Zvenyhorodka
Звенйҳородка (украинча: Звенигородка [зwенɪɦоˈрɔдкɐ] ; полякча: Зwиногрóдка ; русча: Звенигородка) — Украинанинг марказий қисмидаги Черкас вилоятида (вилоят) Хнилий Тикич дарёсида жойлашган шаҳар. Шаҳар Звенйҳородка туманининг маъмурий маркази (туман). Унда Украинанинг ҳромадаларидан бири бўлган Звенйҳородка урбан ҳромада маъмурияти жойлашган[1]. Шаҳарда 16 490 нафар аҳоли яшаган.
Звенйҳородка | |
|---|---|
| Мамлакат | Украина |
Тарих
олдинги тарих
Звенйҳородка Киев Руси давридан келиб чиққан ва шаҳар ҳақида биринчи эслатма 1394-йилга тўғри келади, гарчи унинг асл келиб чиқиши жуда қадимий, чунки шаҳар илгари Мўғуллар Киэв Русига бостириб кирганида вайрон қилинган. Замонавий афсонага кўра, асл шаҳар ҳозирги жойидан 3 км узоқликда, конуссимон тоғни ўраб олган [2].
1504-йилда Звенйҳородка Литва Буюк Герцоглиги таркибига кирди, кейин Меñли И Гирай томонидан воз кечган. 1569-йилда Украинанинг ўнг қирғоғи босиб олингандан кейин у Полша Қироллиги тожига ўтди. Бундан кейин аҳоли турли солиқлар шаклида Полша зодагонлари томонидан сезиларли ижтимоий-иқтисодий зулмга учради. 1648-1654 йиллардаги Хмелницкий қўзғолони пайтида шаҳар аҳолиси қўзғолон кўтариб, Полша зодагонларини минтақадан қувиб чиқарган. Кейинчалик Звенйҳородка, Андрусив сулҳига кўра,1667-йилда Полша тожи Украинанинг ўнг қирғоғи устидан назоратни қайта тикламагунча, Ҳетман давлатининг ҳарбий-ҳудудий бирлиги бўлган Корсун полкининг бир қисми бўлиб қолган.
Полша ҳукмронлиги даврида аҳоли яна ижтимоий-иқтисодий зулм остида қолди, турли миллий ва диний адоватлар қурбони бўлди. Католик руҳонийлари Украина фуқароларини камситиш кампаниясини зўравонлик билан давом эттирдилар, бу эса ХВИИИ асрда бир нечта қўзғолонларга олиб келган. Казаклар Гнат Голй бошчилигидаги Ҳайдамак қўшинлари ҳудудда фаол бўлиб, улар 1737-1743 йилларда маҳаллий қал’ага икки марта бостириб киришди. Ушбу ҳужумлардан сўнг, Полша ҳукумати қал’а атрофида истеҳкомлар, янги миноралар ва казармалар қурди.
1768-йилдаги Колиившчина қўзғолони пайтида шаҳарнинг кўп аҳолиси деҳқонлар ва уларнинг серфлиги туфайли католик черкови ва Полша зодагонларига қарши курашда қўзғолончиларга қўшилди. Қўзғолон муваффақияциз тугади ва шаҳар Полша назорати остида қолди. 1792-йилда қирол Станислав Август Понятовски Магдебург қонуни бўйича Звиногродка шаҳрига ҳуқуқлар берди ва у Полшанинг қироллик шаҳрига айланди. Кейинги йили у Полшанинг иккинчи бўлинишидан кейин Россияга қўшилди.
Россия империяси
1798-йилдан Звенйҳородка Россия империясининг Киэв губернаторлигидаги уезднинг маъмурий марказига айланди. Звенйҳородканинг Россия бозорига қўшилиши туфайли савдонинг жадал ривожланиши саноатнинг, хусусан, сут ва ёғоч ишлаб чиқариш, кулолчилик ва ҳунармандчиликнинг жадал ривожланган эди. Шаҳар Чиҳйрин ва Била Церква билан бирга сут саноати марказларидан бирига айланди. 1830-йилларда шаҳар сезиларли даражада ривожланди, яъни, маҳаллий касалхона, почта, телеграф алоқаси ва Хнили Тикич дарёси устидаги кўприк қурилиши. Дарслар 1833-йилда черков мактабида бошланган, 20 дан ортиқ ўқувчи таълим олган ва ўша пайтда аҳолининг аксарияти саводсиз бўлган.
Урушдан кейинги
Йиллардаги аҳоли сони
Таниқли шахслар
- Аҳатанҳел Кримский (1871-1942), украиналик филолог ва шарқшунос.
- Девид Гюнзбург (1857-1910), рус шарқшуноси ва яҳудий жамоаси раҳбари.
- Ҳораcе Гюнзбург (1833-1909), рус филантропи .
- Григорий Петрович Никулин (1895-1965), рус болшевики ва чекисти .
Яна қаранг
- Украина шаҳарлари рўйхати
Суратлари
-
Тарас Шевченко ҳайкали -
Звенйҳородкадаги Аҳатанҳел Кримский музейи
-
Звенйҳородкадаги табиат
Манбалар
- ↑ „Звенигородська територіальна громада“ (ук). деcентрализатион.гов.уа.
- ↑ 2,0 2,1 „Лоcал Ҳисторй оф Звенйҳородка“ (ук). Ҳисторй оф Тоwнс анд Виллагес оф тҳе Украиниан ССР (2015-йил 11-феврал). Қаралди: 2022-йил 27-феврал.
- ↑ Меерс Конверсатионс-Лехикон. 6тҳ эдитион, вол. 19, Леипзиг анд Виэнна 1909, п. 227 (ин Герман).
- ↑ Дер Гроßэ Броcкҳаус. 15тҳ эдитион, вол. 18, Леипзиг 1934, п. 368 (ин Герман).
- ↑ „Демоскоп Wеэклй - Приложение. Справочник статистических показателей.“. www.демосcопе.ру. Қаралди: 2022-йил 5-июл.
- ↑ „Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України. Київ, 2013. стор.106“. 2013-йил 12-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-ноябр.