Ziyosfera

Zodiak qotil

Зодиак қотил

Зодиак қотил (Зодиаc киллер)[1] 1960-йилларнинг охирида Шимолий Калифорнияда кетма-кет жиноятлар содир этган номаълум қотилнинг тахаллусидир. У катта машурликка ва бу уни кўплаб ҳаваскор детективлар қидиришига сабаб бўлди[2]. Зодиак 1968-йил декабридан 1969-йилнинг октябиргача Сан-Франсиско шаҳрида бешта одамни ўлдирган. Унинг нишони икки севишган жуфтлик билан такси ҳайдовчисига қаратилган. Унинг ҳужумидан фақат 2 та яраланган одам тирик қолган. Зодиак 37 та қотиллик қилганини даъво қилган. Уларнинг бир нечталари Жанубий Калифорнияда содир этилган. Қотилнинг шахсига оид кўплаб назариялар илгари сурилган бўлса-да, ҳеч кимга ошкор этилмаган ягона расмий гумонланувчи Артҳур Леэ Аллен эди[3], собиқ бошланғич мактаб ўқитувчиси ва у 1992-йилда вафот этган.

Зодиак қотил
Қурбонлар сони Расман 5 киши о'лган, 2 киши яраланган, жами 20-28 киши о'лган (37 киши о'лган деб да'во қилинган)
Сабаб Ноаниқ
Қотилликлар қилинган мамлакат Америка Қо'шма Штатлари
Қотилликлар қилинган штат Калифорния, эҳтимолий Невадада штатида ҳам
Ҳибсга олинган йил Қо'лга тушмаган

Қотилликлар

Тасдиқланган қотилликлар

Зодиак газеталарга ёзган мактубида 37 та қотиллик содир этганини даъво қилган бўлса-да, терговчилар томонидан фақатгина еттита қотиллик аниқланган ва улардан беш нафари воқеа жойида вафот этган қолган иккитаси ярадор бўлиб тирик қолишган. Улар:

  • 17 ёшли Давид Артҳур Фарадай ва 16 ёшли Беттй Лоу Женсен 1968-йилнинг 20-декабрида Бенисиа шаҳри чегарасидаги Ҳерман кўлида отиб ўлдирилган.
Давид Артҳур Фарадай ва Беттй Лоу Женсен
  • 9 ёшли Мичаэл Реанулт Магеау ва 22 ёшли Дарлене Элизабетҳ Феррин 1969-йилнинг 4-июлда Валлежо автотураргоҳида отиб ташланган. Магеау суиқасддан омон қолган, Феррин эса Каисер шифохонасида вафот этган.
  • 20 ёшли Брян Cалвин Ҳартнелл ва 22 ёшли Cеcилиа Анн Шепард 1969-йилнинг 27-сентабрда Напа округи Берресса кўлида пичоқланган. Бу суиқасддан Ҳартнелл тирик қолган Шепард эса ўзидаги жароҳатлари туфайли бир неча кундан кейин вафот этган.
    Браян Хартнелнинг машина эшигидаги сурат, унга Зодиак қотил Ҳартнелл ва Cеcилиа Шепардга қилган ҳужуми тафсилотларини ёзган.
  • 29 ёшли Пол Леэ Стине 1969-йилнинг 11-октабрида Сан-Франсисcонинг Пресидо Ҳеигҳц кўчасида ўтиб ўлдирилган.

Ҳерман кўли яқинидаги қотилликлар

Зодиак қотил билан боғлиқ бўлган биринчи қотилликлар 1968-йилнинг 20-декабрда Бенисиа шаҳри чегарасидаги Ҳерман кўлида мактаб ўқувчилари Бетти Лоу Женсен ва Девид Артур Фарадейга қилинган суиқасд эди. Севишганлар биринчи учрашувда эди ва Женсеннинг уйидан тахминан уч км узоқликдаги Хоган ўрта мактабида Рождество байрамига боришни режалаштиришган. Улар маҳаллий ресторанда тўхтаб, Ҳерман кўли яқинида дўстлари билан учрашишади. Тахминан 22:15 да Фарадай онасининг Рамблер автомашинасини шағалли жойга қўйди, бу машҳур севишганлар йўли эди. Соат 23:00 дан кўп ўтмай, уларнинг жасадларини яқин атрофда яшовчи Стелла Боргес топди. Солано округи шерифи жиноятни тергов қилди, аммо ҳеч қандай далил топа олмади[4].

