Zellenbau konslageri
Зелленбау, Cелленбау, Проминентенбау, шунингдек, казарма ёки бункер Cелленбау — лагер ва Гестапо қамоқхонаси, Заксенхаузен конслагерида жойлашган. 1937-йилда қурилган. Ушбу қамоқхонада Рейхнинг энг хавфли ва муҳим маҳбуслари ҳисобланган одамлар — таниқли сиёсатчилар, давлат арбоблари, шунингдек, Адолф Гитлернинг шахсий душманлари деб эълон қилинган одамлар бор эди. Маҳбуслар орасида ОУН-Б дирижёри Степан Бандера[1] ҳам бўлган.
Тавсиф
Зелленбау лагернинг энг нозик ҳудуди эди. Бу алоҳида бино бўлган. Лагернинг қолган қисмидан ажратилган тўртта бурчагида прожекторлар ва стационар пулемётлар ўрнатилган қоровул миноралари бор эди. Маҳбуслар доимий назорат остида бўлган. Маҳбуслар ҳар бирининг майдони бир неча квадрат метр бўлган кичик бир кишилик камераларда яшашган. Ҳар бир ҳужранинг деразаси бор эди, у ёғоч қалқон билан ёпилган.
Қамоқхона конслагернинг бошқа шароитларига нисбатан энг яхши қамоқ шароитлари билан ажралиб турарди. Маҳбусларнинг аксарияти Қизил Хочдан ёки ўз оилаларидан ёрдам олди.
Маҳбусларнинг „даҳшати“ дан бири блок коменданти, СС Гаупцҳарфüрер Курт Эккариус (Икариус) эди, унинг фикрича, режимни ҳар қандай бузганлик учун маҳбусни шафқацизларча қийноққа солиши ёки ўлдириши мумкин эди.
Украиналик тарихчи Олеся Исаюкнинг фикрича, Зелленбаунинг ички қамоқхонаси тарихи 1945-йилда тугамади. Заксенхаузен Совет қўшинлари томонидан босиб олинган, шундан бери у советларнинг конслагерига айланди ва Зелленбау Совет ички махсус қамоқхонасига айланди[2]. Ҳаммаси бўлиб, О.Исаюкнинг ҳисоб-китобларига кўра, 200 га яқин киши қамоққа ташланган. Улардан: 71 немис, 14 поляк, 8 украин, 7 франсуз, 5 нафардан инглиз, норвег, рус, битта араб — Шимолий Африкадаги фашистларнинг ёрдамчи полицияси аскари.
Манбалар
Адабиётлар
- Иван Гавриш. Таъэмниця в’язня Но 72192. Бандера Заксенхаузенда // Тарих. — Лвов, 2016. — 2-сон (жонли). — С. 1, 3-5.
- СТЕПАН БАНДЕРА эн присионес алеманес й cампос де cонcентраcиóн, Мйкола Посивнйч томонидан. (исп.)