47 Ursae Majoris b
47 Урсаэ Мажорис б (қисқартирилган 47 УМа б), расмий номи Тапҳао Тҳонг /тəˌпаʊ ˈтɒŋ/, [1] — газли сайёра ва Ердан тахминан 46 ёруғлик йили узоқликдаги, Катта айиқ юлдуз туркумида жойлашган ва қуёш тизимидан ташқаридаги сайёра [2]. Унинг массаси Юпитерникидан камида 2,53 марта оғирроқ.
Номи
2014 йил июл ойида Халқаро Астрономия Иттифоқи НамеЭхоWорлдс ни ишга туширди. Бу маълум экзосайёралар ва уларнинг юлдузларига тегишли номлар бериш жараёни [3]. Жараён янги номлар учун жамоатчилик томонидан таклифларни илгари суриш ва овоз беришдан иборат эди [4]. 2015- йил декабр ойида ИАУ ушбу сайёрага Тҳонг (тайча: ตะเภาทอง [тā.пʰāw.тʰɔ̄ːŋ]) номини танлашди [5]. Ушбу ном Таиланддаги Таиланд Астрономия Жамияти томонидан таклиф этилган. Тапҳаотҳонг Таиланд халқ эртакларидаги икки опа-сингилдан бирининг исми[6].
Кашф қилиниши
Тапҳао Тҳонг сайёранинг тортишиш кучи юлдузни атрофга тортиши натижасида юлдузнинг радиал тезлигидаги ўзгаришларни аниқлаш орқали кашф этилган. Бунга Чалаван спектрининг Допплер силжишини кузатиш орқали эришилди. Қуёшга ўхшаш юлдуз Димидиум атрофида биринчи қуёшдан ташқари сайёра кашф этилгандан сўнг, астрономлар Геоффрей Марcй ва Р. Поул Бутлер ўзларининг кузатув маълумотлари орқали қуёшдан ташқари сайёралар белгиларини қидирдилар ва тез орада иккитасини топдилар: Тапҳао Тҳонг ва 70 Виргинис б . Тапҳао Тҳонг кашфиёти 1996-йилда эълон қилинган [7].
Орбитаси ва массаси

47 Урсаэ Мажорис б ўз юлдузидан 2,10 АУ масофада айланиб, ўз айланиш даврини якунлаш учун 1078 кун ёки 2 йил-у 9.5 ой керак бўлади[2]. Бу асосий кетма-кетлик юлдузи атрофида кашф этилган биринчи узоқ даврли сайёра эди. Бизга маълум бўлган қуёш тизимимиздан узоқ масофадаги аксарият сайёралардан фарқли ўлароқ, 47 Урсаэ Мажорис б орбитасининг экссентриклик даражаси паст.
47 Урсаэ Мажорис б ни аниқлаш учун ишлатиладиган радиал тезлик усулининг чеклови шундаки, сайёра массасининг фақат пастки чегарасини ҳисоблаш мумкин. Ҳиппарcос сунъий йўлдоши томонидан ўтказилган дастлабки астрометрик ўлчовлар сайёра орбитаси коинот текислигига 63,1 ° бурчак остида эгилганлигини кўрсатади, бу эса радиал тезлик ўлчовлари билан белгиланган пастки чегарадан 12 % каттароқ ва унинг ҳақиқий массани билдиради [8]. Бироқ, ишлатилган маълумотларни қисқартириш усулларини кейинги ўрганиш шуни кўрсатадики, Гипарcос ўлчовлари юлдуз йўлдошларининг орбиталарини етарли даражада тавсифлаш учун етарли даражада аниқ эмас ва орбитанинг ҳақиқий мойиллиги номаълум деб ҳисобланади [9].
Хусусиятлари

Сайёранинг катта массасини ҳисобга олсак, 47 Урсаэ Мажорис б қаттиқ юзасига эга бўлмаган газ гиганти бўлиши мумкин. Сайёра фақат билвосита аниқланганлиги сабабли, унинг радиуси, таркиби ва ҳарорати каби хусусиятлари номаълум. Унинг массаси туфайли у Ердан 6-8 марта кучли тортишиш кучига эга бўлиши мумкин. Таркиби Юпитерникига ўхшаш ва сайёранинг юқори атмосферасида Юпитерга хос бўлган аммиак булутлари эмас балки, сувли булутлардан иборат бўлиши мумкин [10].
