрак ишемияси коронар артериялар орқали коронар қон айланишида қон оқимининг камайиши натижасида келиб чиқадиган патологик ҳолат. Коронар ишемия юрак касалликлари ва юрак хуружлари билан бог'лиқ. Коронар артериялар кислородга бой қонни юрак мушакларига этказиб беради. Коронар ишемия билан бог'лиқ бо'лган юракка қон оқимининг пасайиши юрак мушагининг кислород билан етарлича та'минланмаслигига олиб келиши мумкин. Юрак мушакларнинг кислородга бо'лган талабини қондира олмаса, натижада коронар ишемиянинг характерли белгилари пайдо бо'лади, уларнинг энг кенг тарқалгани ко'крак қафасидаги ог'риқдир. Коронар ишемия туфайли ко'крак қафасидаги ог'риқлар одатда қо'л ёки бо'йнига тарқалади. Агар коронар артериялар орқали қон юракка бутунлай келмай қолса, юрак мушаклари ҳужайралари о'лади ва бу ҳолат миёкард инфаркти ёки юрак хуружи деб аталади.

Белгилари

Коронар ишемиянинг асосий белгиси ко'крак қафасидаги ог'риқ ёки ангина пекторисдир. Ангина одатда классик белгилар билан ёки атипик тарзда камроқ юрак касаллиги билан бог'лиқ бо'лган аломатлар билан намоён бо'лиши мумкин. Атипик ко'ринишлар аёллар, диабетга чалинганлар ва кекса одамларда ко'проқ учрайди.

Типик

Ангина одатда то'ш суяги остида жойлашган. Ангина билан ог'риган шахслар ог'риқни турлича тавсифлайди, аммо ог'риқ одатда эзувчи, сиқувчи ёки ёндирувчи сифатида тавсифланади. Семптомлар бир неча дақиқа давомида кучайиши мумкин. Оддий ангина жисмоний фаолият ёки ҳиссий стресс билан кучаяди ва дам олиш ёки нитроглисерин билан бартараф этилади. Ог'риқ тананинг бошқа қисмларига, ко'пинча чап қо'л ёки бо'йинга тарқалиши мумкин. Ба'зи одамларда ог'риқ кучсиз бо'лиши ва уйқусизлик шаклида кузатилиши мумкин. Кам ҳолатларда ог'риқ иккала қо'лга, жаг'га ёки орқага тарқалиши мумкин.

Атипик

Аёллар, диабетга чалинганлар ва кекса одамларда ко'крак қафасидаги ог'риқлардан ташқари атипик аломатлар ко'проқ учрайди. Аёлларда бел ог'риг'и, нафас қисилиши, юрак о'йнаши, ко'нгил айниши ва қайт қилиш мумкин. Аёлларда юрак хасталиги 60% ҳолларда жиддий асоратлар келтириб чиқармагунча аниқланмайди. Юрак хуружига дучор бо'лган аёллар орасида ко'пчилигида илгари ко'крак қафаси ог'риг'и кузатилмайди.Сезувчи ё'ллардаги о'згаришлар туфайли диабетга чалинган ва кекса одамлар ҳам ко'крак қафасидаги ог'риқларсиз намоён бо'лиши мумкин ва аёлларда кузатилганларга о'хшаш атипик белгиларга эга бо'лиши мумкин. Ишемиянинг бу тури яширин ишемия деб ҳам аталади.

Ташхис қо'йиш

Агар коронар ишемия ташхиси тахмин қилинса, тасдиқлаш учун бир қатор тестлар о'тказилади. Энг ко'п ишлатиладиган тестлар электрокардиёграм, машқлар стресс тести ва коронар анжиёграфидир . Касаллик тарихи, шу жумладан о'тмишдаги ҳолатлар ҳақидаги со'ровлар олинади  масалан, ко'крак ог'риг'и ёки нафас қисилиши кузатилганми ё'қми. Белгиларнинг давомийлиги ва частотаси ва уарни бартараф этиш учун ко'рилган ҳар қандай чоралар қайд этилади.

Даволаш

Коронар ишемияга қарши дори воситалари мавжуд, аммо уни бутунлай даволаб бо'лмайди. Турмуш тарзини о'згартириш орқали кейинги асоратларни олдини олиш мумкин. Турмуш тарзини о'згартириш, дори-дармонлар билан биргаликда, саломатликни яхшилаши мумкин. Ба'зи ҳолларда коронар реваскуляризация оператив амалиёти қо'лланилиши мумкин.