Ziyosfera

1st Airborne Task Force (Allied)

1-havodesant taktik guruhi (1st Airborne Task Force) — World War II yillarida ittifoqchilar tuzgan, qisqa umr koʻrgan havodesant qismi. U Fransiya janubiga bostirib kirish maqsadida oʻtkazilgan Operation Dragoon amaliyoti uchun yaratilgan edi. Qism 1944-yil iyulida general-mayor Robert T. Frederick qoʻmondonligida tashkil etildi. U 1944-yil 15-avgustdagi «Dragoon» desantida qatnashib, qoʻnish plyajlaridan shimoli-gʻarbdagi hududni egalladi. Soʻngra AQSh 7-armiyasi tarkibida Fransiya–Italiya chegarasi tomon yurish qildi. Qism 1944-yil noyabrida tarqatib yuborildi.

1st Airborne Task Force
Active 11 July – 23 November 1944
Country  United States
 United Kingdom
 Canada
Allegiance Allies of World War II
Branch  Amerika Qoʻshma Shtatlari armiyasi
 Buyuk Britaniya armiyasi
Type Airborne forces
Role Parachute infantry
Size 9,000
Engagements Operation Dragoon
Commanders
Notable
commanders		 Robert T. Frederick

Tashkil etilishi

Fransiyaga bostirib kirishning dastlabki rejalarida 1944-yil iyunida ikki kuchning bir vaqtda qoʻnishi koʻzda tutilgan edi: biri Normandiyada, ikkinchisi Fransiya janubida. Ular nemislarga shimol va janubdan klassik qisqich harakati bilan zarba berishi kerak edi. Shundan keyin janubiy kuchlar sharqqa yurib, Italiyadagi ittifoqchi kuchlarga yordam berishi rejalashtirilgandi. Biroq ikkala amaliyotni bir vaqtda oʻtkazish uchun desant kemalari ham, askarlar ham yetarli emasligi tez orada maʼlum boʻldi. Shu bois janubiy desant («Anvil» amaliyoti) keyinga qoldirildi. Endi «Dragoon» deb atalgan janubiy desant 1944-yil avgustiga rejalashtirildi. Barcha airborne forces esa 1944-yil 11-iyulda tuzilgan yangi qismga — 7-armiya havodesant diviziyasiga (vaqtinchalik) biriktirildi. Shu oyning 21-kunida bu qismni 1-havodesant taktik guruhi deb qayta nomlashdi.[1]

1ABTFni tuzish uchun havodesant qismlari Italiyadagi janglardan olib chiqildi. Bular AQSh 509-parashyut-piyoda batalyoni, AQSh 517-parashyut polk jangovar guruhi va Britaniya 2-alohida parashyut brigadasi edi. Ularga AQSh 550-planer-piyoda batalyoni hamda AQSh 551-parashyut-piyoda batalyoni qoʻshildi. Har ikkala batalyon ilgari Panamada joylashgan boʻlib, ular hali jangda qatnashmagan edi. Iyul oyi boshida amaliyotga ikkita Free French parashyut batalyoni ham ajratilgandi. Biroq ularni joylashtirish borasida general de Goll bilan kelishmovchilik chiqdi va bu qismlar berilmadi.[2] Shuning uchun amaliyotga Britaniya 2-parashyut brigadasi jalb qilindi. Bunda beachhead mustahkam egallanishi bilanoq brigada Italiyadagi jangovar harakatlarga qaytariladi, degan shart qoʻyildi.[3]

«Dragoon» operatsiyasi

«Dragoon» operatsiyasidagi desant zonalarini koʻrsatuvchi xarita.

