(1)Спамер веб-сайти (2)Спамер (3)Спам-дастур (4)Зарарланган компютерлар (5)Вирус ёки троян (6)Почта серверлари (7)Фойдаланувчилар (8)Веб-трафик

Зомби компютер — бу компютер вируси, компютер қурти ёки троян оти дастури орқали хакер томонидан бузилган ва унинг масофавий бошқаруви остида зарарли вазифаларни бажариш учун ишлатилиши мумкин бўлган Интернет билан алоқага эга компютер. Зомби компютерлар кўпинча хакер томонидан бошқариладиган ботнетга биргаликда мувофиқлаштирилади ва электрон почта спамларини тарқатиш ва веб-серверларга нисбатан тарқатилган хизмат кўрсатишни рад этиш ҳужумларини (ДДоС ҳужумларини) бошлаш каби ҳаракатлар учун ишлатилади. Аксарият қурбонлар компютерлари зомби бўлиб қолганидан бехабар бўлишади. Бу концепция Гаитилик Вуду (Ҳаитиан Воодоо) фолклоридаги зомбига ўхшайди. Зомби сеҳргар томонидан афсун орқали тирилтирилган ва сеҳргарнинг буйруғига қул бўлган, ўз хоҳиш-иродасига эга бўлмаган мурдага ишора қилади[1]. Бир нечта ботнет машиналари томонидан мувофиқлаштирилган ДДоС ҳужуми, шунингдек, фантастик зомби филмларида тасвирланганидек, „зомби тўдаси ҳужуми“ га ўхшайди.

Реклама фирибгарлигида

Зомби компютерлари электрон почта спамларини юбориш учун кенг қўлланган. 2005-йил ҳолатига кўра, бутун дунё бўйлаб спамларнинг 50-80 фоизи зомби компютерлар томонидан юборилган[2]. Бу спамерларга аниқланишдан қочиш имконини беради ва эҳтимол уларнинг тармоқ харажатларини камайтиради. Чунки зомби эгалари ўзларининг тармоқлари учун тўлов тўлайдилар. Ушбу спам ҳам троян отларининг тарқалишини сезиларли даражада оширади, чунки троянлар ўз-ўзидан такрорланмайди. Улар ўсиши учун электрон почта ёки спамнинг ҳаракатига таянадилар, қуртлар эса бошқа йўллар билан тарқалиши мумкин[3]. Шунга ўхшаш сабабларга кўра, зомбилар, шунингдек, томоша учун тўлов рекламасини кўрсатадиган сайтларга нисбатан реклама фирибгарлигини амалга ошириш учун ҳам ишлатилинади. Бошқалар эса фишинг ёки пул хачирларини ёллаш орқали веб-сайтларини жойлаштириши мумкин.

ДДоС ҳужумлар ҳуружида

Зомбилардан тарқатилган хизмат кўрсатишни рад этиш (ДДоС) ҳужумларини амалга ошириш учун фойдаланиш мумкин, бу атама бир вақтнинг ўзида кўп сонли компютерлар томонидан мақсадли веб-сайтларни тўлдиришни англатади. Бир вақтнинг ўзида веб-сайт серверига сўровлар юборадиган Интернет фойдаланувчиларининг кўплиги сайтнинг ишдан чиқишига ва фойдаланувчиларнинг сайтга кириши чеклашга қаратилган[4]. Ушбу турдаги тўқиннинг яна бир варианти тақсимланган деградация сифатида танилган. „Зомбилар“ томонидан амалга оширилган, тақсимланган хизматларнинг ёмонлашуви — бу қурбонлар сайтини бузишдан кўра секинлаштиришга мўлжалланган веб-сайтларнинг мо''тадил ва вақти-вақти билан сув босишидир. Ушбу тактиканинг самарадорлиги кучли сув тошқини тезда аниқланиши ва бартараф этилиши мумкинлигидан келиб чиқади, аммо зомби ҳужумлари ва натижада веб-сайтга киришнинг секинлашиши ойлар ва ҳатто йиллар давомида сезилмай қолиши мумкин[5].

