Zaqatala sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Zaqatala
| asl nomi = Закатала / Чlaр<br>Гал
| image_skyline = File:Zagatala.JPG
|tasvir_eni=280px
| mavqe = Shahar
| mamlakat = Ozarbayjon
| mintaqa turi = Ozarbayjonning maʼmuriy boʻlinishi{{!}}Tuman
| mintaqa = Zaqatala tumani{{!}}Zaqatala
| jadvalda mintaqa =
| tuman turi = 
| tuman = 
| jadvalda tuman =
| jamoat turi =
| jamoat =
| jadvalda jamoat =
| qaram =
|lat_deg= 41|lat_min= 38|lat_sec=1
|lon_deg= 46|lon_min= 38|lon_sec=36
|CoordAddon = type:city(10034830)_region:AZ
| CoordScale =
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi =
| mintaqa xaritasi =
| tuman xaritasi =
| ichki bolinishi =
| rahbar turi = Hokim
| rahbar = 
| asos solingan =
| ilk eslatilishi =
| avvalgi nomlari =
| qachondan beri =
| maydon = 
| balandlik turi =
| AP markazi balandligi = 518
| iqlim =
| rasmiy til = ozarbayjon tili
| aholi = 32,171<ref>{{Veb manbasi|url=http://zaqatala-ih.gov.az/page/12.html|title=Əhalisi - ZAQATALA RAYON Icra Hakimiyyəti|website=zaqatala-ih.gov.az}}</ref>
| sanalgan yil = 2020
| zichlik =
| aglomeratsiya =
| milliy tarkib =
| konfessiyaviy tarkib =
| etnoxronim =
| vaqt mintaqasi = +4:00
| DST =
| telefon kodi =
| pochta indeksi =
| pochta indekslari =
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi =
| raqamli identifikator =
|sayt = {{URL|zaqatala-ih.gov.az}}
| Commons turkumi = Zaqatala
}}
'''Zaqatala''' ({{lang-az|Zaqatala}}, {{lang-av|Закатала / Чӏар|script=Latn}}, [[Saxur tili|Saxur]]: ''<nowiki>Гал</nowiki>''), '''Zakatali''' — [[Ozarbayjon Respublikasi]]dagi shahar (1840-yildan). [[Zaqatala tumani]] markazi. Katta Kavkaz etaklarida joylashgan. Temir yoʻl stansiyasi. Yevlax — Sheki — Tbilisi shosse yoʻli yonida, Yevlax temir yoʻl tugunidan 152&nbsp;km shimoli-gʻarbda. Aholisi 20 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Oziq-ovqat (meva-sabzavot konserva, tamaki, choy qadoqlash va boshqalar) sanoati korxonalari, mebel fabrikasi, tarix oʻlkashunoslik muzeyi bor. Turizm sohasi bo'yicha rivojlangan. Zakataliga 1830-yil Yangi Zakatali sifatida asos solingan<ref>"{{PAGENAME}}" ''[[OʻzME]]''. [http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/Oʻzbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20Z%20harfi.pdf Z-harfi]{{Oʻlikhavola|date=iyul 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

== Tarixi ==
Zamonaviy Zaqatala hududi bir vaqtlar Kavkaz Albaniyasining viloyati boʻlgan. Shundan soʻng, mintaqa Gruziya madaniy va siyosiy taʼsiri ostidagi alohida qirollikka aylangan. Oʻrta asrlarda keyinchalik Saingilo nomi bilan mashhur boʻlgan joy asosan Gruziya va Shirvon qirolligi tomonidan nazorat qilingan.

[[Oʻrta asr]]larda Saingiloda yettita gruzin maktabi faoliyat yuritgan, ularda ilohiyot, falsafa, orfografiya, cherkov tarixi, Gruziya tarixi va talabalar uchun kurslar mavjud edi. Bu maktablar muhim madaniy-maʼrifiy rol oʻynagan. Ular Kavkaz xalqlari oʻrtasida madaniy aloqalar oʻrnatishga katta hissa qoʻshgan.

Zaqatalada bir qancha tarixiy ahamiyatga ega joylar mavjud boʻlib, ularning aksariyati <nowiki>XIX</nowiki> asr shahar markazida joylashgan. Ilgari Lenin maydoni deb ataladigan bosh maydonda 700 yoshli bir juft [[chinor]] bor.

