Zayd ibn al-Xattob
Zayd ibn al-Xattob (arabcha: زيد بن الخطاب; tax. 584 — 632) — islom payg‘ambari Muhammadning sahobasi, Roshidun xalifaligining ikkinchi xalifasi Umar ibn al-Xattobning akasi.
| Zayd ibn al-Xattob زيد بن الخطاب | |
|---|---|
| Tavalludi |
tax. 584 |
| Vafoti |
tax. 632 (yoshi 47–48) al-Yamoma, Arabiston |
| Vafoti sababi | Yamoma jangida shahid boʻlgan |
| Dafn etilgan joyi | Uyayna, Riyod viloyati |
| Mashhur ishlari | Sahoba |
| Boshqa nomlari |
|
| Turmush oʻrtogʻi |
|
| Bolalari | |
| Otasi | Xattob ibn Nufayl |
| Onasi | Asmo binti Vahb |
| Qarindoshlari |
Umar (oʻgay ukasi) Fotima (oʻgay singlisi) Abdulloh (jiyani) |
Oilasi
Zayd Makkadagi Quraysh qabilasining Banu Adiy urugʻiga mansub al-Xattob ibn Nufayl va Asad qabilasidan Asmo binti Vahbning oʻgʻli boʻlgan[1]. U keyinchalik Roshidun xalifasi boʻlgan Umarning akasi edi[1][2]. Zayd boʻyi juda uzun, qorachadan kelgan erkak sifatida tasvirlanadi[1].
Zayd ukasi Umarga Qurayshning tijorat karvoni bilan birga borib, Shom savdogarlari bilan savdo-sotiq qilish imkonini bergan va unga hamisha mehr-muhabbat koʻrsatgan[manba kerak].
U 616-yil avgust oyidan avvalroq musulmon boʻlgan[1][2]. 622-yilda Madinaga hijrat qilgan va Maʼn ibn Adiy bilan birodar qilib qoʻyilgan[1].
Nikohi va farzandlari
Zaydning xotini Habiba (Jamila) binti Abu Amir Madinadagi Avs qabilasining Amr urugʻidan edi. Ularning Asmo ismli qizi boʻlgan, biroq nikoh taloq bilan yakunlangan boʻlishi mumkin[1][3]:235. Habibaning jiyani Jamila binti Sobit Zaydning ukasi Umar bilan turmush qurgan[3]:236. Zayd, shuningdek, amakivachchasi Atika bilan ham nikoh qurgan, ammo ular farzand koʻrmagan. Ehtimol bu nikoh ham taloq bilan yakunlangan[4]. Zayd Madinada Abu Luboba ibn Abdulmunzirning qizi Lubobaga uylangan. Abu Luboba ham Avs qabilasining Amr urugʻidan boʻlib, ular Abdurahmon ismli oʻgʻil koʻrgan[1][3]:236.
Janglari va vafoti
Zayd Badr, Uhud, Xandaq va Muhammad paygʻambar bilan birga barcha janglarda qatnashgan[1]. Uhud jangida Umar Zaydni oʻz sovutini kiyishga undagan. Zayd uni kiyib olgan, biroq keyin uni darhol yechib: „Men ham oʻzing uchun nimani ixtiyor qilayotgan boʻlsang, oʻshani xohlayman“, — degan[5].
632-yil dekabr oyida boʻlgan Yamoma jangida Zayd musulmonlarning bayrogʻini koʻtarib yurgan[1][2]. Musulmonlarning yuk-aslahalari dushman tomonidan talon-taroj qilinish xavfi ostida qolganida, Zayd: „Yuk-anjomlarga kelsak, endi hech qanday yuk yoʻq! Erkaklarga kelsak, endi hech qanday erkak yoʻq!“ degan. Soʻng: „Allohim, men sening huzuringda hamrohlarimning qochib ketgani uchun uzr soʻrayman! Musaylima va Muhakkam qilgan ishlarda esa Sening oldingda mutlaqo begunohman!“ deb hayqirgan[6]. Zayd qilichi bilan jang qilgan holda bayroqni ushlab turishda davom etgan va toki oʻldirilgunga qadar uni qoʻlidan qoʻymagan[6][2]. Jangda Zaydni Abu Maryam al-Hanafiy oʻdlrigan va: „Allohim uni mening qoʻlim bilan mukofotladi, meni esa uning qoʻlida halok qilib xor qilmadi“, — deb daʼvo qilgan[6]. U oʻzining amakivachchasi Abdulloh ibn Suhayl va Abu Huzayfa ibn Utba hamda uzoq qarindoshi Solim ibn Maʼqildan koʻp oʻtmay shahid boʻlgan[manba kerak].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Muhammad ibn Saad. Kitab al-Tabaqat al-Kabir. Translated by Bewley, A. (2013). The Companions of Badr, p. 294. London: Ta-Ha Publishers.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Muhammad ibn Jarir al-Tabari. Tarikh al-Rusul waʼl-Muluk. Translated by Landau-Tasseron, E. (1998). Volume 39: Biographies of the Prophetʼs Companions and Their Successors, p. 117.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Muhammad ibn Saad. Kitab al-Tabaqat al-Kabir. Translated by Bewley, A. (1995). The Women of Madina. London: Ta-Ha Publishers.
- ↑ Ibn Hajar al-Asqalani. Al-Isaba fi tamyiz al-Sahaba vol. 8 #11448.
- ↑ Muhammad ibn Saad. Kitab al-Tabaqat al-Kabir. Translated by Bewley, A. (2013). The Companions of Badr, p. 296. London: Ta-Ha Publishers.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Muhammad ibn Saad. Kitab al-Tabaqat al-Kabir. Translated by Bewley, A. (2013). The Companions of Badr, p. 295. London: Ta-Ha Publishers.