Ziyosfera

Zahro Tabariy

Zahro Shaboz Tabariy (forscha: زهرا شهباز طبری‎‎; tugʻilgan sanasi: tax. 1958) eronlik elektrotexnika muhandisi va faoldir. 2025-yilda u „qurolli qoʻzgʻolon“ ayblovlari bilan oʻlim jazosiga hukm qilindi, chunki uning yonidan „Ayol, Hayot, Ozodlik“ shiori bosilgan mato topilgan.

Shaxsiy hayoti

Tabariy oʻsha paytda Eron Imperial davlati deb atalgan davlatdagi Mazandaron viloyatining Bobol shahrida tugʻilgan[1]. U bakalavr darajasini Isfahon texnologiya universitetida elektrotexnika boʻyicha olgan, soʻng Shvetsiyadagi Boros universitetida barqaror energiya yoʻnalishida magistrlik darajasini qoʻlga kiritgan. Tabariy 30 yil davomida Gilon Elektr tarmogʻi boshqarmasida elektrotexnika muhandisi va barqaror energiya boʻyicha mutaxassis sifatida ishlagan[2].

Tabariyning ikki farzandi boʻlgan va u Gilon viloyatining Rasht shahrida yashagan. 2025-yilda hibsga olingan paytda u nafaqada edi[2][3].

Hibsga olinishi, sudi va hukmi

Tabariy 2022-yil may oyida ijtimoiy tarmoqlarda qilgan postlari ortidan avval ham hibsga olingan; uch oy qamoqda ushlab turilgach, u „Islom Respublikasiga qarshi targʻibot tarqatish“da ayblangan va 18 oy uy qamogʻiga chiqarilgan, bundan tashqari, jarima toʻlashga va bir yil davomida elektron toʻpiq bilakuzugi taqishga majbur qilingan[1][2][4].

2025-yil 17-aprel kuni Tabariy Rashtning shimoliy qismidagi uyida bir necha politsiya xodimlari tomonidan hibsga olingan. Uning hibsga olinishi uchun order rasmiy ravishda rasmiylashtirilmagani, uyidan esa bir qancha elektron buyumlar musodara qilingani xabar qilingan. Tabariy oʻsha kuni kechroq farzandlariga qoʻngʻiroq qilishga muvaffaq boʻlgan, ularning aytishicha, Lakon qamoqxonasida saqlanayotganini tasdiqlagan. U bir oy davomida yakka tartibdagi kamerada ushlab turilgan, bu davrda muntazam ravishda soʻroq qilingani va, aytilishicha, psixologik qiynoqlarga duchor etilgani maʼlum qilingan. Keyinchalik Tabariyga bogʻiy (Eron Islom Respublikasining asoslariga qarshi qurolli qoʻzgʻolon) ayblovi qoʻyilgan, shuningdek, taqiqlangan siyosiy tashkilot — Eron Xalq Mujohidlar Tashkiloti aʼzosi boʻlganlikda ayblangan. Tabariyning oilasi uning ushbu tashkilot aʼzosi boʻlganini rad etgan[2][4][5][6][7].

Tabariyning sudi 2025-yil iyun oyida Eron va Isroil oʻrtasida boshlangan Oʻn ikki kunlik urush tufayli kechiktirilgan, sud majlisi 25-oktabr kuni Rasht Inqilobiy sudi 2-boʻlimida boʻlib oʻtgan. Onlayn tarzda oʻtkazilgan va qariyb 10 daqiqa davom etgan majlisda unga qarshi dalillar, jumladan „ayol, hayot, ozodlik“ shiori yozilgan mato va Tabariyning mobil telefonidan topilgan, joʻnatilmagan audio xabar keltirilgan. Tabariyga oʻzining tanlagan advokatidan foydalanish imkoniyati berilmagan. Davlat tayinlagan advokat prokuratura talab qilgan ayblov xulosasini qoʻllab-quvvatlagani aytiladi. Sudya Tabariyni aybdor deb topgan va sud majlisidan soʻng darhol unga oʻlim jazosi tayinlagan[2][4][5].

Tabariyning hibsga olinishi, sudi va hukmi haqida Eron ommaviy axborot vositalarida xabar berilmagan[8].

Munosabatlar

Tabariy farzandlariga yozgan maktubida sud majlisi texnik nosozliklar bilan kechgani, sud hujjatlarida esa oʻlim jazosi sud boʻlib oʻtishidan avval, 2025-yil 4-oktabrda chiqarilgandek koʻrsatilgani haqida yozgan. Tabariy, shuningdek, oʻziga qoʻyilgan ayblovlarni rad etgani sud qarorida aks etmaganini bildirgan[9].

