Zilina
Зилина (словак. Зилина, венг.: Зсолна, олмонча: Силлеин , полякча: Żйлина) — Словакиянинг шимоли-ғарбий қисмида, Кисуцй ва Райчанка дарёларининг Ваҳ дарёларининг қўшилишида жойлашган шаҳар. Зилинский вилоятининг маркази. Аҳолиси қарийб 86 минг киши.
Зилина Žилина | |
|---|---|
| Шаҳар | |
 | |
 Байроқ  Герб | |
| 49°13′0″Н 18°44′0″Э / 49.21667°Н 18.73333°Э | |
| Мамлакат | Словакия |
| {{{минтақа_тури}}} | Зилинский вилояти |
| Ҳукумат | |
| Мер | |
| Асос солинган | 1069 |
| Илк эслатилиши | 1297 |
| Қачондан бери шаҳар | 1327 |
| Майдон | 80 км2 (31 кв ми) |
| Маркази баландлиги | 342 м м |
| Аҳолиси | 82 704 киши (2 020-йил май) |
| Зичлиги | 1068 киши/км2 |
| Вақт минтақаси | УТC+1, ёзда УТC+2 |
| Почта индекс(лар)и | 010 01 |
| Автомобил коди | ЗА |
|
| |
Шаҳарда Зилина университети, маҳаллий диққатга сазовор жойлардан, Будатинский қал’аси, Мариинский майдонининг ансамбли, кўплаб черковлар ва саройлар мавжуд.
Тарихи
Вилоят В асрда славянлар томонидан ўзлаштирилган. Зилина ҳудудидаги биринчи славян аҳоли пункти ИХ асрга тўғри келади. Шаҳар биринчи марта 1297-йилда тилга олинган. 1327-йилда у шаҳар мақомини олган.
ХИИ асрнинг охирида Зилина катта ёнғин натижасида ёниб кетди. Немис мустамлакачилари шаҳарга оқиб келишди ва уни қайта қуришни бошладилар.
1381-йилда Венгрия қироли словакларнинг шикоятларига жавобан шаҳарга словаклар ва немисларни навбатма-навбат шаҳар мериясига сайлаш қоидасини ўрнатган. Бу Слависга имтиёзлар номланган.
Шаҳар ХВ асрда гуллаб-яшнаган. ХВИ-ХВИИ асрларда Зилина Венгриядаги реформация маркази бўлган ва 1686-йилда шаҳарни қайта католиклаштириш бошланган.
ХВИИИ асрда шаҳарда ёнғинлар ва эпидемиялар содир бўлгани натижасида шаҳар катта зарар кўрди. ХИХ асрнинг иккинчи ярмида шаҳарнинг иккинчи гуллаб-яшнаш даври бошланди. Бу ерда кўплаб завод ва фабрикалар қурилди.
Иккинчи Жаҳон уруши пайтида шаҳар 1945-йил 30-апрелда Моравия-Острава операцияси пайтида 4-Украина фронти қўшинлари томонидан озод қилинди. 138-ўқотар дивизияси полковники Василев В.Э, 17-ўқчи гвардия корпуси генерал-лейтенантиМедведев Н. В., 3-чи алоҳида Чехословакия пиёда бригадаси полковники Селнер Ярослав, 1-Чехословакия армия корпуси бригада генерали Клапалек Карел, 146-тўп артиллерия бригадаси полковники Миронов В. Ф. ушбу операцияда қатнашишган[1].
Бугунги кунда Зилина Словакиянинг бешинчи йирик шаҳри, университетлар шаҳарчаси (1953 -йилдан). 1960-йилда Зилина университети ташкил этилди. Қадимий шаҳар маркази 1990-йилларда қайта тикланган. 2006-йилда Киа Моторс Словакия автомобил заводи иш бошлади. 2008-йилдан бери Зилинада катталар учун анимацион филмларга бағишланган Фест Анча ўтказилади.
География
Зилина 49° шимолий кенглик 18° шарқий узунликда жойлашган. Шаҳар денгиз сатҳидан 345 м баландликдаги тоғли ҳудудда жойлашган.
Иқлими
Шаҳар иқлими нам континентал (Дфб) бўлиб, ёзи иссиқ, қиши эса нисбатан совуқ. Энг кўп ёғингарчилик июн ойида, энг ками эса февралда тўғри келади. Иқлимли ёз тахминан 3 ой яъни июндан августгача давом этади. Қиши эса декабрдан февралгача. Энг узун кун давомийлиги июн-июл ойларида (16 соат), энг қисқаси кун давомийлиги декабрга (8 соат) тўғри келади.
Аҳолиси
Зилина шаҳри аҳолиси[2]:
Зилина аҳолиси [3]
| |||||||
| Йил | Аҳоли | Йил | Аҳоли | Йил | Аҳоли | Йил | Аҳоли |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1890 | 4100 | 1950 | 18000 | 1980 | 83000 | 2014 | 90 000 |
| 1900 | 5600 | 1961 | 32500 | 1991 | 83911 | 2017 | 103 325 |
| 1910 | 9200 | 1965 | 37000 | 2001 | 85400 | 2018 | 110 000 |
| 1921 | 12000 | 1970 | 41800 | 2011 | 81494 | 2019 | 114 500 |
| 1930 | 17500 | 1975 | 56000 | 2012 | 84360 | 2020 | 130 550 |
Транспорт тизими
Зилинада транспортлар асосан автобуслар ва троллейбуслардан иборат. Троллейбус ҳаракати 1994йилдан йўлга қўйилган.
Спорт
Соргон-Лигада Зилина шарафини „Зилина“ футбол клуби ҳимоя қилади.
Эслатмалар
- ↑ „Освобождение городов. Чехословакия“. 2019-йил 2-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 17-ноябр.
- ↑ „с сайта ҳттп://www.популстат.инфо“. 2013-йил 2-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 14-май.
- ↑ „СЛОВАКИА: городское население“. 2013-йил 2-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 14-май.
Ҳаволалар
- города Жилина
- 3Д-карта города Жилина (словацк.)
- Фотогалерия города Жилина (словацк.)
- Военное кладбищэ Красной армии в Жилине (словацк.)