Юрий Михайлович Батурин (туғ.1949 - йил 12-июнда, Москва, РСФСР, СССР) — россиялик сиёсатчи, олим, ҳуқуқшунос ва Россия Федерациясининг космонавти[1] (дунёнинг 382-космонавти ва Россиянинг 90-космонавти). Россия Федерацияси Қаҳрамони. Юридик фанлар доктори ва профессори. 2010-йилдан 2015-йилгача Россия Фанлар академиясининг Табиий фанлар ва технологиялар тарихи институти директори, 2011-йил 22-декабрдан Россия Фанлар академиясининг мухбир а'зоси. 2014-йил 29-ноябрдан — Россия Фотографлар уюшмаси раиси[2].

Та'лим ва даражалар

  • 1966-йилда Москвадаги 44-сонли инглиз махсус мактабини олтин медал билан тамомлаган[3].
  • 1973-йилда Москва физика-техника институтининг (МИПТ) аэрофизика ва космик тадқиқотлар факултетини парвоз ва бошқарув динамикаси мутахассислиги бўйича тамомлаган[4].
  • 1980-йилда Бутуниттифоқ сиртқи юридик институтини ҳуқуқшунослик факултетини тамомлаган[5].
  • 1981-йилда М.В. номидаги Москва давлат университетининг журналистика факултетини тамомлаган.
  • 1985-йил июн ойида у “ Европа парламенти ” мавзусида юридик фанлар номзоди илмий даражасини олиш учун номзодлик диссертациясини ҳимоя қилди[6].
  • 1992-йил январ ойида “Компютер ҳуқуқи” мавзусида юридик фанлар доктори илмий даражасини олиш учун номзодлик диссертациясини ҳимоя қилди.
  • 2000-йилда Россия Қуролли Кучлари Бош штаби академиясининг Олий курсларини тамомлаган.
  • 2005-йил 28-июнда Россия Ташқи ишлар вазирлиги Дипломатик академиясининг кечки бўлимини халқаро муносабатлар мутахассислиги бўйича тамомлаган, диплом мавзуси космик дипломатия ва халқаро ҳуқуқ эди.

Маратба

Союз ТМ-32 экипажи:
Деннис Тито (АҚШ), Талгат Мусабаев ва Юрий Батурин
  • 1973-йилда ўқишни тугатгандан сўнг, Москва физика-техника институти ЦКБЕМда фаолиятини бошлаган[7].
  • 1980—1990-йилларда СССР Фанлар академияси Давлат ва ҳуқуқ институтида кичик илмий ходим, илмий ходим, катта илмий ходим лавозимларида ишлаган.
  • 1990-йил 17-майдан 1992-йил 2-январгача СССР Президенти ёрдамчисининг маслаҳатчиси бўлиб ишлаган. "СССР матбуоти тўғрисида" ги қонун муаллифларидан бири.
  • 1991-йилда — " Итоги " дастурининг доимий маслаҳатчиси (1-канал).
  • 1993-йилдан 1994-йилгача у Россия Федерацияси Президентининг ҳуқуқий масалалар бўйича ёрдамчиси бўлиб ишлаган.
  • 1994—1996-йилларда Юрий Россия Федерацияси Президентининг миллий хавфсизлик бўйича ёрдамчиси бўлган.
  • 1996-йилдан 1998-йилгача — Россия Федерацияси Президентининг ёрдамчиси.
  • 1994-1996 ва 1996—1997-йилларда у Россия Федерацияси Президенти ҳузуридаги Кадрлар сиёсати кенгашининг Олий ҳарбий лавозимлар, олий ҳарбий унвонлар ва олий махсус унвонлар комиссиясини бошқарган.
  • 1996-йил 25-июлдан 1997-йил 28-августгача Россия Федерацияси Мудофаа кенгашининг котиби.
  • 1998-йил июл ойидан бошлаб Юрий Батурин Москва физика- техника институтида (сиёсий жараёнларни математик моделлаштириш элементлари билан сиёсий ва ҳуқуқий таҳлил) ва Москва давлат университетининг журналистика факултетида (сиёсий ва ҳуқуқий таҳлил) кундузги профессори бўлган. Оммавий ахборот воситалари, фан ва журналистика муаммолари, космик журналистика), шунингдек МЕПҳИ компютер ҳуқуқи кафедраси мудири.
  • 1997-йил июнгача у МГИМОда дарс берган, аммо вақтинчалик КПКда ўқиш даврида ўқитувчилик фаолиятини тўхтатган.
  • 1998-йилда Юрий РГНИИ ЦПК им синов космонавти лавозимига тайинланди.
  • 2000-йил 1-июндан - РГНИИ ЦПК им космонавтлар отряди командирининг ўринбосари. Гагарин тадқиқот ва синов ишлари учун. Бу биринчи марта фуқаронинг ҳарбий космонавтлар отрядида ма'мурий лавозимга тайинланиши, я'ни ККП отряди[8].
  • 2008-йил 28-декабрдан - Россия Федерацияси Хавфсизлик Кенгаши ҳузуридаги Илмий кенгаш а'зоси[9]. Россия Фанлар академиясининг кўргазмалар бўйича илмий кенгаши раиси. “Транспаренcй Интернатионал – Р” Коррупсияга қарши тадқиқотлар ва ташаббуслар маркази бошқаруви раиси[10].
  • 2017-йилдан К. номидаги Россия космонавтика академиясининг жамоатчилик ва оммавий ахборот воситалари билан алоқалар бўйича вице-президенти лавозимида ишлаган[11].