Eron Milliy qarshilik Kengashining Ayollar qoʻmitasi Birlashgan Millatlar Tashkilotini va xalqaro hamjamiyat hukumatlarini Tabariyning hayotini, shuningdek, Eronda oʻlim jazosiga hukm qilingan boshqa odamlarning hayotini saqlab qolish uchun aralashishga chaqirdi va buni „insoniyatga qarshi jinoyat“ deb atadi[1][10].

BMT maxsus ekspertlar guruhi Erondan Tabariyning qatlini „darhol toʻxtatishni“ talab qilib, uning sud jarayonini xalqaro inson huquqlari huquqining „jiddiy buzilish holatlari“ni oʻzida mujassam etgan, jumladan, oʻlim jazosi qoʻllanishini faqat „eng ogʻir jinoyatlar“ bilan cheklagan va Eron tomonidan 1975-yilda ratifikatsiya qilingan Fuqarolik va siyosiy huquqlar toʻgʻrisidagi xalqaro pakt talablariga zid ekanini taʼkidladi[5].

Shuningdek, „Eronda 1988-yil qirgʻini qurbonlari uchun adolat“ tashabbusi tomonidan tarqatilgan bayonot orqali 400 nafar taniqli ayol Tabariyni qatl etmaslikka chaqiruvchi murojaatni imzoladi va uning sudini „soxta sud jarayoni“ deb atadi. Imzo chekkanlar orasida Yulia Tymoshenko, Micheline Calmy-Rey, Anneli Jäätteenmäki, Oleksandra Matviychuk va Jody Williams bor edi[6][11].

Yana qarang

  • Paxshan Aziziy — inson huquqlari faoli, hozirda Tabariyga qoʻyilgan bilan bir xil ayblovlar boʻyicha oʻlim jazosini kutmoqda.
  • Verishe Moradiy — inson huquqlari faoli, Tabariyga qoʻyilgan bilan bir xil ayblovlar boʻyicha oʻlim jazosiga hukm qilingan va hukm bekor qilingan.
  • Sharifa Muhammadiy — inson huquqlari faoli, hozirda Tabariyga qoʻyilgan bilan bir xil ayblovlar boʻyicha oʻlim jazosini kutmoqda.

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „Iran’s Regime Sentences Zahra Tabari to Death for PMOI Ties; Call to Save Political Prisoners“ (en). National Council of Resistance of Iran (2025-yil 25-oktyabr). 2026-yil 15-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 21-mart.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Rezaei, Roghayeh. „Iranian Woman Sentenced to Death After 10-Minute Trial“ (en). IranWire (2025-yil 3-noyabr). 2025-yil 12-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 21-mart.
  3. ↑ „زهرا شهباز طبری، زندانی سیاسی ۶۷ ساله به اعدام محکوم شد“ (fa). IranWire (2025-yil 3-noyabr). 2025-yil 25-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 21-mart.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 „Iran sentences 67-year-old female political prisoner to death“ (en). Iran International (2025-yil 25-oktyabr). 2026-yil 13-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 21-mart.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 „UN experts urge Iran to halt execution of a 67-year-old Iranian woman“ (en). Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights (2025-yil 23-dekabr). 2025-yil 23-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 21-mart.
  6. ↑ 6,0 6,1 Gritten, David. „UN experts urge Iran to stop execution of woman activist“ (en). BBC News (2025-yil 23-dekabr). 2026-yil 3-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 21-mart.
  7. ↑ „زهرا شهباز طبری، زندانی سیاسی اهل رشت، به اعدام محکوم شد“ (fa). Human Rights Activists in Iran. 2026-yil 9-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 21-mart.
  8. ↑ „More than 400 influential women urge Iran to halt execution of female activist“ (en). France 24 (2025-yil 23-dekabr). 2026-yil 6-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 21-mart.
  9. ↑ Lucas, Scott. „UPDATE: The 67-Year-Old Iranian Woman Condemned to Death After a 10-Minute Trial... Over a Piece of Fabric“ (en). EA WorldView (2025-yil 29-dekabr). 2025-yil 30-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 21-mart.
  10. ↑ „Zahra Shahbaz Tabari: A Death Sentence in Ten Minutes“ (en). National Council of Resistance of Iran (2025-yil 7-noyabr). 2025-yil 8-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 21-mart.
  11. ↑ „"Woman, Resistance, Freedom" – Appeal By 400 Prominent Women To Stop Execution Of Zahra Tabari In Iran“ (en). Justice for the Victims of the 1988 Massacre in Iran (2025-yil 23-dekabr). 2026-yil 1-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 21-mart. 


"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Zahro_Tabariy" dan olindi