Интернет оф Тҳингс (ИоТ) томонидан осонлаштирилган ҳисоблаш замонавий фойдаланиш учун самарали бўлди, аммо бундай веб-ҳужумларнинг кўпайишида муҳим рол ўйнади. ИоТ потенциали ҳар бир қурилмага самарали мулоқот қилиш имконини беради, аммо бу хавфсизлик таҳдидларига нисбатан сиёсатни амалга ошириш заруратини оширади. Ушбу қурилмалар орқали энг машҳур ҳужум хатти-ҳаракатлари ДДоС ҳисобланади. Бундай ҳужумларнинг ИоТ тармоқларига таъсири ва уларнинг мудофаа учун компенсацион қоидаларини ўрганиш бўйича тадқиқотлар олиб борилди[6].

Ўтмишда тарқатилган рад этиш ва хизмат кўрсатишни пасайтириш ҳужумларининг муҳим воқеаларига 2003-йилда СПЕWС хизматига ҳужум ва 2006-йилда Блуэ Фрог хизматига қарши ҳужум киради. 2000-йилда бир қанча таниқли веб-сайтлар (Яҳоо, эБай ва бошқалар) канадалик ўсмир " МафиаБой " томонидан ўрнатилган хизмат кўрсатишни рад этиш ҳужуми туфайли тўхтаб қолган эди.

Смартфонлар

2009-йилнинг июл ойидан бошлаб, ўсиб бораётган смартфон бозори учун ҳам шунга ўхшаш ботнет имкониятлари пайдо бўла бошлайди. Мисоллар 2009-йил худди шу ойида Нокиа смартфонларидаги Сймбиан операцион тизимини нишонга олган дунёдаги биринчи ботнетга эга СМС қурти бўлган „Сехй Спаcе“ матнли хабарлар қуртининг „ёввойи“ релизи(энг сўнги версияси)дир. Ўша ойнинг охирида тадқиқотчи Чарли Миллер Блаcк Ҳат брифингларида иПҳоне учун матнли хабарлар қурти концепциясининг исботини очиб беради. Июл ойида ҳам Бирлашган Араб Амирликлари истеъмолчилари Этисалат БлаcкБеррй жосуслик дастурлари томонидан нишонга олинган. 2010-йилларда хавфсизлик ҳамжамияти мобил ботнетларнинг ҳақиқий дунё потенциалига бўлинган. Аммо 2009-йил августида Тҳе Неw Ёрк Тимес газетасига берган интервюсида киберхавфсизлик бўйича маслаҳатчи Майкл Грегг масалани шундай сарҳисоб қилади: "Биз 80-йилларда иш столи компютерлари билан бўлган телефонлар билан боғлиқ нуқтадамиз[7].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Зомбиэ - Порт Сеcуритй“ (2021-йил 3-август). 2021-йил 29-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 5-июн.
  2. ↑ Том Спринг. „Спам Слаер: Слайинг Спам-Спеwинг Зомбиэ ПCс“. ПC Wорлд (2005-йил 20-июн). 2017-йил 16-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 19-декабр.
  3. ↑ Wҳите, Жай Д.. Манагинг Информатион ин тҳе Публиc Сеcтор. М.Э. Шарпе, 2007 — 221-бет. ИСБН 978-0-7656-1748-4. 
  4. ↑ Wеисман, Стеве. Тҳе Трутҳ абоут Авоидинг Сcамс. ФТ Пресс, 2008 — 201-бет. ИСБН 978-0-13-233385-6. 
  5. ↑ Счwабач, Аарон. Интернет анд тҳе Лаw. АБC-CЛИО, 2006 — 325-бет. ИСБН 1-85109-731-7. 
  6. ↑ Лоҳачаб, Анкур; Карамбир, Бидҳан (2018-09-01). „Cритиcал Аналйсис оф ДДоС—Ан Эмергинг Сеcуритй Тҳреат овер ИоТ Нетwоркс“. Жоурнал оф Cоммуниcатионс анд Информатион Нетwоркс (инглизча). 3-жилд, № 3. 57–78-бет. дои:10.1007/с41650-018-0022-5. ИССН 2509-3312.
  7. ↑ Фурчготт. „Пҳоне Ҳаcкинг Тҳреат Ис Лоw, бут ит Эхисц“. Гадгетwисе Блог. Неw Ёрк Тимес (2009-йил 14-август). 2017-йил 16-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 16-июл.

Ҳаволалар