AirAsia X
|
АирАсиа Х Аирбус А330 самолёти | |||||||
| |||||||
| Ташкил топган |
17-май, 2007-йил (ФлйАсианХпресс сифатида) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Бошланган амалиётлари | 2-ноябр, 2007-йил | ||||||
| База аэропорти | Куала Лумпур халқаро аэропорти | ||||||
| Тез учиш дастурлари | АирАсиа Реwардс | ||||||
| Шўба корхоналари | Тҳаи АирАсиа Х | ||||||
| Парк ҳудуди | 20 | ||||||
| Парвоз йўналишлари | 22 | ||||||
| Эгаси | АирАсиа | ||||||
| Тижорий рамзи | 5238 | ||||||
| Халқаро хавфсизлик рақами | МЙЛ5238ОО000 | ||||||
| Бош қароргоҳи | Сепанг, Селангор, Малайзия | ||||||
| Йиллик даромади |
| ||||||
| Кирим |
| ||||||
| Ходимлар сони | 1 339 (2023-йил 31-декабр)[2] | ||||||
| Сайти | аирасиа.cом | ||||||
АирАсиа Х Берҳад, (аввалги номи ФлйАсианХпресс Сдн. Бҳд.) — Малайзиянинг узоқ масофаларга парвоз қилувчи лоу-костери бўлиб, АирАсиа Гроуп таркибига киради. Компания 2006-йилда ФлйАсианХпресс Сдн. Бҳд. (ФАХ) номи билан ташкил этилган. Дастлаб у Малайзиянинг Қишлоқ ҳудудлари авиақатнов хизмати доирасида минтақавий йўналишларда парвозлар амалга оширган, кейинчалик эса узоқ масофаларга парвоз қилувчи лоу-костерга айланган. 2007-йилда компания ребрендингдан ўтиб, АирАсиа Х номини олди ва ўша йилнинг ноябр ойида Куала Лумпурдан Австралиянинг Голд Cоаст шаҳрига илк халқаро парвозини амалга оширди.
Авиакомпания ўз парвозлар тармоғини Осиё, Австралия ва Европа бўйлаб кенгайтирди ҳамда 2013-йилда Бурса Малайсиа фонд биржасига киритилди. CОВИД-19 пандемияси таъсиридан сўнг, АирАсиа Х ўз фаолияти ва молиявий тузилмасини қайта кўриб чиқди, шундан сўнг парвозлар тармоғини босқичма-босқич тиклай бошлади. 2026-йилда авиакомпания АирАсиа билан ягона тузилма остида бирлаштирилди ва АирАсиа Гроуп Бҳд деб қайта номланди. Шу тариқа, АирАсиа Х алоҳида юридик шахс сифатидаги фаолиятини якунлади.
Тарихи
ФлйАсианХпресс
2006–2007-йиллар: Дастлабки фаолияти

2006-йилда ФлйАсианХпресс (ФАХ) Малайзиянинг Қишлоқ ҳудудлари авиақатнов хизмати йўналишларини бошқариш учун АирАсиа шўба корхонаси сифатида ташкил этилди, асосан Малайзиянинг Борнео оролидаги йўналишларга хизмат кўрсатди. Авиакомпания илгари Малайсиа Аирлинес томонидан бошқариладиган йўналишларда турбовинтли самолётларда хизмат кўрсатган[3].
ФАХ бир қатор операцион қийинчиликларга, жумладан, баъзи йўналишларда йўловчиларга талабнинг пастлиги, техник хизмат кўрсатиш муаммолари ва парвозларнинг узилишларига дуч келди[3]. 2007-йил апрел ойида АирАсиа бош директори Тонй Фернандес РАС операцияларини минтақавий турбовинтли самолётларда катта тажрибага эга бўлган Малайсиа Аирлинес шўба корхонаси Фирефлйга ўтказишни таклиф қилди. Ҳукумат томонидан тасдиқлангандан сўнг, ўтказиш 2007-йил 26-апрелда якунланди, кейинчалик РАС тармоғи Шарқий Малайзияда қишлоқ хизматларини бошқариш учун ташкил этилган Малайсиа Аирлинеснинг янги шўба корхонаси МАСwингсга ўтказилди[4].
РАС тармоғидан чиқиб кетганидан сўнг, ФАХ ўз эътиборини узоқ масофали, арзон нархлардаги операцияларга қаратди. Авиакомпания 2007-йил сентябр ойида АирАсиа Х деб ребрендинг қилинди ва бу унинг АирАсиа тармоғининг узоқ масофали филиалига ўтишини англатади[5]. Хабарларга кўра, бу ном Х Жапан япон рок гуруҳи етакчиси Ёшикидан илҳомланилган[6]. Ўз фаолиятини қўллаб-қувватлаш учун авиакомпания Виргин Гроупдан инвестиция олди, улар самолётларни сотиб олиш ва операцион кенгайишни қўллаб-қувватлаш учун АирАсиа Х нинг 20% улушини сотиб олди[7][8][9].
