Ziyosfera

Zanskari Poni

Занискари ёки Занскари — Ҳиндистон шимолидаги Жамму ва Кашмир штатидаги Ладахдан келган кичик тоғ оти ёки пони зоти[1]. Улар Каргил вилоятидаги Занскар водийси ёки вилояти номи билан аталган[2]. Улар Ҳимачал-Прадешдаги Спити зотига ўхшайди, лекин юқори баландликда ишлашга яхшироқ мослашган. Спити сингари, улар Тибет от зотлари билан ўхшашликларга эга[3]. Улар ўртача катталикда ва кўпинча кулранг рангга эга. Бу зот йўқолиб кетиш хавфи остида саналади, чунки бугунги кунда бир неча юз бош тириклар қолган. Ҳиндистонда табиатни муҳофаза қилиш дастури орқали бу зотни ҳимоя қилиш бошланган.

Тарих

Занискари отлари сони 1977-йилда 15-20 минг бош деб ҳисобланган[4]. Бу зот 2007-йилда ФАО томонидан "хавф остида эмас" лар рўйхатига киритилган[5]. Бироқ, уларга бошқа отлар билан тартибсиз чатиштириш таҳдид қилинмоқда ва ҳозирда фақат бир неча юзта зотли отлар қолган, деб ишонилади. Асосан Ладах водийларида ҳамда Занскар дарасида. Жамму ва Кашмир чорвачилик бўлими Занскарнинг Падум шаҳрида зотни кўпайтириш ва сақлаш бўйича фермани бошқаради[6]. Ушбу зот ўзининг туғилган жойида механизациялаш ва йўллар сонининг кўпайиши туфайли тез камайиб кетди. Бироқ, 2006-йилда захирада бирон бир муҳим генетик тўсиқ белгилари йўқ эди[7]. 2007-йилда бешта ҳинд от зотларининг генетик таҳлили шуни кўрсатдики, Занискари Манипури, Спити ва Бҳутиа пони зотлари билан чамбарчас боғлиқ ва Марвари зотидан анча фарқ қилади[8]. 2014-йилда ўтказилган тадқиқотда барча олтита ҳинд зотлари Занискари ва Бҳутиа, Манипури ва Спити зотлари билан гуруҳланган ва у Спити билан энг яқин алоқада эканлиги аниқланган[9].

Хусусиятлари

Занискари отлари мустаҳкам, ихчам ва яхши тузилган бўлиб, айниқса, Ладахнинг гипоксик муҳитида ишлаш учун жуда мос келади[2]. Баландлиги 140–150 см ва тана узунлиги тахминан 95–115 см. Энг кенг тарқалган ранглар кулранг бўлиб, бай, қизил, қора ранглари ҳам учрайди[10].

Фойдаланиш

Занискари отлари денгиз сатҳидан 3000 дан 5000 м гача бўлган ва ҳарорат -40 °C гача етиши мумкин бўлган ўз туғилган ҳудудининг оғир шароитларида ва баланд тепаликларда юк ҳайвони сифатида ишлашга мослашган. У кучли ва барқарор, яхши чидамлилик билан ажралиб туради. Ладахдаги ҳинд армияси ундан юк олиб чиқиш сифатида фойдаланади. Бундан ташқари, конкида миниш ва поло учун ҳам ишлатилади[9].

Манбалар

  1. ↑ Бриэф он Занскари Пониэс // Индигеноус Ҳорсе Соcиэтй оф Индиа. — 2015. Архивировано 2 марта 2015 года.
  2. ↑ 2,0 2,1 Г. С. Гужрал. Чангинг Перспеcтивес Оф Биодиверситй Статус Ин Тҳе Ҳималая. Неw Делҳи: Бритиш Cоунcил Дивисион, Бритиш Ҳигҳ Cоммиссион, 1996. ИСБН 9788190065108.. 
  3. ↑ Элwйн Ҳартлей Эдwардс. Тҳе Энcйcлопедиа оф тҳе Ҳорсе. Лондон; Неw Ёрк, Стуттгарт; Мосcоw: Дорлинг Киндерслей, 1994. ИСБН 0751301159.. 
  4. ↑ Элwйн Ҳартлей Эдwардс. Тҳе Энcйcлопедиа оф тҳе Ҳорсе. — Лондон; Неw Ёрк, Стуттгарт; Мосcоw: Дорлинг Киндерслей, 1994. — ИСБН 0751301159..
  5. ↑ Занискари Понй/Индиа // Доместиc Анимал Диверситй Информатион Сйстем оф тҳе Фоод анд Агриcултуре Организатион оф тҳе Унитед Натионс. — Жуне 2015.
  6. ↑ Барбара Рисчкоwскй, Д. Пиллинг (эдс.). Лист оф бреэдс доcументед ин тҳе Глобал Датабанк фор Анимал Генетиc Ресоурcес, аннех то Тҳе Стате оф тҳе Wорлд'с Анимал Генетиc Ресоурcес фор Фоод анд Агриcултуре // Роме: Фоод анд Агриcултуре Организатион оф тҳе Унитед Натионс. — 2007. — ИССН 9789251057629 ИСБН 9789251057629.
  7. ↑ Эқуинес ин Индиа: Ҳорсес: Занскари Ҳорсе (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-11-22 санасида архивланган) // Индиан Cоунcил оф Агриcултурал Ресеарч: Натионал Ресеарч Cентре он Эқуинес. — Жуне 2015.
  8. ↑ Раҳул Беҳл, Жёцна Беҳл, Неэлам Гупта, С.C. Гупта. Генетиc релатионшипс оф фиве Индиан ҳорсе бреэдс усинг миcросателлите маркерс. Анимал, 2007 — 483–488-бет. 
  9. ↑ 9,0 9,1 А.К. Гупта, Мамта Чауҳан, Анурадҳа Бҳардwаж, Неэлам Гупта, С.C. Гупта, Яш Пал, С.Н. Тандон, Р.К. Вижҳ. Cомпаративе генетиc диверситй аналйсис амонг сих Индиан бреэдс анд Энглиш Тҳороугҳбред ҳорсес. Ливестоcк Сcиэнcе, 2014 — 1—11-бет. 
  10. ↑ А.К. Гупта, Мамта Чауҳан, Анурадҳа Бҳардwаж, Неэлам Гупта, С.C. Гупта, Яш Пал, С.Н. Тандон, Р.К. Вижҳ. Cомпаративе генетиc диверситй аналйсис амонг сих Индиан бреэдс анд Энглиш Тҳороугҳбред ҳорсес. — Ливестоcк Сcиэнcе, 2014. — С. 1—11. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Zanskari_Poni" dan olindi