Abu Baro
| Абу Баро | |
|---|---|
| Вафоти | 620-йилларнинг охири |
| Фуқаролиги | Бану Амир қабиласи |
| Жанг/уруш |
|
| Алоқа |
|
Абу Баро Амир ибн Молик ибн Жаъфар (арабча: أبو براء عامر بن مالك بن جعفر) ВИ аср охири — ВИИ аср бошларида Бану Килаб қабиласининг Жаъфар уругъи ва унинг бош қабиласи Бану Амирнинг энг нуфузли етакчиси боълган. Исломий ривоятларга кўра, у ислом пайгъамбари Муҳаммад билан учрашган, бироқ исломни қабул қилмаган. Бунинг ўрнига, пайғамбарни тах. 626-йилда Нажд чоълидаги бадавий қабилаларини исломга даъват этиш учун бир гуруҳ мусулмонларни юборишга ундаган. Абу Баро мусулмонларнинг хавфсизлиги учун кафолат берган, бироқ мусулмонлар бир гуруҳ бадавийлар томонидан ўлдирилган. Ривоятларга кўра, бу ҳужум Абу Баронинг жияни ва рақиби Амир ибн ат-Туфайл томонидан амалга оширилган. Абу Баро бу воқеадан кўп ўтмай вафот этган.
Келиб чиқиши ва илк ҳаёти
Абу Баро Амир Жаъфар уругъи аъзоси Малик ал-Аҳрамнинг ўғли бўлган. Жаъфар уруғи кўчманчи Бану Килаб қабиласи ва унинг бош уругъи Бану Амир ибн Саъсанинг ҳукмрон сулоласи бўлиб, улар Марказий Арабистондаги Нажд ҳудудида яшаган. Абу Баронинг онаси Уммул Банин бинти Раби’а ибн Амр Бану Килабга қардош қабила Амир ибн Раби’адан боълган[1]. Уммул Баниннинг Абу Бародан ташқари Раби’а, ат-Туфайл, Абида (ёки Убада) ва Муовия исмли оъгъиллари ҳам боълган[2][3].
Абу Баро тахминан 580-йилги Ши’б Жабала жангидан соънг амакиси ал-Аҳвос ибн Жаъфарнинг оърнига Бану Амир қабиласининг раҳбари бўлган. Жанг Бану Тамим ва Бану Асад қабилаларига қарши олиб борилган бўлиб, уларни Ироқнинг ал-Ҳира шаҳридаги Лахмий подшолари ва Баҳрайндаги Кинда подшолари қўллаб-қувватлаган[4][5]. Ёшлигида Абу Баро Шиъб Жабала жангидан бир йил олдин ал-Раҳраҳон кунида ўз қабиласи билан Тамимга қарши жанг қилган[1]. Тахминан 592-йил атрофида Жаъфар уруғи Бану Амирнинг қолган қисми билан келишмовчиликка боргач, Абу Баро уруғини Нажрондаги Бану ал-Ҳорис қабиласи ҳимоясига олиб кетган[1]. Абу Баронинг ўғли Баро эса ВИ аср охирида ал-Басъа деган жойда Бану Амир томонидан Бану Абсга уюштирилган муваффақияциз ҳужумда ҳалок бўлган[6].
Пайгъамбар Муҳаммад билан алоқалари
Абу Баро 625-йилда Мадинада ислом пайғамбари Муҳаммаднинг ҳузурига борган бўлиши мумкин, бироқ бунинг сабаби аниқ эмас[1]. ВИИИ аср тарихчиси Ибн Исъҳоқнинг ёзишича, Абу Баро Муҳаммад пайгъамбарга зотдор отлар ва туялар ҳадя қилган, лекин ислом пайғамбари Абу Баро мушрик боълганлиги сабабли ҳадяларни қабул қилмаган. Муҳаммад пайгъамбар Абу Барони исломга даъват этганида Абу Баро буни қабул қилмаган, бироқ исломни рад ҳам этмаган. Бунинг ўрнига у Муҳаммад пайгъамбарга Нажд қабилаларини исломга даъват қилиш учун элчилар юборишни тавсия қилган. Абу Баро Наждда оброъли кишилардан боълганлиги боис Муҳаммад пайгъамбарнинг элчилари хавфсизлиги учун омонлик кафолати берган. У, шунингдек, бу даъват муваффақиятли якунланишини ҳам чин дилдан истаган[7]. Бироқ Тарихчи Чарлес Жамес Лялл Абу Баронинг ўзи пайгъамбарнинг ҳузурига борганига шубҳа билдиради. У „Китоб ал-Ағоний“ асаридаги байтларни келтириб, Абу Баро ўша пайтда ўсма касалидан хаста бўлганини ва ўзининг ўрнига жияни Лобидни совға билан юборганини айтган. Муҳаммад пайғамбар совғани рад этган ва Лобидни Абу Баронинг касалига даво билан орқага қайтарган[8].
