Zan TV
Зан ТВ (Wомен ТВ / تلویزیون زن – дарий тилида)[1] – Афғонистондаги телеканал бўлиб, унда деярли фақат аёллар ишлайди ҳамда дастурлари асосан Афғонистондаги аёллар билан боғлиқ масалаларга бағишланган[1]. Телеканал 2017-йилда Кобул шаҳрида медиа тадбиркори Ҳамид Самар томонидан ташкил этилган. Зан ТВ Афғонистонда аёллар томонидан юритиладиган ва асосан аёллар масалаларига бағишланган илк телеканал ҳисобланади[2][3][4].
| Зан ТВ | |
|---|---|
|
Телеканал логоси | |
| Мамлакат |
|
| Намойиш ҳудуди |
|
| Тил(лар)и | Дарий тили ва Пушту тили |
| Бошқарув маркази | Кобул |
| Эфирга чиққан | 2017-йил |
| Эгаси | Ҳамид Самар |
| Сайт | зантвнетwорк.cом |
Тарихи
Зан ТВ ташкил этилган пайтда телеканалда ишга қабул қилинган аёлларнинг тахминан ярми аллақачон малакага эга эди, қолганлари эса иш жараёнида касб сирларини ўрганишни режалаштирган. Бунга сабаб шуки, Афгҳанистандаги кўплаб оммавий ахборот воситалари ва телекомпаниялар тарихан аёлларни ишга кам қабул қилган, шу боис уларда медиа соҳасида тажриба орттириш имкониятлари чекланган эди. Телеканал ходимлари орасида янгиликлар дастурлари директори Насрине Нава, кундалик кўрсатув бошловчиси Ясамин Ярмал[4], сиёсий мухбир Халида Рашид[5], янгиликлар бошловчилари Шабана Ноори ва Басира Жоя[1][6], шунингдек журналист ҳамда телеканалнинг сиёсий дастурлари продюсери Меҳриа Азали ҳам бўлган[7].
Телеканал ишга туширилганидан уч ой ўтиб, асосчиси Ҳамид Самар эрталабки дастурларни тахминан 90 минг томошабин кузатаётганини маълум қилган. Британиянинг Тҳе Гуардиан газетаси телеканал ташкил этилган пайтда шундай ёзган: „Бу ташаббус мамлакат учун кескин янгиликдир, чунки бу ерда телевидение саноати асосан эркаклар томонидан бошқарилади ва атиги 16 йил аввал аёллар учун журналистика билан шуғулланиш ҳамда ҳатто таълим олиш ҳам тақиқланган эди[4].“ Шу билан бирга, айрим журналистлар ўз хавфсизлигидан хавотир билдиришган, баъзилари эса оила аъзолари ва жамият томонидан танқидга учраган[1].
2019-йилда Зан ТВ мухбири Нажва Алимий инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларига бериладиган, Сwеден ҳукумати томонидан таъсис этилган Пер Ангер Призе мукофотига сазовор бўлган[8].
Канадалик кинорежиссёр Бришкай Аҳмед телеканал ва унинг ходимлари ҳақида 2021-йилда суратга олинган Ин тҳе Румблинг Беллй оф Мотҳерланд („Ватан онасининг гумбурлаган бағрида“) номли ҳужжатли филмда ҳикоя қилган[9].
Дастурлари
Зан ТВ янгиликлар дастурлари ҳамда турли кўрсатувларни эфирга узатади. Улар қаторига пазандачилик, кўнгилочар ва муҳокама (ток-шоу) дастурлари киради. Телеканал айниқса Афгҳанистандаги ёш аёлларни қизиқтирадиган мавзуларга эътибор қаратади. Жумладан, ислом контекстидаги феминизм, репродуктив ҳуқуқлар[4], оилавий зўравонлик[1], аёллар меҳнати ва оила ҳаёти каби масалалар ёритилади[4]. Шунингдек, афғон аёл сиёсатчилар ва фаоллар билан суҳбатлар ҳам намойиш этилади. Улар орасида Фареэда Кучи Балхи ва Селай Гҳаффар ҳам бор[4]. Дастурларда Талибан ҳукмронлиги даврида тақиқланган айрим мавзулар – масалан, косметика ёки Аёллар спорти ҳақида ҳам материаллар берилади[1][4]. Бироқ телеканал журналисти ва продюсери Меҳриа Азалининг таъкидлашича, телеканал фаолияти афғон маданияти ва амалдаги қонунлар доирасида олиб борилади[7].
2021-йилдан кейин
2021-йил август ойида Толибон Афгҳанистанда ҳокимиятни қўлга киритиши билан Зан ТВ вақтинча эфир узатишни тўхтатди. Талибан томонидан афғон аёлларининг фаолияти ва оммавий ахборот воситаларига қўйилган чекловларга қарамай, Зан ТВ фаолиятини давом эттирди. Телеканал афғон аёлларининг овози бўлишга интилиб, Марям Наибй бошқаруви остида ва Ҳамид Самарнинг қўллаб-қувватлаши билан иш олиб борди.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Жонес, Сопҳиа „А Лоок Инсиде тҳе Фирст Алл-Фемале ТВ Неwс Статион ин Афгҳанистан“ (эн-ус). Гламоур. Қаралди: 2021-йил 11-июл.
- ↑ Доуcет, Лйсе. „Тҳе Афгҳан wомен детерминед нот то лосе оут ин Талибан талкс“. ББC Неwс (2019-йил 19-апрел). Қаралди: 2021-йил 10-июл.
- ↑ Муррай, Женни. А Ҳисторй оф тҳе Wорлд ин 21 Wомен: А Персонал Селеcтион, 2018. ИСБН 1786074117.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 „Инсиде Зан ТВ: Афгҳанистан’с фирст алл-фемале статион“ (эн). Тҳе Гуардиан (2017-йил 7-август). Қаралди: 2021-йил 11-июл.
- ↑ „Афгҳанистан’с Фемале Жоурналисц Риск Тҳеир Ливес то Телл тҳе Неwс“. Греат Биг Сторй. 2020-йил 8-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 7-июл.
- ↑ „Тҳе Талибан сай Афгҳан фемале ТВ анчорс муст cовер тҳеир фаcес он аир“. КУОW. Натионал Публиc Радио. Ассоcиатед Пресс (2022-йил 20-май).
- ↑ 7,0 7,1 Гҳезали, Сониа. „Эллес преннент леур плуме эт парлент аух Афгҳанес“ (фр). Радио Франcе Интернатионале (2017-йил 2-июн). Қаралди: 2021-йил 11-июл.
- ↑ „2019: Нажwа Алими“. левандеҳисториа.се. Тҳе Ливинг Ҳисторй Форум. Қаралди: 2021-йил 11-июл.
- ↑ Гаил Жоҳнсон анд Жанет Смитҳ, „Филм ревиэwс: доcументарй Асcенсион гивес глимпсес инто wоркинг лифе ин cонтемпорарй Чина, ат КДоcсФФ“. Стир, Фебруарй 18, 2022.