Ziryab
Абу ал-Ҳасан Али ибн Нафи (арабча: أبو الحسن علي ابن نافع, زریاب[2]; тах. 789 – тах. 857; Зиряб номи билан танилган) — хонанда, уд ва лютня чалувчиси, бастакор, шоир ва устоз. Ўрта асрлар ислом даврида ҳозирги Ироқ, Ғарбий Осиё ва Андалусия ҳудудларида яшаб, ижод қилган. Шунингдек, астрономия, география, метеорология, ботаника, косметика, пазандачилик сан’ати ва мода соҳаларида билимга эга бўлган қомусий олим эди.
| ЗирябЗиряб | |
|---|---|
زرياب | |
|
Испаниянинг Кордова шаҳрида Зиряб қорақуш сифатида тасвирланган ҳайкал | |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
Абу ал-Ҳасан Али ибн Нафи (арабча: أبو الحسن علي بن نافع) тах. 789 Ҳозирги Ироқ ҳудудида, эҳтимол Бағдод, Аббосийлар халифалиги[1] |
| Вафоти |
тах. 27-январ 857 (ёши 67–68) Кордова, Кордова амирлиги |
| Касби | тилшунос, географ, шоир, кимёгар, мусиқачи, хонанда, астроном, гастроном, этикет ва мода бўйича маслаҳатчи |
Унинг тахаллуси — „Зиряб“. форс ва курд[3] тилларидаги қарғақуш (жай-бирд) маъносини билдирувчи زرياب сўзидан келиб чиққан. У испан тилида ҳам Мирло („қоракаптар“) номи билан танилга[4]. У Исломий Ибериядаги Кордованинг Умавийлар саройида фаолият юритган. Аввал ўзининг туғилган шаҳри Бағдоддаги Аббосийлар саройида ижрочи сифатида ҳамда мусиқачи ва бастакор Иброҳим ал-Мавсилийнинг шогирди сифатида шуҳрат қозонган.
Зиряб Бағдодда Иброҳим ал-Мавсилийнинг иқтидорли шогирди бўлиб, у ерда дастлабки сабоқларни олган. У ал-Маъмун ҳукмронлиги даврида Аббосий халифаси замонида Бағдоддан кетиб, Кордовага кўчиб ўтган ва Умавийлар сулоласидан Абдулраҳмон ИИ саройида сарой мусиқачиси сифатида қабул қилинган.
Манбалар
- ↑ Роберт W. Леблинг Жр (Жулй–Аугуст 2003). Иллустратед бй Норман МаcДоналд. "Флигҳт оф тҳе Блаcкбирд". Сауди Арамcо Wорлд 54 (4): 24–33. Арчивед фром тҳе оригинал он 2024-06-27. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20240627060430/ҳттпс://www.ла-барраcа.бе/азйриаб.пдф. Қаралди: 7 Фебруарй 2021.Зиряб]]
- ↑ Тҳе дифферент аспеcц оф исламиc cултуре: Тҳе Спреад оф Ислам тҳроугҳоут тҳе Wорлд (эн). УНЕСCО Публишинг, 2011 — 437-бет. ИСБН 9789231041532.
- ↑ Тҳе Жоурнал оф Америcан Фолк-лоре (эн). Америcан Фолк-лоре Соcиэтй, 2007 — 314-бет.
- ↑ Гилл, Жоҳн. Андалуcиа: А Cултурал Ҳисторй. Охфорд Университй Пресс, 2008 — 81-бет. ИСБН 978-0-19-537610-4.
Адабиётлар
- Титус Бурcкҳардт, "Диэ Маурисче Култур ин Спаниэн.
- Қорақаптарнинг парвози Роберт W. Леблинг Жр., Сауди Арамcо Wорлд 2003-йил июл/август.
- Эпстеин, Жоэл. Юрак тили. КДП, 2019. ИСБН 978-1070100906.
Бошқа манбалар
- Энcйcлопаэдиа оф Ислам
- Ибн Ҳайённинг ал-Муқтабис асари
- Ибн Халдуннинг Муқаддимаси, В боб, 31-қисм, „Қўшиқ айтиш ҳунари.“
- Ибн ал-Қутийянинг Таърикҳ фатҳ ал-Андалус асари
- Ибн Абд Раббиҳнинг ал-Иқд ал-фарид асари
- Ибн Тайфурнинг Таърих Бағдад асари
- Абу ал-Фараж ал-Исфаҳонийнинг Китаб ал-Агҳани асари
- Ибн Ҳазмнинг Тавқ ал-ҳамама асари
- ал-Ҳумайдийнинг Жавдҳат ал-Муқтабис асари
- Ибн Саид ал-Мағрибийнинг Мугҳриб фи ҳула л-Магҳриб асари
Қўшимча ўқиш учун
- Заряб Фраваҳр.орг сайтидаги мақола
- Титус Бурcкҳардт, Диэ Маурисче Култур ин Спаниэн.
- Неwроз филмс мақоласи
- МуслимҲеритаге.cом сайтидаги мақола.
- Элижаҳ Wалд томонидан Африка мусиқасидан намуналар
- Қорақаптарнинг парвози, Сауди Арамcо Wорлд
- Ал-Андалуснинг маданий тимсоли Лост Исламиc Ҳисторй сайтидан
- Эпстеин, Жоэл. Юрак тили. КДП, 2019. ИСБН 978-1070100906.
| Викиомборда „Зиряб“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- 780-yillarda tug‘ilganlar
- 857-yilda vafot etganlar
- Al-Andaluslik 9-asr kishilari
- 9-asr sayohatchilari
- Abbosiylar xalifaligi geograflari
- Iroqdan bo‘lgan tilshunoslar
- Abbosiylar xalifaligidan bo‘lgan musiqachilar
- O‘rta asrlar islom olami musiqachilari
- 9-asr musiqachilari
- 9-asr qullari
- O‘rta asr arab tilidagi xonandalar
- Abbosiylar xalifaligida qullar
- Al-Andalusda qullar
- Tug‘ilgan yili aniq emas
- Bag‘dodlik musiqachilar