Zia Pasha

Абдул-Ҳамид Зиа Бей, Зиа Паша(туркча: Абдул Ҳамид Зиа Паша ; 1825, Истанбул, Усмонлилар империяси - 1881 йил 17-май, Адана) - турк шоир, таржимон, , сиёсатчи, давлат ва жамоат арбоби. Иброҳим Шиносий ва Намиқ Камол билан бирга Танзимат даврининг илк муаллифларидан биридир.

Биографияси

Бадавлат оилада туғилган. Ёшлигида у ўз фаолиятини давлат амалдори сифатида бошлаган, бошқа нарсалар қатори Кипр губернатори ҳам бўлган. Янги Усмонлилар жамиятининг ташкилотчилари ва раҳбарларидан бири.

У " Янги Усмонлилар " жамиятининг мўтадил қанотини бошқарган. 1867-йилда у ватанини тарк этиб, Намиқ Камол билан бирга Парижга, сўнгра Буюк Британияга жўнайди. Намиқ Камол билан биргаликда Лондонда “ Мухбир ” журнали ва “Ҳуррият” (Озодлик) газетасини нашр эттирди. Туркия конституцияси лойиҳаси муаллифларидан бири (1876).

1880-йилда ўлимидан бироз олдин Туркияга қайтиб келади. У Кипрда, Амасияда, Коняда, Ҳалабда ва қисқа муддат Аданада губернаторлик қилган ва у ерда сироздан вафот этган.

Яратилиш

Танзимат адабиётининг кўзга кўринган намояндаси.

У турк адабиётига халқ характери беришга интилган, турк тилини демократлаштириш тарафдори бўлган, лекин ше’рларида ан’анавий шаклларга амал қилган.

Султоннинг юқори мартабали амалдорларини ҳақорат қилувчи бир қанча ёвуз ше'рлар муаллифи. “Зиё ше’рлари” девони (1881) ва сўфийлик мотивлари ва рационалистик ғояларни ўзида мужассам этган яна иккита ше’рий тўпламидан ташқари туркий адабиётда сатира намунаси ҳисобланган “Ғалабалар китоби”ни, “Орзу” насрий асарларини ҳам ёзган.

У ше’риятдан ташқари сиёсий мавзудаги рисолалар ҳам нашр эттирган.

“ Тартуф ” туркчага Ж. Б. Молер, асарлари Ж. ВА. Руссо , ВА. Ла Фонтаине, Л. Виардот. Франсуз инквизицияси тарихи ва Андалусия тарихига оид иккита китобнинг турк тилига таржимаси муаллифи.

Танланган асарлар

Теркоб-и Бенд
Зафернаме
Ши'ир ве инша
Харабот

Адабиётлар

Смирнов В.Д., Турк адабиёти тарихидан очерк, Санкт-Петербург, 1891;
Стамбулов В., Намиқ Камол, Москва, 1935;
Ҳикмет И., Зия-поша (ҳаяти ве эсерлери), Ист., 1932.^(турк.) )

Ҳаволалар

ЗİЙА ПАŞА (АБДУЛҲАМİД ЗİЙАЭДДİН БЕЙ^(турк.) )