АирАсиа Х

2007–2010-йиллар: АирАсиа Х нинг ишга туширилиши ва дастлабки кенгайиши
ФлйАсианХпрессдан кейин, авиакомпания 2007-йил сентябр ойида АирАсиа Х номи билан ребрендинг қилинди ва АирАсиа тармоғида узоқ масофага мўлжалланган, арзон авиакомпания моделини қўллади. 2007-йил 15-сентябрда авиакомпания ўзининг биринчи самолётини Куала Лумпур халқаро аэропортида қабул қилди. Аирбус А330 самолёти арзон авиация кашшофи ва Скйтраин хизмати асосчиси сер Фреддиэ Лакер шарафига „Семангат Сир Фреддиэ“ („Сер Фреддиэ руҳи“) деб номланди[10].
АирАсиа Х ўзининг биринчи мунтазам парвозини 2007-йил 2-ноябрда Куала Лумпурдан Австралиянинг Голд Cоаст аэропортига парвозлар билан бошлади[11][12]. Дастлабки йўналиши ишга туширилгандан сўнг, авиакомпания 2008—2009-йилларда халқаро тармоғини кенгайтирди ва Австралияда, жумладан, Мелбурн[13] ва Пертҳда, шунингдек, Хитойнинг Ханчжоу шаҳрида йўналишларни қўшди[14].
2009-йилда АирАсиа Х ўзининг биринчи Европа йўналишини Куала Лумпурдан Лондон Станстед аэропортига хизмат кўрсатиш билан ишга туширди[15], кейинчалик у 2011-йилда Лондон Гатвик аэропортига кўчирилди. Кейинчалик авиакомпания 2010-йилда Париж Орлй аэропортига рейсларни йўлга қўйди[16].
2010–2019-йиллар: Тармоқлар тўғриланиши ва ўсиши
Дастлабки муваффақиятга эришгандан сўнг, АирАсиа Х 2010-йилдан бошлаб жиддий қийинчиликларга дуч келди. Ёқилғи нархининг ошиши ва узоқ масофали рейслар секторидаги рақобатнинг кучайиши авиакомпаниянинг рентабеллиги ва харажатларни бошқаришига босим ўтказди[17]. 2012-йилда АирАсиа Х Деҳли, Мумбай, Париж, Лондон, Тянсзин ва Теҳрон каби бир нечта зарарли йўналишлардан чиқиб кетишига мажбур бўлди, аммо Сидней ва Пекинга рейсларни йўлга қўйди[17][18][19][20].
2013-йилда АирАсиа Х Бурса Малайсиа фонд биржасида дастлабки оммавий таклифни (ИПО) эълон қилди ва 988 миллион МЙР (УС$310 млн) маблағ йиғди[21]. Компания узоқ масофали рейслар тармоғини мустаҳкамлаш учун кўпроқ Аирбус А330 самолётларини сотиб олди. 2015-йилга келиб, авиакомпания Япониянинг Саппоро шаҳри каби янги йўналишларни тақдим этди[22].
Кенгайиш жараёни 2017-йилда ҳам давом этди: июн ойида АирАсиа Х Гавайи оролларидаги Гонолулу шаҳрига, декабр ойида эса Жанубий Кореянинг Жежу шаҳрига парвозларни йўлга қўйди. 2018-йилда авиакомпания харажатларни камайтириш мақсадида Мелбурндаги фаолиятини Авалон аэропортига кўчирди. 2019-йилда авиакомпания Куала Лумпурдан бир қанча янги халқаро йўналишларни, жумладан, Фукуока, Ланчжоу, Тайпей, Осака, Токио (Нарита) ва Сингапурга парвозларни қўшди[23][24][25].
2020–2025-йиллар: CОВИД-19, реструктризация ва консолидация

2020-йилдаги CОВИД-19 пандемияси глобал авиақатновига жиддий таъсир кўрсатди, натижада АирАсиа Х 2020-йил март ойида мунтазам йўловчи ташиш парвозларини тўхтатди. Бу ҳолат авиакомпанияга молиявий босим ўтказди ва 2020-йил октябр ойида қарз мажбуриятларини қайта тузиш жараёнининг бошланишига сабаб бўлди[26][27].
АирАсиа Х 2022-йил март ойида, суд тасдиғидан сўнг, ўз қарздорлигини қайта тузиш жараёнини якунлади ва 2022-йил апрелидан бошлаб хизмат кўрсатишни босқичма-босқич қайта тиклади; дастлаб Сеул ва Деҳлига парвозлар йўлга қўйилди[27]. Халқаро саёҳатларга бўлган талабнинг тикланиши билан авиакомпания ўз йўналишлар тармоғини қайта тиклашни давом эттирди ва 2023-йилда 2,8 миллиондан ортиқ йўловчини ташиди[28]. Шу давр мобайнида АирАсиа Х ўз тармоғини кенгайтириб, Кения пойтахти Найроби ва Қозоғистоннинг Олмаота шаҳрига парвозларни йўлга қўйди[29][30].