Юрий Батурин иккита космик парвозда қатнашди - "Союз ТМ-28" (1998) ва "Союз ТМ-32" (2001), жами 20 кунга яқин.

Биринчи парвоз

1998-йил 13-августдан 1998-йил 25-августгача тадқиқотчи космонавт сифатида космик кема командири Геннадий Падалка ва борт муҳандиси Сергей Авдеэв бошчилигидаги экипаж таркибида. У Талгат Мусабаев ва Николай Бударин билан Ерга қайтди[12].

Иккинчи парвоз

2001-йил 28-апрелдан 2001-йил 6-майгача космик кема командири Талгат Мусабаев ва биринчи космик сайёҳ Деннис Тито бошчилигидаги экипаж таркибида борт муҳандиси сифатида[13].

Космик парвозлардаги илмий ишлар

Юрий Михайлович Батурин орбитал станцияларда, шунингдек, транспорт космик кемаларида муҳим қатор илмий тажрибаларни амалга оширди, шу жумладан Россия-Германия космик лойиҳаси "Плазма кристали" нинг иштирокида, иккинчи космик парвозда давом этган тажрибалар. Иккинчи космик парвоз пайтида (2001-йил, ИСС), "Плазма кристали" эксперименти пайтида у Макс Планк жамиятининг Ердан ташқари физика институти немис физиклари "Батурин эффекти" деб атаган эффектни топди[14].

Чет тилларни билиш

Батурин Қозоғистоннинг почта маркасида
  1. Инглиз тили
  2. Швед тили
  3. Япон тили
  4. Франсуз тили
  5. Немис тили
  6. Серб-хорват

Манбалар

  1. ↑ „Основной экипаж“. 2009-йил 19-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 15-май.
  2. ↑ „ВИ съезд Союза фотохудожников России“. 2020-йил 1-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 14-май.
  3. ↑ ҳттп://www.жоурн.мсу.ру/персонс/940/
  4. ↑ Правила жизни.
  5. ↑ ҳттп://www.жоурн.мсу.ру/персонс/940/
  6. ↑ ҳттпс://рус.теам/пеопле/батурин-юриж-микҳажлович
  7. ↑ ҳттп://www.жоурн.мсу.ру/персонс/940/
  8. ↑ „Новости из РГНИИ ЦПК“. 2012-йил 22-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 22-август.
  9. ↑ ҳттпс://истина.мсу.ру/профиле/юбатур/
  10. ↑ „Национальный Антикоррупционный Совет Российской Федерации“. 2019-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 23-феврал.
  11. ↑ ҳттпс://истина.мсу.ру/профиле/юбатур/
  12. ↑ ҳттпс://рус.теам/пеопле/батурин-юриж-микҳажлович
  13. ↑ ҳттпс://рус.теам/пеопле/батурин-юриж-микҳажлович
  14. ↑ Плазменный кристалл 2015.