1ABTFning «Dragoon» operatsiyasidagi vazifasi «Rugby» operatsiyasi kodli nomini oldi. Uning askarlari Le Muy qishlogʻi atrofiga tushishi kerak edi. Bu qishloq Draguignan bilan Fréjus–Saint-Raphaël yaqinidagi desant sohillari oraligʻida joylashgan.[4] Jami uchta desant tashlash zonasi (DZ)/qoʻnish zonasi (LZ) belgilangan edi:

  • Britaniyaning 2-parashyut brigadasiga ochiq dalalar va uzumzorlardan iborat hudud ajratildi. Bu hududni DZ/LZ «O» deb belgilashdi. U Le Muydan 400 yard (366 m) shimolda, Nartyubi daryosining shimoliy qirgʻogʻida joylashgan edi.[5] Oʻsha kuni kechroq shu yerga 550-havodesant piyoda batalyoni ham tushishi rejalashtirilgandi.[3]
  • AQShning 517-PRCTiga Le Muydan taxminan ikki mil (3,2 km) gʻarbdagi tor dalalar hududi ajratildi. Bu joy Nartyubi daryosidan janubda edi va DZ/LZ «A» deb belgilandi.[5] Oʻsha kuni kechroq ularning ortidan 551-parashyut piyoda polkining 1-batalyoni yetib borishi kerak edi.[3]
  • 509-PIB va 463-dala artilleriyasiga Le Muydan taxminan ikki mil (3,2 km) janubi-sharqdagi hudud ajratildi va u DZ «C» deb belgilandi. Bu hudud ikki tizma orasidagi botiqda joylashgan boʻlib, sharq va gʻarb tomonida tepaliklar bor edi. Yer tik, toshloq va oʻrmonzor edi, faqat ikki chekkasida kichik tekis va ochiq maydonlar bor edi. Bu joyni istar-istamas tanlashdi, chunki qoʻshinni Le Muy ustidan janubdan hukmronlik qiluvchi balandliklarga tushirish zarur edi.[5]

Desant qoʻnishi

517th PRCT askarlari desantga tayyorgarlik koʻrmoqda.
Ittifoqchilarning havodesant hujumi chogʻida Janubiy Fransiya osmonida C47 Dakota samolyotlari tortib borayotgan britaniyalik planerlar.

Operatsiya kechasi quyuq tuman tushdi va shu sababli dastlabki desantlar keng hududga sochilib ketdi. Tong otganda taktik guruh askarlarining atigi 60% ga yaqini oʻz desant zonalarida toʻplangan edi. Soat 08:00 da Britaniya artilleriya yordamini olib kelayotgan planerlar vazifasini toʻxtatishga majbur boʻldi. Shunga qaramay, kun davomidagi keyingi qoʻnish va desant tashlashlar muvaffaqiyatliroq kechdi. Koʻplab planerlar qoʻnishda shikastlandi, ammo talafotlar umuman olganda kam boʻldi.[4][6]

Jangda

Le Myui qishlogʻining oʻzi dushman qoʻlida qolgan boʻlsa-da,[4] inglizlar sharq va shimoldagi balandliklarni egalladi, amerikaliklar esa gʻarb va janubda shunday qildi. 550-batalon oʻsha kechasi Le Myuini egallashga urindi, biroq uni orqaga qaytarishdi.[7] Qishloqni egallashni hisobga olmaganda, 1ABTF oʻziga yuklangan vazifani bajargan edi: u Argen vodiysi boʻylab mustahkam mavqe egallab, dushmanning desant plasdarmiga qarab yurishiga yoʻl qoʻymadi.[4] 16-kuni ertalab 550-batalon Le Myuiga yana hujum qildi va soat 14:45 ga borib qishloq egallandi — 500 dan 700 nafargacha asir olindi.[8] 17-kuni erta tongda AQSh 36-diviziyasining ilgʻor qismlari plasdarmdan Le Myuiga yetib keldi, soʻng Dragininan tomon yurishini davom ettirdi.[7]

«Regbi operatsiyasi»dan keyin 1ABTF shimoli-sharqqa siljidi. U Yettinchi armiyaning oʻng qanotini himoya qildi hamda Kann va Nitstsa shaharlarini ozod etdi. Shundan soʻng qism Dengiz Alplariga statik vazifada joylashtirildi: u yerda patrullar uyushtirdi va Fransiya — Italiya chegarasi hududidagi nemislarni sinchkovlik bilan kuzatib turdi.

