Ziyosfera

Józef Piłsudski: Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Józef Piłsudski
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Józef Piłsudski]]
{{Prezident
| ism=Józef Klemens Piłsudski
| tasvir=Jozef Pilsudski1.jpg
| muhlat boshi=14-noyabr 1918
| muhlat oxiri= 11-dekabr 1922
| yordamchi=[[Ignacy Daszyński]], [[Jędrzej Moraczewski]], [[Ignacy Jan Paderewski]], [[Leopold Skulski]], [[Władysław Grabski]], [[Wincenty Witos]], [[Antoni Ponikowski]], [[Artur Śliwiński]], [[Julian Nowak]]
| avvalgi=
| keyingi=[[Gabriel Narutowicz]]
| tavalludi sanasi={{birth date|1867|12|5}}
| tavalludi joyi=[[Zułów]] ({{lang-lt|Zalavas}}), [[Litva]], [[Rossiya Imperiyasi]]
| vafoti sanasi={{vafot sanasi va yoshi|1935|5|12|1867|12|5}}
| vafoti joyi=[[Varshava]], [[Polsha]]
| partiya=[[Polsha sotsialist partiyasi|PPS]]<br/>yoʻq
| turmush ortogi=[[Maria Piłsudska]];<br />[[Aleksandra Piłsudska]]
| imzo=Józef Piłsudski Signature.svg
}}
'''Józef Klemens Piłsudski''' ({{IPA-pl|ˈjuzɛf piwˈsutski|lang|Pl-Józef_Piłsudski.ogg}}, 5-dekabr 1867&nbsp;– 12-may 1935) [[Polsha]] davlat arbobi, [[Polsha prezidenti|prezidenti]] (1918–22), [[Polsha marshali|marshali]] (1920-yildan) boʻlgan. [[Birinchi jahon urushi]] oʻrtalaridan u [[Polsha siyosati]]ga katta taʼsir koʻrsatib, Yevropa siyosiy sahnasining muhim shaxslaridan biri boʻlgan.<ref name="Plach">{{kitob manbasi
|last=Plach
|first=Eva
|title=The Clash of Moral Nations: Cultural Politics in Pilsudski's Poland, 1926–1935
|url=https://archive.org/details/clashofmoralnati0000plac
|year=2006
|publisher=Ohio University Press
|location=Athens, Ohio
|isbn=978-0-8214-1695-2
}}</ref> U 1918-yili [[Ikkinchi Polsha Respublikasi]] yaratilishiga masʼul boʻlgan.<ref>[http://books.google.com/books?id=iz3NACNOpCAC&pg=PA159 p. 159].</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=5O5NkwX-NnYC&pg=PA249 p. 249].</ref><ref>Norman J.G. Pounds, "Poland," ''[[Encyclopedia Americana]]'', vol. 22, [[Danbury, Connecticut]], 1986, p. 318.</ref> [[Żeligowski isyoni]]dan keyin Polsha Piłsudski boshchiligida [[Vilnus]]ni bosib oldi, biroq [[Litva]]ning katta qismini yangi Polsha davlatiga qoʻsha olmadi.<ref>[http://www.polishnews.com/index.php?option=com_content&view=article&id=507:jozef-pilsudski-and-the-polish-independence-the-myth-of-the-commander&catid=93:historiapolish Jozef Piłsudski and the Polish Independence&nbsp;– The Myth of the Commander]</ref>
 