Мавжуд суд-тиббиёт маълумотларидан фойдаланган ҳолда, Роберт Грайсмитҳ 1976-йилда ўзининг ҳисоб-китобида, соат 23:00 га яқин бошқа бир машина ҳам бўлганини тахмин қилди ва бу машина севишганларнинг ёнида тўхтайди. Қотил иккинчи машинадан тушиб, уларнинг машинаси томон юрган бўлиши мумкин, эҳтимол, севишганларни ундан тушишини талаб қилган. Маълум бўлишича, Женсен машинадан биринчи бўлиб тушган, аммо Фарадай унинг олдига келаётганида қотил унинг бошига ўқ узган. Қотил Женсен қочиб кетаётганда унинг орқа томонига беш марта ўқ узади; унинг жасади машинадан 28 фут узоқликда топилган. Қотил шундан кейин машинани ҳайдаб кетади[5].

Валлежо автотураргоҳи яқинидаги қотилликлар

1969-йил 4-июл ярим тунда Дарлене Феррин ва Мичаэл Магеау Валежодаги автотураргоҳга кириб, машинани тўхтатиб туришди. Бу Ҳерман кўлидан 6 км узоқликда жойлашган бўлиб. Севишганлар Ферриннинг машинасида ўтиришганида, қотилнинг машинаси майдонга кириб, уларнинг ёнига тўхтади, лекин деярли дарҳол ҳайдаб кетди. Тахминан 10 дақиқадан сўнг яна қайтиб келган қотил машинаси уларнинг орқасида тўхтаб қолди. Қотил автомашинадан чиқиб, машинанинг йўловчи томони эшигига яқинлашиб чироғини Магеау ва Ферриннинг кўзларига қаратиб, уларга қарата беш марта ўқ узди. Қотил машинадан узоқлашди, лекин яна қайтиб келиб ҳар-бир қурбонига яна икки мартадан ўқ отди[5].

1969-йил 5-июл куни соат 12:40 да бир киши Валлежо полиция бўлимига қўнғироқ қилиб, ҳужум учун жавобгарликни ўз зиммасига олди. Қўнғироқ қилган шахс, шунингдек, олти ярим ой олдин Женсен ва Фарадай қотиллигини ҳам ўз бўйнига олди. Полиция қўнғироқни Ферриннинг уйидан тахминан 500 м радиус атрофида қилинаётганлигини аниқлади шунингдек Валлежо полиция бўлимидан бир неча км узоқликда жойлашган Туолумне ёнилғи қуйиш шохобчасидаги телефон буткасига сигналларни узтган[5]. Ўшандан кейин Феррин касалхонада вафот этади Магеау эса юзи, бўйни ва кўкрагидан олган жароҳатига қарамай, ҳужумдан омон қолди[5]. Магеау ўз қотилини 26 ёшдан 30 ёшгача бўлган, вазни 88 дан 91 килограммгача (88 дан 91 кг гача) ёки ундан ҳам кўпроқ, бўйи 1,73 м (5 фут-8 дюйм) оқ сариқдан келган жингалак соч эркак деб тасвирлайди.

Зодиакдан биринчи хатлар

1969-йил 1-августда қотил томонидан тайёрланган учта мактуб Валлежо Тимес Ҳералд, Сан Франcисcо Чрониcле ва Тҳе Сан Франcисcо Эхаминер газеталарида чоп этилади[6]. Унда Ҳерман кўлидаги ва Веллежо автотураргоҳидаги қотилликларни содир этганлигини тан олади. Ҳар бир мактубда 408 белгили криптограмманинг учдан бир қисми ҳам бўлган, қотил унга ўзининг шахсини яширган. Қотил уларни ҳар бир қоғознинг биринчи саҳифасида чоп этишни талаб қилди, акс ҳолда у „дам олиш кунлари, ёлғиз одамларни тунда ўлдириш“ билан таҳдид қилади[5].

