Abaza
|
| |||
| Шаҳар | |||
|---|---|---|---|
| Таркибида | Хакасия | ||
| Асос солинган санаси | 1856-йил | ||
| Расмий тили | рус тили | ||
| Харитада | |||
.png)
Абаза – Россия Федерациясининг Хакасия Республикасидаги шаҳар.
Этимологияси
Шаҳар номи Абакан заводи [1] иборасининг қисқартмасидан (қисқартма шаклида) келиб чиққан.
Географик жойлашуви
Шаҳар тоғлараро ҳавзада, Абакан дарёсининг юқори оқимида, Абакан шаҳридан 179 км узоқликда жойлашган. Шимоли-ғарбда Кирс тизмасининг ўрмонли ёнбағирлари, жануб ва жануби-шарқда Жой тизмаси томон кўтарилиб боради.
Красноярск темир йўлининг Аскиз стансияси орқали темир йўл линияси Жанубий Сибир темир йўлининг Новокузнецк – Абакан линиясига уланган, 95К-002 Абакан – Ак-Довурак минтақавий автомобил йўли шаҳар орқали ўтади[2].
Тарихи
Шаҳар 1856-йилда Абакан темир руда конининг ўзлаштирилиши муносабати билан аҳоли пункти сифатида пайдо бўлган. 1867-йилда ураллик савдогар Колчугин 1926-йилгача ишлаган темир қуйиш ва темир заводини ташкил этди ва ишга туширди. 1868-йилда аҳоли пункти Абакан-Завод қишлоғи деб ўзгартирилди. 1920-йилларнинг бошларида қишлоқ Хакасс округининг Тоштип тумани таркибига кирган.
1921-йилда халқ депутатлари волост қурултойи (1920-йил бошида Абакан-Завод волости ташкил этилди) Абакан-Завод қишлоғини Абаза қишлоғи деб ўзгартиришга қарор қилди. 1926-йилдан 1957-йилгача кондан фойдаланилмаган. 1956-йилда Абазага ишчилар посёлкаси мақоми берилди. 1957-йилда руда қазиб олиш қайта тикланди. 1966-йилда аҳоли пункти шаҳарга айлантирилди, 2003-йилда республика бўйсунувчи шаҳарга айланади.
Маҳаллий ҳукумати
Абаза шаҳрининг маҳаллий ҳокимият органларининг тузилиши[3]:
- Абаза шаҳар депутатлари кенгаши – муниципалитетнинг вакиллик органи;
- Абаза шаҳри раҳбари – муниципалитет раҳбари;
- Абаза шаҳри маъмурияти – муниципалитетнинг ижро этувчи ва маъмурий органи;
- Абаза шаҳрининг тафтиш комиссияси муниципалитетнинг назорат ва ҳисоб-китоб органи ҳисобланади.
- Шаҳар мери
- Филимонова Валентина Николаевна
- Депутатлар Кенгаши раиси
- Пиминова Любов Вячеславовна
Иқтисодиёти
Шаҳардан 5 км узоқликдаги конда (Абаза кони) темир рудаси қазиб олинади. Қайта ишлаш корхонаси мавжуд. Темир рудаси Новокузнецк металлургия корхоналарига юборилади. Шунингдек, гўшт комбинати, ёғочсозлик саноати ва бошқалар бор.
1995-йилдан бери Абакан кон бошқармаси „Ғарбий Сибир металлургия заводи“ ЙОАЖ бўлинмасидир[4].
Россия Федерацияси Ҳукуматининг 2014-йил 29 июлдаги 1398-р-сонли қарорига мувофиқ (2016-йил 13-майдаги ўзгартиришлар билан) „Ягона шаҳарлар рўйхатини тасдиқлаш тўғрисида“ ги ягона шаҳарлар рўйхатига киритилган. Россия Федерациясининг энг оғир ижтимоий-иқтисодий вазиятга эга саноат шаҳарларидан биридир[5].
Расмийлар руда қазиб олишни тўхтатиб, Абаза конини ёпишни режалаштирган. Аҳоли эса бу ҳолатга нисбатан : „шахтани сув босса, Абазани сув босади“ – дея жавоб беҳган[6].
Оммавий ахборот воситалари
- Телевиденияси: „ТВ-Абаза телекомпанияси“[7] (2015-йил 7-декабрда ёпилган), „МТВ-Абаза“.
- Газеталари: „Абазанский курер“, „Абазанский вестник“[8].
Манбалар
- ↑ Поспелов 2008.
- ↑ Болшая совецкая энсиклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров, 3-э изд. Т. 1. А – Ангоб. 1969. 608 стр., илл.; 47 л. илл. и карт, 1 отд. л. табл.
- ↑ „Устав города Абаза“. 2022-йил 4-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 15-ноябр.
- ↑ „работа подработка вакансии в Абазе“. вк.cом. Қаралди: 2016-йил 28-ноябр.
- ↑ „Распоряжение Правительства РФ от 29.07.2014 Н 1398-р «Об утверждении перечня моногородов»“. говернмент.ру. 2016-йил 15-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 8-феврал.
- ↑ „Директор "Евразруды" Андрей Денякин: "Я лучше затоплю шахты, чем отдам их Хакасии"“. Cитй-Н.ру. 2017-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 5-ноябр.
- ↑ „«Телекомпания ТВ-Абаза»“. 2013-йил 29-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 17-май.
- ↑ „«Абазинский вестник»“. 2019-йил 18-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-май.