Shaharning eng koʻzga koʻringan xususiyati 1830-yillarda Kavkaz urushi paytida rus qoʻshinlari tomonidan bosib olingan shaharni isyonchilardan himoya qilish uchun qurilgan vayron boʻlgan qalʼadir<ref name="kala">{{kitob manbasi |last1=Huseynova |first1=Leila |title=Development and Preservation of Architectural and Artistic Originality of Azerbaijan's Cities |date=1990 |publisher=Ministry of National Education Azerbaijan SSR |page=52 |url=https://archive.org/details/l_huseynova_dissertation}}</ref>. 1850-yillarda bu shaharda ruslar va Dogʻiston rahbari [[Imom Shamil]] oʻrtasidagi janglar boʻlgan<ref>{{kitob manbasi |author=Elliott, Mark|title="Azerbaijan with excursions to Georgia"|url=https://archive.org/details/azerbaijanwithex0000elli_c6u9|year=2010|page=[https://archive.org/details/azerbaijanwithex0000elli_c6u9/page/237 237]|author-link=Mark Elliott (British author)|edition=4th }}</ref>. U 1893—1905-yillarda Tiflis gubernatorligining Zakatal okrugi markazi boʻlgan. [[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]]ga, keyinroq [[Ozarbayjon SSR]]ga oʻtishdan oldin 1918-yilda qisqa muddat Kavkazorti Demokratik Federativ Respublikasi tarkibiga kirgan<ref>{{Jurnal manbasi |last=Daushvili |first=Aleko |date=2012-01-01 |title=The Democratic Republic of Georgia: Struggle for Independence 1918-1921 |url=https://www.academia.edu/39848669 |journal= |pages=41 |quote=By autumn of 1918 the Zakatala district was officially a part of the Republic of Azerbaijan. Having the support of Turkey and the convenience of a shared Islamic religion, the Azerbaijani state heavily enforced anti-Georgian propaganda in the region. With the help of local mullahs, the Muslim-Georgian population easily came under Azerbaijani influence, which in turn created the illusion that Zakatala was fully incorporated into Azerbaijan.}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |last=Javakhishvili |first=Ivane |url=http://caucasiology.tsu.ge/docs/geo/el-biblioteka/jurnalebi%20da%20sxva/Caucasiologic%20papers%203%202011.pdf |title=CAUCASIOLOGIC PAPERS |publisher=Tbilisi State University |year=2011 |location=Tbilisi |pages=235 |quote=Simultaneously, Georgia and Azerbaijan have tried to include Zakatala District ... Georgia's attempts were unsuccessful, because the Georgians were less than 20% of the population of the district, and the stake was only on them. Azerbaijan … [was] more successful in their attempts, because the idea appealed to Islamic unity.}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi |last=Yilmaz |first=Harun |date=2009-06-01 |title=An Unexpected Peace: Azerbaijani–Georgian Relations, 1918–20 |url=https://doi.org/10.1080/09546540902900288 |journal=Revolutionary Russia |volume=22 |issue=1 |pages=37–67 |doi=10.1080/09546540902900288 |s2cid=143471218 |issn=0954-6545 |quote=There were sizeable Muslim populations in Kutaisi and Tbilisi provinces, which remained in Georgia, and a minority of Christians in Zakatala okrug, in Azerbaijan.}}</ref>. <nowiki>XX</nowiki> asrda shahar va uning qal’asi 1905-yildagi muvaffaqiyatsiz inqilobdagi harakatlari yakuniy 1917-yilgi inqilobning boshlanishi boʻlgan ''Potemkin'' jangovar kemasining qoʻzgʻolonchilar ekipaji uchun qamoqxonalardan biri sifatida foydalanilganda yanada mashhur boʻldi. 1980-yillarning oxirida esa qal’a qarovsiz va nihoyatda vayrona ahvolda edi va uning hududi yozda chorva uchun [[yaylov]] sifatida foydalanilgan<ref name="kala"/>. [[Sovet Ittifoqi|Sovet]] davrida oʻrnatilgan qoʻzgʻolonchilardan birining haykali hali ham qal’adan uncha uzoq boʻlmagan [[Haydar Aliyev]] bogʻini bezab turibdi<ref name="potemkin">{{veb manbasi
  | last = Nicas
  | first = Peter
  | title = Azerbaijan Things to See & Do Guide
  | publisher = ProfessionalTravelGuide.com
  | url = http://www.professionaltravelguide.com/see-and-do/azerbaijan/destinations-101317
  | access-date = 2008-06-17 }} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref>. Hozir qal’ada harbiy garnizoni, shuningdek, sovet uslubidagi bir nechta [[Mikrorayon|turar-joy binolari]] mavjud. Qoʻrgʻonlarning shimoliy qismi yaqinida va bosh maydon tashqarisida goʻzal, ammo tashlandiq cherkov joylashgan<ref name="azerb">{{veb manbasi
  | last = Torres Curado
  | first = L.M.
  | title = Zaqatala (Zakataly)
  | publisher = Azerb.com
  | url = http://www.azerb.com/az-zaqatala.html
  | access-date = 2008-01-03
  | arxivsana = 2021-08-01
  | arxivurl = https://web.archive.org/web/20210801001834/http://www.azerb.com/az-zaqatala.html
  }}</ref>. Shaharda hozir katta yangi [[masjid]] qurilgan<ref>{{kitob manbasi |author=Elliott, Mark|title="Azerbaijan with excursions to Georgia"|url=https://archive.org/details/azerbaijanwithex0000elli_c6u9|year=2010|page=[https://archive.org/details/azerbaijanwithex0000elli_c6u9/page/234 234]|author-link=Mark Elliott (British author)|edition=4th }}</ref>.

== Galereya ==
<gallery mode="packed" heights="180">
File:Zagatala City Park - www.Qaxlilar.tk - panoramio (9).jpg|Zaqataladagi bogʻ
File:Zagatala fortress.jpg|Zaqatala qalʼasi
File:Church of Zaqatala 2.jpg|Zagataladagi tashlandiq cherkov
</gallery>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Commons turkum|Zaqatala|Zaqatala (city)}}

{{Zagatala tumani hududiy birliklari}}
{{Ozarbayjonning maʼmuriy boʻlinishi}}
{{Tashqi havolalar}}

{{chala}}

{{DEFAULTSORT:Zaqatala (City)}}
[[Turkum:Zaqatala tumani aholi punktlari]]
[[Turkum:Ozarbayjon shaharlari]]