Faoliyati boshida Piłsudski [[Polsha sotsialist partiyasi]] rahnamosi boʻlgan. Biroq Polsha mustaqilligi uchun nafaqat siyosiy, balki harbiy kurash ham olib borish kerakligini tushungani tufayli [[Birinchi jahon urushida Polsha legionlari|Polsha legionlarini]] tuzgan. 1914-yili u Yevropa urushi boshlanishini, [[Rossiya Imperiyasi]]ning [[Markaziy davlatlar]] tomonidan, Markaziy davlatlarning esa gʻarb kuchlari tomonidan  yengilishini kutgan edi.<ref>{{kitob manbasi
|last=Roos
|first=Hans
|title=A History of Modern Poland, from the Foundation of the State in the First World War to the Present Day
|url=https://archive.org/details/historyofmodernp00roos
|year=1966
|publisher=Knopf
|location=New York
|edition=1st American
|oclc=396836
}}</ref><ref>{{kitob manbasi
|last=Rothschild
|first=Joseph
|title=East Central Europe Between the Two World Wars
|url=https://archive.org/details/eastcentraleurop09jose
|year=1990
|publisher=University of Washington Press
|location=Seattle
|isbn=978-0-295-95357-1
}}</ref> Birinchi jahon urushi boshlanganida u va uning legionlari [[Avstriya-Mojariston]] va [[Olmon Imperiyasi]] tomonida Rossiyaga qarshi jang qildi. 1917-yili Markaziy davlatlarni qoʻllab-quvvatlashni toʻxtatdi.
 
1918-yil noyabrida Polsha mustaqil boʻlganidan to 1922-yilgacha Piłsudski ''Davlat Raisi'' ({{lang-pl|Naczelnik Państwa}}) boʻlgan. 1919–21-yillarda u Polsha qoʻshinlarini [[Polsha-Sovet urushi]]da boshqardi. 1923-yili [[Polsha hukumati]]da [[Milliy demokratiya|Milliy demokratlar]] boshliq muxolifatlar yigʻilishi bilan u faol siyosatdan chiqdi. Uch yil oʻtib, 1926-yil mayidagi [[May Toʻntarilishi (Polsha)|toʻntarilish]] ketidan yana mansabga oʻtirdi va ''de facto'' Polsha yetakchisiga aylandi. [[Varshava]]dagi [[Italiya]] elchisi unga „qadimgi ritsarlar kiyimidagi liberal demokrat“ deb baho bergan.<ref>[http://books.google.com/books?id=fE2quB852jcC&pg=PA60&lpg=PA60&dq=%22a+liberal+democrat+in+the+clothes+of+an+old-world+knight.%22&source=bl&ots=6dw7cSdMpC&sig=SolfvnnNLLedGMq3t6njz_OGuzc&hl=en&ei=PvVrTPeCM4GsOJTuqZ0B&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CBYQ6AEwAQ National identity and foreign policy: nationalism and leadership in Poland, Russia and Ukraine] Ilya Prizel,
Cambridge University Press, 1998, p. 60</ref> Shundan soʻng Piłsudski vafotigacha (1935) asosan harbiy va tashqi siyosiy ishlar bilan shugʻullangan.
 
