Zubayda Sulton
Зубайда Султон (усмонли туркча: زبیدہ سلطان; 1728-йил 28-март – 1756-йил 4-июн) – Усмонийлар маликаси, Усмонийлар империяси султони Аҳмад ИИИ (ҳ. 1703–1730) ва унинг хотини Муслı Кадıннинг қизи, султон Мустафо ИИИ (ҳ. 1757–1774) ва Абдулҳамид И нинг (ҳ. 1774–1789) ўгай синглиси.
| Зубайда Султон | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Туғилиши |
1728-йил 28-март Топкапı саройи, Константинопол, Усмонийлар империяси | ||||
| Вафоти |
4-июн 1756-йил (28 ёшда) Константинопол, Усмонийлар империяси | ||||
| Дафн этилган жой |
Султон хонимлар мақбараси, Янги масжид, Эминöнü, Истанбул | ||||
| Турмуш ўртоғи |
Сулаймон пошо (турм. 1748; ваф. 1748) Нумон пошо (турм. 1749) | ||||
| |||||
| Сулола | Усмонийлар | ||||
| Отаси | Аҳмад ИИИ | ||||
| Онаси | Муслı Кадıн | ||||
| Дини | Ислом, суннийлик | ||||
Ҳаёти
Зубайда Султон 1728-йил 28[1] ёки 29-март[2] куни туғилган. Отаси султон Аҳмад ИИИ[3][4], онаси эса Муслı Кадıн бўлган[5]. Унинг Ойша Султон исмли туғишган опаси бор эди[6].
Отаси 1730-йилда тахтдан ағдарилгач, Зубайда Эски саройда вояга етди. Эски саройда у фаровон ҳаёт кечирди[1], чунки унга Эдирне яқинида жойлашган Дилсиз Меҳмед оға хўжалиги ва унинг даромадлари бириктирилган эди[3][1].
Султон Маҳмуд И тахминан 1747-йил августида Эйüп ҳудудида унинг учун ялı, яъни сув бўйида кичик сарой қурдирган[3][4].
1748-йил 6-январда султон Маҳмуд ҳукмронлиги даврида Зубайда Султон Сулаймон пошога турмушга чиққан[4][7]. Сулаймон пошо Онадўли бейларбейи ва вазир лавозимида хизмат қилган, бироқ кўп ўтмай, яъни никоҳдан тахминан 6 ой ўтиб вафот этган[8]. Шу боис, Зубайда Султон ўша йили иккинчи бор 1749-йил 6-январда Нумон пошога турмушга чиққан[4][9]. Нумон пошо капıcıлар кетҳüдасı яъни сарой қўриқчилари бошлиғи, Салоники ва Кавала санжакбейи, шунингдек, вазир[3][8] лавозимида хизмат қилган. Унинг эри кейинчалик бошқа турли вилоят лавозимларида ҳам фаолият олиб борган, Зубайда Султон эса Эдирнедаги уйида яшашда давом этган[8].
Унинг фарзандлари бўлган ёки бўлмагани маълум эмас.
Турк тарихчиси Мустафо Чиғатой Улуçай Зубайда Султонни „хайриячи, камбағалларнинг ҳомийси, кеча-ю кундуз ўқийдиган“ инсон деб таърифлаган[3].
Вафоти
Зубайда Султон 1756-йил 4-июнда[4] 28 ёшида[8] табиий сабабларга кўра вафот этган[10]. Ўлимидан кейин Истанбулдаги Янги масжидда жойлашган Султон хонимлар мақбарасига дафн этилган[3][4][8].
Насаби
| Зубайда Султон | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Сакаоğлу 2008, с. 321.
- ↑ Рâşид 2013, с. 1588.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Улуçай 1985, с. 92.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Ҳаскан 2008, с. 393.
- ↑ Cаллед алсо Муслıҳе, Муслу ор Мусалли
- ↑ Şэмъдâнî-зâде Фıндıклıлı 1976, с. 9.
- ↑ Şэмъдâнî-зâде Фıндıклıлı 1976, с. 139.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Сакаоğлу 2008, с. 322.
- ↑ Şэмъдâнî-зâде Фıндıклıлı 1976, с. 140.
- ↑ Şэмъдâнî-зâде Фıндıклıлı 1976.
Адабиётлар
- Сакаоğлу, Неcдет. Бу мüлкüн кадıн султанларı: Вâлиде султанлар, ҳâтунлар, ҳасекилер, кадıнефендилер, султанефендилер. Оğлак Яйıнcıлıк, 2008 — 303-бет. ИСБН 978-9-753-29623-6.
- Тâрîҳ-и Рâşид ве Зейли (Рâşид Меҳмед Эфенди ве Çэлебизâде İсмаîл Âсıм Эфенди) (1071-1141/1660-1729) Cилт И-ИИИ, 2013. ИСБН 978-6-055-24512-2.
- Ҳаскан, Меҳмед Нерми. Эйüп Султан тариҳи – Волуме 1. Эйüп Беледиеси Кüлтüр Яйıнларı, 2008. ИСБН 978-9-756-08704-6.
- Улуçай, Мустафа Çаğатай. Падışаҳларıн кадıнларı ве кıзларı. Тüрк Тариҳи Куруму Яйıнларı, 1985 — 220-бет.
- Şэмъдâнî-зâде Фıндıклıлı, Сüлейман Эфенди. Şэмъдâнî-зâде Фıндıклıлı Сüлейман Эфенди тâриҳи Мüръиът-тевâриҳ-Волуме 1. Эдебият Факüлтеси Матбаасı, 1976.