Муҳаммад пайгъамбар томонидан Наждга юборилган мусулмонлар кейинчалик Бану Сулайм ҳудудидаги Бир Маъуна деб аталган қудуқ бошида ўлдирилган. Исломий ривоятларда бу қотилликда, асосан, Абу Баронинг жияни ва Амир ибн ат-Туфайл айбдор деб кўрсатилади. Анъанавий ривоятларга кўра, Бану Амир қабиласи Абу Баронинг мусулмонларга берган омонлик кафолати сабаб ҳужумда қатнашишдан бош тортган, шундан сўнг Амир ибн ат-Туфайл Бану Сулаймни ёрдамга чақирган[9]. Бир Маъунадан Мадинага қайтаётган тирик қолган мусулмонлар йўлда икки нафар Бану Килаб қабиласи вакилларини ўлдирганлар, бироқ мусулмонлар Муҳаммад пайгъамбарнинг уларга омонлик берганидан бехабар боълган. Шундан сўнг Муҳаммад пайгъамбар улар учун Абу Барога қон пули тоълаган[10]. Тарихчи Меир Жаcоб Кистер ушбу вазиятга шундай баҳо берган: Абу Баро ўша пайтда кексайган бўлиб, унинг Муҳаммад пайғамбар билан ҳамкорлик қилишдан мақсади мусулмонларнинг қўллаб-қувватлови орқали қабиладаги ўз мавқеини рақиби Амир ибн ат-Туфайлга нисбатан мустаҳкамлаш боълган. Муҳаммад пайғамбар эса кучли Бану Амир қабиласи вакиллари орқали ислом тарафдорларини коъпайтиришга умид қилган[11].
Абу Баро орадан коъп кўп ўтмай вафот этган. Бир ривоятда Абу Баро шу воқеадан кейин чуқур ғам-андуҳ сабаб ортиқча май ичиш оқибатида вафот этгани айтилади[12]. Тарихчи Wернер Cаскел эса Лобиднинг бир-бирига зид байтларини келтириб, бу ривоятни ёлғон деб ҳисоблаган[1].
Манбалар
Адабиётлар
- Тҳе Ҳисторй оф ал-Ṭабарī, Волуме В: Тҳе Сāсāнидс, тҳе Бйзантинес, тҳе Лакҳмидс, анд Емен, СУНЙ Сериэс ин Неар Эастерн Студиэс.. Албанй, Неw Ёрк: Стате Университй оф Неw Ёрк Пресс, 1999. ИСБН 978-0-7914-4355-2.
- Cаскел, Wернер. Ğамҳарат ан-насаб: Дас генеалогисче Wерк дес Ҳис̆āм ибн Муḥаммад ал-Калбī, Волуме ИИ (Герман). Леиден: Брилл, 1966.
- Кистер, М. Ж. „Тҳе Эхпедитион оф Биʾр Маʿūна“, . Арабиc анд Исламиc студиэс ин ҳонор оф Ҳамилтон А. Р. Гибб. Леиден: Брилл, 1965 — 337–357-бет. Қаралди: 2021-йил 12-январ (2024-йил 29-январда асл нусхадан архивланган).
- Лялл, Чарлес. Тҳе Диwанс оф ʿАбīд ибн ал-Абраṣ, оф Асад, анд ʿĀмир ибн аṭ-Ṭуфаил, оф ʿĀмир ибн Ṣаʿṣаʿаҳ. Леиден: Брилл, 1913. ИСБН 978-1-61640-539-7.
- Лялл, Чарлес. Тҳе Муфаḍḍалīйāт: Ан Антҳологй оф Анcиэнт Арабиан Одес, Волуме 2. Охфорд: Cларендон Пресс, 1918.