Oʻlimiga qadar oʻttiz yil davomida Piłsudski bir-birini toʻldiruvchi ikki strategiya: "[[Prometeizm]]", Rossiya Imperiyasi va [[Sovet Ittifoqi]]ni parchalashga harakat; hamda Polsha va qoʻshni mamlakatlardan iborat [[Międzymorze|Dengizlararo federatsiya]] qurishga intilish bilan ish olib borgan. Ayrim siyosiy amallari ziddiyatlarga sabab boʻlgan esa-da, Piłsudski xotirasi Polsha vatanparvarlari tomonidan qadrlanib keladi.<ref name="TT_NGP">{{kitob manbasi
|last=Torbus
|first=Tomasz
|title=Nelles Guide Poland
|url=https://archive.org/details/poland0000unse_x3c3
|year=1999
|publisher=Hunter Publishing
|location=Munich
|isbn=978-3-88618-088-2
|isbn-status=May be invalid&nbsp;– please double check
}}</ref><ref name="Goldfarb">{{kitob manbasi
|last=Goldfarb
|first=Jeffrey C.
|title=Beyond Glasnost: The Post-Totalitarian Mind
|url=https://archive.org/details/beyondglasnostpo0000gold_x0s9
|year=1991
|publisher=University of Chicago Press
|location=Chicago
|isbn=978-0-226-30098-6
}}</ref><ref name="Pozeg6">{{kitob manbasi
|last=Drozdowski
|first=Marian Marek
|coauthors=Szwankowska, Hanna
|chapter=Przedmowa
|title=Pożegnanie Marszałka: Antologia tekstów historycznych i literackich
|publisher=Towarzystwo Miłośników Historii—Komisja Badań Dziejów Warszawy Instytutu Historii PAN: Oficyna Wydawnicza "Typografika"
|location=Warsaw
|year=1995
|language=Polish
|isbn=978-83-86417-18-6
|isbn-status=May be invalid&nbsp;– please double check
}}</ref><ref name="Roshwald">{{kitob manbasi
|last=Roshwald
|first=Aviel
|coauthors=Stites, Richard
|title=European Culture in the Great War: The Arts, Entertainment and Propaganda, 1914–1918
|year=2002
|publisher=Cambridge University Press
|location=Cambridge, U.K.; New York
|isbn=978-0-521-01324-6
}}</ref>
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
== Havolalar ==
* [http://www.jpilsudski.org/ Józef Piłsudski'ga bagʻishlangan sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150817212035/http://www.jpilsudski.org/ |date=2015-08-17 }}
{{commons|Józef Piłsudski}}
 
[[Turkum:Polsha prezidentlari]]
{{DEFAULTSORT:Pilsudski, Jozef}}
 
{{bio-stub}}

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Józef Klemens Piłsudski
Józef Piłsudski

Mansabda boʻlgan yillari
14-noyabr 1918 – 11-dekabr 1922
Yordamchi(lar)   Ignacy Daszyński, Jędrzej Moraczewski, Ignacy Jan Paderewski, Leopold Skulski, Władysław Grabski, Wincenty Witos, Antoni Ponikowski, Artur Śliwiński, Julian Nowak
Keyingi prezident Gabriel Narutowicz

Tavalludi

5-dekabr 1867-yil
Zułów (litovcha: Zalavas), Litva, Rossiya Imperiyasi
Vafoti 12-may 1935-yil(1935-05-12)
(67 yoshda)
Varshava, Polsha
Siyosiy partiya PPS
yoʻq
Turmush oʻrtogʻi Maria Piłsudska;
Aleksandra Piłsudska
Imzo

Józef Klemens Piłsudski (polakcha: ˈjuzɛf piwˈsutski ( tinglang), 5-dekabr 1867 – 12-may 1935) Polsha davlat arbobi, prezidenti (1918–22), marshali (1920-yildan) boʻlgan. Birinchi jahon urushi oʻrtalaridan u Polsha siyosatiga katta taʼsir koʻrsatib, Yevropa siyosiy sahnasining muhim shaxslaridan biri boʻlgan.[1] U 1918-yili Ikkinchi Polsha Respublikasi yaratilishiga masʼul boʻlgan.[2][3][4] Żeligowski isyonidan keyin Polsha Piłsudski boshchiligida Vilnusni bosib oldi, biroq Litvaning katta qismini yangi Polsha davlatiga qoʻsha olmadi.[5]

Faoliyati boshida Piłsudski Polsha sotsialist partiyasi rahnamosi boʻlgan. Biroq Polsha mustaqilligi uchun nafaqat siyosiy, balki harbiy kurash ham olib borish kerakligini tushungani tufayli Polsha legionlarini tuzgan. 1914-yili u Yevropa urushi boshlanishini, Rossiya Imperiyasining Markaziy davlatlar tomonidan, Markaziy davlatlarning esa gʻarb kuchlari tomonidan yengilishini kutgan edi.[6][7] Birinchi jahon urushi boshlanganida u va uning legionlari Avstriya-Mojariston va Olmon Imperiyasi tomonida Rossiyaga qarshi jang qildi. 1917-yili Markaziy davlatlarni qoʻllab-quvvatlashni toʻxtatdi.