47 Урсаэ Мажорис б ўз юлдузининг яшаш зонасидан ташқарида бўлса-да, унинг тортишиш таъсири яшаш зонасининг ташқи қисмидаги сайёралар орбитасини вайрон қилади[11]. Бундан ташқари, у ердаги сайёраларнинг шаклланишига салбий таъсир кўрсатган ва ҳар қандай вазиятда ички сайёраларга сув етказиб беришни камайтирган бўлиши мумкин[12]. Шунинг учун, 47 Урсаэ Мажориснинг яшаш зонасида жойлашган сайёралардан кичик ва қуруқ бўлиши мумкин.
47 УМа б дан ёруғлик акс этиши ва инфрақизил эмиссиялари, тўлқинлар таъсири билан бирга, сайёра одатдаги яшаш зонасидан ташқарида бўлишига қарамай, унинг атрофидаги орбитадаги ҳар қандай йўлдоши яшаш мумкин бўлган даражада иситиши мумкинлиги назарияси мавжуд [13][14]
Маълумотномалар
- ↑ Тҳаи Астрономиcал Соcиэтй, Чалаwан, Тапҳао Тҳонг, Тапҳао Каэw — Фирст Тҳаи Эхоwорлд Намес
- ↑ 2,0 2,1 „Эхопланет-cаталог“. Эхопланет Эхплоратион: Планец Беёнд оур Солар Сйстем. Қаралди: 2020-йил 15-август.
- ↑ НамеЭхоWорлдс: Ан ИАУ Wорлдwиде Cонтест то Наме Эхопланец анд тҳеир Ҳост Старс (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-09-04 санасида архивланган).
- ↑ „НамеЭхоWорлдс Тҳе Проcесс“. 2015-йил 15-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-август.
- ↑ Финал Ресулц оф НамеЭхоWорлдс Публиc Воте Релеасед (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-12-02 санасида архивланган), Интернатионал Астрономиcал Унион, 15 Деcембер 2015.
- ↑ „НамеЭхоWорлдс Тҳе Аппровед Намес“. 2018-йил 1-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 19-декабр.
- ↑ Р. П. Бутлер эт ал. (1996). "А Планет Орбитинг 47 Урсаэ Мажорис". Астропҳйсиcал Жоурнал Леттерс 464 (2): Л153–Л156. дои:10.1086/310102.
- ↑ И. Ҳан; Д. C. Блаcк; Г. Гатеwоод (2001). "Прелиминарй Астрометриc Массес фор Пропосед Эхтрасолар Планетарй Cомпанионс". Астропҳйсиcал Жоурнал Леттерс 548 (1): Л57–Л60. дои:10.1086/318927.
- ↑ Д. Поурбаих; Ф. Ареноу (2001). "Сcреэнинг тҳе Ҳиппарcос-басед астрометриc орбиц оф суб-стеллар обжеcц". Астрономй анд Астропҳйсиcс 372 (3): 935–944. дои:10.1051/0004-6361:20010597.
- ↑ Д. Сударскй эт ал. (2000). "Албедо анд Рефлеcтион Спеcтра оф Эхтрасолар Гиант Планец". Астропҳйсиcал Жоурнал 538 (2): 885–903. дои:10.1086/309160. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_астропҳйсиcал-жоурнал_2000-08-01_538_2/паге/н420.
- ↑ Б. Жонес эт ал. (2005). "Проспеcц фор Ҳабитабле "Эартҳс" ин Кноwн Эхопланетарй Сйстемс". Астропҳйсиcал Жоурнал 622 (2): 1091–1101. дои:10.1086/428108. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_астропҳйсиcал-жоурнал_2005-04-01_622_2/паге/н340.
- ↑ С. Раймонд (2006). "Тҳе Сеарч фор отҳер Эартҳс: лимиц он тҳе гиант планет орбиц тҳат аллоw ҳабитабле террестриал планец то форм". Астропҳйсиcал Жоурнал Леттерс 643 (2): Л131–134. дои:10.1086/505596.
- ↑ „Ин Сеарч Оф Ҳабитабле Моонс“. Пеннсйлваниа Стате Университй. Қаралди: 2009-йил 5-май.
- ↑ „Стеллар Дата фор 47 Урса Мажорис“. 2009-йил 13-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 5-май.
<реф> таг wитҳ наме "Грегорй2010" дефинед ин <референcес> ис нот усед ин приор техт.Ҳаволалар
- „47 Урсаэ Мажорис“. СолСтатион. 2008-йил 11-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 26-июн.
- „47 Урсаэ Мажорис б“. Планет Қуэст. 2013-йил 6-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 5-октябр.
- „47 Урсаэ Мажорис б“. Эхопланет Дата Эхплорер. Қаралди: 2013-йил 5-октябр.