Зодиак ўз мактубларини имзолаган хочга ўхшаш белги

Чрониcле криптограмманинг учинчи қисмини кейинги кун газетанинг тўртинчи саҳифасида нашр этди. Код билан бирга чоп этилган мақолада Валлежо полицияси бошлиғи Жек Э. Стилтзнинг „Биз хат қотил томонидан ёзилганига ишонмаймиз“ деган сўзларидан иқтибос келтирилади ва ёзувчидан ўз шахсини исботлаш учун кўпроқ фактлар билан иккинчи хат юборишни сўради[7]. Таҳдид қилинган қотилликлар содир бўлмади ва криптограмманинг барча уч қисми охир-оқибат нашр этилди.

1969 йил 7 августда Тҳе Сан Франcисcо Эхаминер „Ҳурматли муҳаррир, бу Зодиак“ деган салом билан хат олди. Бу қотилнинг биринчи маротаба бу номдан фойдаланиши эди. Мактуб Фарадай, Женсен ва Ферринни ўлдирганини исботловчи батафсил маълумот сўрашига жавоб эди. Унда Зодиаc ҳали оммага ошкор этилмаган қотилликлар ҳақидаги тафсилотларни ўз ичига олган. У, шунингдек, полиция унинг кодини бузишганида, „улар мени тутиб олади“, деган жумлалар ҳам келтирилган[5].

Муаллиф Сøрен Роэст Корсгаард бу мактубдаги „эпизод“ банди Алфред Хитчкок тақдим этган „Мусеум Монстерс“ эпизодига ишора эканлигини тушунади[8]. Чироқни қуролга улаш Зодиак томонидан қабул қилинган сюжет элементи эди. Эпизод диалогида „Тҳе Мост Дангероус Гаме“ ибораси ҳам мавжуд. Зодиак Ҳитчcоcк ҳикоя элементларини назарда тутган ва уларни ижро этган.

1969-йил 8-августда Калифорниянинг Салинас шаҳрида яшовчи Доналд ва Бетти Харден 408-рамзли криптограммани бузди. Унда қотил „Тҳе Мост Дангероус Гаме“га ишора қилган хабар бор эди. Муаллиф, шунингдек, хатда ўзининг кейинги қурбонлари рўйхатини тузаётганини айтган. Ушбу декодланган матнда ҳеч қандай исм йўқ эди. Қотил ўз шахсини ошкор қилмаслигини айтади, чунки бу унинг кейинги қотилликларини амалга оширишни секинлаштиради ёки тўхтатади деб айтган[9].

„Мен одамларни ўлдиришни яхши кўраман, чунки бу жуда қизиқарли, бу ўрмонда ёввойи ҳайвонни ўлдиришдан кўра қизиқарлироқ, чунки одам энг хавфли ҳайвондир, бирор нарсани ўлдириш менга энг ҳаяжонли тажрибани беради. Кейинги ҳаёт эбеориэтеметҳҳпити“

– 1969-йил август ойида ечилган Зодиаc-нинг 408-рамзли шифрига ечим, шу жумладан асл нусхадаги имло ва грамматик хатоларнинг ишончли транслитерацияси. Охирги ўн саккиз ҳарфнинг маъноси, агар мавжуд бўлса-да, аниқланмаган.

Манбалар

  1. ↑ ҳттпс://зодиаcкиллер.cом/
  2. ↑ ҳттпс://www.сфчрониcле.cом/cриме/артиcле/зодиаc-340-cйпҳер-cраcкед-бй-cоде-эхперт-51-еарс-15794943.пҳп
  3. ↑ ҳттпс://www.сфчрониcле.cом/баяреа/артиcле/зодиаc-киллер-cасе-солвед-cасе-бреакерс-16514228.пҳп
  4. ↑ ҳттпс://www.cлинт.cа/зодиаc/лакеҳерман.ҳтм
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/зодиаc00грай_0/паге/4
  6. ↑ ҳттпс://неwс.гоогле.cом/неwспаперс?нид=1817&дат=19691017&ид=МхwфААААИБАЖ&пг=7420,3801832
  7. ↑ „архив нусхаси“. 2009-йил 5-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 9-сентябр.
  8. ↑ Корсгаард, Сøрен Роэст (2020). Америcаъс Жаcк тҳе Риппер: Тҳе Дефинитиве Аccоунт оф тҳе Зодиаc Киллер (2нд эд.). УСА: Корсгаард Публишинг. п. 37.
  9. ↑ ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/зодиаc00грай_0 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Zodiak_qotil" dan olindi