2-(mustaqil) parashyut brigadasi 1944-yil 26-avgustda tarkibdan chiqarildi. Olti hafta oʻtgach, u Gretsiyaga joʻnatildi.[9] 1944-yil noyabrda 1ABTF dam olish va qayta jihozlanish uchun Suassonga yuborildi. Qism 1944-yil 23-noyabrda tarqatib yuborildi,[10] boʻlinmalarning aksariyati esa XVIII havo-desant korpusi tarkibiga qoʻshildi.[11]

Jangovar tartib

Asosiy kuchlar

1ABTF quyidagi boʻlinmalardan tashkil topgan edi:[12]

Robert T. Frederick (brigada generali sifatida)

Qoʻllab-quvvatlovchi boʻlinmalar

  • 512-havodesant aloqa rotasi
  • 887-havodesant muhandislik-aviatsiya rotasi
  • Tankka qarshi rota, 442-piyoda polki
  • 552-tankka qarshi rota[note 1]
  • A rotasi, 2-kimyoviy minomyot batalyoni
  • A rotasi, 83-kimyoviy minomyot batalyoni
  • Boʻlinma, 3-qurol-aslaha rotasi
  • 676-tibbiy yigʻish rotasi

Bazani qoʻllab-quvvatlovchi boʻlinmalar

  • 3358-intendantlik yuk mashinalari rotasi
  • 334-intendantlik ombori rotasi
  • 172-maxsus taqsimot ombori, Britaniya ogʻir aviatsion taʼminot rotasi
  • 904-aviabaza xavfsizligi batalyoni

Havo tashish qismlari

Qiruvchi aviatsiya koʻmagi

Yana qarang

Izohlar

  1. ↑ The 552nd Antitank Company was formed in July 1944, in Rome, specifically for this operation. Since the 442nd became available while the 552nd was in training and took very little time to train on the British 6lb. guns needed for gliders, it went in first. But the 552nd was always on the complement of troops slated for this operation (and the 1st ABTF) and relieved the 442nd mid-October 1944 supporting the 1st ABTF member units still in the area.[14]

Manbalar

  1. ↑ Warren (1955), s. 91.
  2. ↑ Warren (1955), s. 94.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Warren (1955), s. 103.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Clarke, Jeffrey J.; Smith, Robert Ross. European Theater of Operations: Riviera to the Rhine, United States Army in World War II. Washington, D.C.: Center of Military History, United States Army, 1992. Qaraldi: 2011-yil 27-fevral. 
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Warren (1955), s. 83.
  6. ↑ Warren (1955), s. 95.
  7. ↑ 7,0 7,1 Elphick, Robert (2009). „The Liberation of Fayence – August 1944“. The Riviera Reporter. 18 oktabr 2011da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27 Fevral 2011.
  8. ↑ Warren (1955), s. 108–109.
  9. ↑ Ferguson, Gregor. Paras – British Airborne Forces 1940–1984. Osprey, 1987 — 14-bet. ISBN 978-0-85045-573-1. 
  10. ↑ Rinaldi, Richard A. „U.S. Glider Infantry in World War II“. Orders of Battle. 2010-yil 14-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 21-fevral.
  11. ↑ „US Airborne Formations 1942–45“. First Allied Airborne Association (2010). 2012-yil 18-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 21-fevral.
  12. ↑ Cross, Thomas R. „Airborne Invasion of Southern France – Operation Dragoon“. 517th Parachute Regimental Combat Team (2007). 2012-yil 15-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 27-fevral.
  13. ↑ „1st Independent Parachute Platoon“. Airborne Assault ParaData. 2011-yil 25-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 27-fevral.
  14. ↑ From documents in the National Archives.[manba kerak]

Bibliografiya

Qoʻshimcha adabiyotlar

Havolalar

Manba

Ushbu maqola Vikipediyaning en.wikipedia.org ulanishidan avtomatik tarjima orqali olingan (CC BY-SA 4.0). 

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/1st_Airborne_Task_Force_(Allied)" dan olindi