Zhari tumani
Жари (пуштуча: ژړۍ , форсча: ولسوالی ژری) — Афғонистоннинг Қандаҳор вилоятидаги туман. Муқобил имлоларга Зҳелей (пушту тилидан транслитерация туфайли), Зҳарей, Жарай, Зҳери ёки Зҳерай киради. Туман 2004-йилда аввал Майванд ва Панжвай туманлари таркибига кирган ерлардан ташкил топган. Аҳолиси 80700 нафар (2010).[1]
Зҳари тумани ژړۍ | |
|---|---|
| Туман | |
| Мамлакат | [[Афғонистон]] |
| Аҳолиси (2010) |
80,700 |
| Вақт минтақаси | УТCУТC+4:30 |
Географияси
Жари Арғандаб дарёсининг шимолий қирғоғида жойлашган бўлиб, у Қандаҳор вилояти орқали шарқдан ғарбга ўтади. Умумий ҳудуд баъзан Арғандаб водийси деб аталади. Жарининг қурилган ва деҳқончилик майдони тахминан 30 га тенг км шарқдан ғарбга 8 км шимолдан жанубга, дарё ва 1-магистрал ўртасида жойлашган.
Кўпчилик бинолар бир қаватли лойдан қурилган бўлиб, тор, бурилишли йўллар ва ўтиш жойлари мавжуд. Истисно узум қуритадиган кулбалар бўлиб, улар бутун қишлоқ бўйлаб тарқалган, баландлиги 20 м гача бўлган каттароқ бинолардир. Узум, кўкнори ва наша (гашиш учун) энг кенг тарқалган экинлардир. Қишлоқ ерлари Арғандаб дарёси билан параллел равишда ўтувчи мураккаб вадилар тизими орқали суғорилади. 1-магистралнинг шимолидаги ҳудуд чўлга ўхшайди, баландлиги тахминан 200–400 м бўлган кескин тоғ тизмалари бор.
Тарихи
Туман 2004-йилда Майванд ва Панжвай туманларининг бир қисми бўлган ердан яратилган. Президент Ҳамид Карзай томонидан Қандаҳорда Толибонни енгишда ёрдам берган Ализай сардори Ҳабибулла Жан учун мукофот сифатида яратилган.[2]
Сиёсати
Шура жарида бошқарувнинг асосий механизми ҳисобланади. Туманнинг қабилавий бошқарув табиати сиёсатдан ажралмас бўлиб, қарор қабул қилиш жараёнини қийин ва кўп вақт талаб этади.
Жари тумани маркази, туманнинг ҳукумат қароргоҳи, Пасабдаги Пасаб бозори яқинида жойлашган. Туман маркази, шунингдек, Афғонистон Миллий Хавфсизлик Кучлари томонидан бошқариладиган собиқ коалиция кучларининг базаси бўлган Пасаб (ФОБ Пасаб) Олдинга Операцион Базаси билан ҳам туташган.[3][4]
Жамол оға 2015-йил 28-мартдан бошлаб туман ҳокими[5][6] Муҳаммад Наэз Сарҳадий ва Карим Жан аввалги губернаторлар эди.[2][7] Муҳаммад Маъсум Хон 2015-йил 26-январ ҳолатига кўра Афғонистон миллий полиция кучларини бошқаради[5]
қабилалари
Жари аҳолисининг аксарияти этник пуштунлардир . Камида ўнлаб қабилалар мавжуд бўлиб, уларнинг энг кўплари Ализай, Ачакзай, Нурзай ва Гилзайдир. Майванд ва Арғандаб туманлари орасидаги Жарининг шимолий ҳудудлари орқали кўплаб кўчманчи қабилалар ўтади.
Кичик туманлар
Зҳарининг сиёсий географияси вақт ўтиши билан ўзгаради. Кўпгина кичик қишлоқлар маҳаллий оқсоқолнинг номи билан аталган. Ушбу кичикроқ қишлоқлар тўпламини кичик туман деб таърифлаш мумкин. Ҳозир Жарида қуйидаги кичик туманлар мавжуд:
- Нар Кариз
- Налгҳам
- Сангсар
- Колк
- Гарибан
- Сиаҳ Чой
- Саблагҳай
- Пашмул
- Асеқуэҳ
- Санзари
Можаро, 2001—2021-йилги
НАТО ва ИСАФ Карзай ҳукуматини қўллаб-қувватлаш ва исённи бостириш учун саъй-ҳаракатларини давом эттирмоқда. Толибон Жари тарихида чуқур илдиз отган ва муллалар ва оқсоқоллар тизими орқали таъсир ўтказишга ҳаракат қилади (қаранг: Толибоннинг қайта тикланиши). Вазият ўз мақсадларини амалга ошириш учун минтақадаги ҳукумат кучини минималлаштиришга уринаётган жангарилар ва жиноятчилар томонидан мураккаблашди.[8]
А 2 2006-йил 18-октабрда НАТО вертолётлари томонидан Толибон жангариларини овлаётган рейд 2001 йилда Толибон режими ағдарилганидан бери Ғарб кучлари ва исёнчилар ўртасидаги энг шиддатли жанглардан бири бўлган 2006-йил сентабр ойида Медуза операцияси содир бўлган жойдан атиги ярим мил узоқликда бўлган.
Яна қаранг
- Хосров Софла
- Тарок Колаче
Манбалар
- ↑ "Эстиматед популатион оф Афгҳанистан 2010/2011. Кабул: Cентрал Статистиcс Организатион, 2010. п. 32
- ↑ 2,0 2,1 Чандрасекаран, Ражив. Литтле Америcа: Тҳе Wар Wитҳин тҳе Wар фор Афгҳанистан. Лондон: Блоомсбурй, 2013 — 281-бет. ИСБН 1408831201.
- ↑ „Генерал висиц 3рд БCТ Солдиэрс дуринг Пасаб Дай“. Тҳе Моунтаинеэр Онлине. Форт Друм - Унитед Статес Армй. 4-март 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 5-феврал 2015-йил.
- ↑ „УС троопс ин Афгҳанистан: Паcкинг уп анд мовинг оут“. Глобал Пост. Қаралди: 5-феврал 2015-йил.
- ↑ 5,0 5,1 "Афгҳанистан лаунчес поппй эрадиcатион cампаигн ин формер Талибан стронгҳолд" 27 Жануарй 2015[сайт ишламайди] Ретриэвед 27 Жулй 2016.
- ↑ "Поппиэс дестроед он 400 ҳеcтарес оф ланд ин Кандаҳар" 28 Марч 2015 Ретриэвед 27 Жулй 2016.
- ↑ "ДВИДС: Cлеанинг Ҳоусе" 29 Май 2012 (Wайбаcк Мачине сайтида 22-август 2016-йил санасида архивланган) Ретриэвед 5 Фебруарй 2015.
- ↑ "Wестерн Зҳари: тҳе пеопле, леадерс, трибес анд тҳе эcономй." [Кандаҳар?]: Ҳуман Терраин Теам АФ8, 2010.
Ҳаволалар
- Туманнинг аҳоли пунктлари ва чегаралари харитаси,[сайт ишламайди] Урушни ўрганиш институти