1918-yil noyabrida Polsha mustaqil boʻlganidan to 1922-yilgacha Piłsudski Davlat Raisi (polyakcha: Naczelnik Państwa) boʻlgan. 1919–21-yillarda u Polsha qoʻshinlarini Polsha-Sovet urushida boshqardi. 1923-yili Polsha hukumatida Milliy demokratlar boshliq muxolifatlar yigʻilishi bilan u faol siyosatdan chiqdi. Uch yil oʻtib, 1926-yil mayidagi toʻntarilish ketidan yana mansabga oʻtirdi va de facto Polsha yetakchisiga aylandi. Varshavadagi Italiya elchisi unga „qadimgi ritsarlar kiyimidagi liberal demokrat“ deb baho bergan.[8] Shundan soʻng Piłsudski vafotigacha (1935) asosan harbiy va tashqi siyosiy ishlar bilan shugʻullangan.

Oʻlimiga qadar oʻttiz yil davomida Piłsudski bir-birini toʻldiruvchi ikki strategiya: "Prometeizm", Rossiya Imperiyasi va Sovet Ittifoqini parchalashga harakat; hamda Polsha va qoʻshni mamlakatlardan iborat Dengizlararo federatsiya qurishga intilish bilan ish olib borgan. Ayrim siyosiy amallari ziddiyatlarga sabab boʻlgan esa-da, Piłsudski xotirasi Polsha vatanparvarlari tomonidan qadrlanib keladi.[9][10][11][12]

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Plach, Eva. The Clash of Moral Nations: Cultural Politics in Pilsudski's Poland, 1926–1935. Athens, Ohio: Ohio University Press, 2006. ISBN 978-0-8214-1695-2. 
  2. ↑ p. 159.
  3. ↑ p. 249.
  4. ↑ Norman J.G. Pounds, "Poland," Encyclopedia Americana, vol. 22, Danbury, Connecticut, 1986, p. 318.
  5. ↑ Jozef Piłsudski and the Polish Independence – The Myth of the Commander
  6. ↑ Roos, Hans. A History of Modern Poland, from the Foundation of the State in the First World War to the Present Day, 1st American, New York: Knopf, 1966. OCLC 396836. 
  7. ↑ Rothschild, Joseph. East Central Europe Between the Two World Wars. Seattle: University of Washington Press, 1990. ISBN 978-0-295-95357-1. 
  8. ↑ National identity and foreign policy: nationalism and leadership in Poland, Russia and Ukraine Ilya Prizel, Cambridge University Press, 1998, p. 60
  9. ↑ Torbus, Tomasz. Nelles Guide Poland. Munich: Hunter Publishing, 1999. ISBN 978-3-88618-088-2. 
  10. ↑ Goldfarb, Jeffrey C.. Beyond Glasnost: The Post-Totalitarian Mind. Chicago: University of Chicago Press, 1991. ISBN 978-0-226-30098-6. 
  11. ↑ Drozdowski, Marian Marek; Szwankowska, Hanna „Przedmowa“, . Pożegnanie Marszałka: Antologia tekstów historycznych i literackich (Polish). Warsaw: Towarzystwo Miłośników Historii—Komisja Badań Dziejów Warszawy Instytutu Historii PAN: Oficyna Wydawnicza "Typografika", 1995. ISBN 978-83-86417-18-6. 
  12. ↑ Roshwald, Aviel; Stites, Richard. European Culture in the Great War: The Arts, Entertainment and Propaganda, 1914–1918. Cambridge, U.K.; New York: Cambridge University Press, 2002. ISBN 978-0-521-01324-6. 

Havolalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Vikiomborda „Józef Piłsudski“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. 


"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Yuzef_Pilsudskiy?oldid=528569" dan olindi