2024-йил декабр ойида АирАсиа ўзининг узоқ ва қисқа масофали парвозлар фаолиятини ягона авиакомпания гуруҳи таркибида қўшилиш режаларини эълон қилди. Ушбу бирлашиш жараёни компаниянинг бош компанияси — Cапитал А Берҳадни кенгроқ қайта тузиш режасининг бир қисми бўлди[31][32][33][34]. Интеграция якунлангач, 2026-йил июл ойида АирАсиа Х номи АирАсиа Гроуп Бҳд деб ўзгартирилди. Бу ўзгариш натижасида АирАсиа Х алоҳида юридик шахс сифатидаги мақомини йўқотди ва унинг фаолияти АирАсианинг ягона тармоғига қўшиб юборилди.
Парвоз йўналишлари
2026-йил октябр ҳолатига кўра, АирАсиа Х қуйидаги йўналишларга парвозларни амалга оширади (ёки амалга оширган):
| Мамлакат/Минтақа | Шаҳар | Аэропорт | Эслатмалар | Манбалар |
|---|---|---|---|---|
| АҚШ | Гонолулу | Даниэл К. Иноуе халқаро аэропорти | Тўхтатилган | |
| Австралия | Аделаида | Аделаида аэропорти | Тўхтатилган | [35] |
| Джелонг | Авалон аэропорти | Тўхтатилган | [36] | |
| Голд Cоаст | Голд Cоаст аэропорти | Тўхтатилган | [37] | |
| Мелбурн | Мелбурн аэропорти | [38] | ||
| Перт | Перт аэропорти | Тўхтатилган | [39] | |
| Сидней | Сидней аэропорти | 2026-йил 25-октябрда тўхтатилади | [40][41] | |
| Бирлашган Араб Амирликлари | Абу-Даби | Зайд халқаро аэропорти | Тўхтатилган | |
| Бирлашган Қироллик | Лондон | Гатвик аэропорти | Тўхтатилган | [42] |
| Лондон Станстед аэропорти | Тўхтатилган | |||
| Эрон | Теҳрон | Имом Хумайний номидаги Теҳрон халқаро аэропорти | Тўхтатилган | |
| Франсия | Париж | Орлй аэропорти | Тўхтатилган | |
| Ҳиндистон | Аҳмадобод | Аҳмадобод аэропорти | Тўхтатилган | |
| Амрицар | Сри Гуру Рам Дас Жи халқаро аэропорти | Тўхтатилган | [43][37] | |
| Деҳли | Индира Ганди халқаро аэропорти | 2026-йил 23-октябрда тўхтатилади | [44] | |
| Жайпур | Жайпур халқаро аэропорти | Тўхтатилган | ||
| Мумбай | Чҳатрапати Шиважи Маҳарожа халқаро аэропорти | Тўхтатилган | ||
| Ҳонг Конг | Ҳонг Конг | Ҳонг Конг халқаро аэропорти | Тўхтатилган | |
| Индонезия | Денпасар | Нгураҳ Раи халқаро аэропорти | ||
| Жанубий Корея | Бусан | Гимҳаэ халқаро аэропорти | [45] | |
| Жежу | Жежу халқаро аэропорти | Тўхтатилган | ||
| Сеул | Инчхон аэропорти | 2026-йил 25-октябрда тўхтатилади | [46] | |
| Кения | Найроби | Жомо Кенятта халқаро аэропорти | Тўхтатилган | [47][48] |
| Малайзия | Кота-кинабалу | Кота Кинабалу халқаро аэропорти | Мавсумий | |
| Куала Лумпур | Куала Лумпур халқаро аэропорти | Авиаҳаб | ||
| Кучинг | Кучинг халқаро аэропорти | Тўхтатилган | ||
| Малдив ороллари | Малé | Велана халқаро аэропорти | Тўхтатилган | |
| Маврикий | Маврикий | Сер Сеэwоосагур Рамгоолам халқаро аэропорти | Тўхтатилган | |
| Непал | Катманду | Трибҳуван халқаро аэропорти | Тўхтатилган | |
| Покистон | Карачи | Жинна халқаро аэропорти | [49] | |
| Қозоғистон | Олмаота | Олмаота халқаро аэропорти | [37][50] | |
| Саудия Арабистони | Жидда | Қирол Абдулазиз халқаро аэропорти | Мавсумий | |
| Мадина | Шаҳзода Муҳаммад бин Абдулазиз халқаро аэропорти | |||
| Сингапур | Сингапур | Чанги аэропорти | Тўхтатилган | |
| Таиланд | Бангкок | Суварнабҳуми | Тўхтатилган | |
| Тайван | Каоҳсиунг | Каоҳсиунг халқаро аэропорти | Тўхтатилган | |
| Тайпей | Таоюан халқаро аэропорти | |||
| Туркия | Истанбул | Истанбул Сабиҳа Гўкчен халқаро аэропорти | [51] | |
| Хитой | Пекин | Пекин Пойтахт халқаро аэропорти | Тўхтатилган | |
| Пекин Дасин халқаро аэропорти | ||||
| Чангша | Чангша Ҳуангҳуа халқаро аэропорти | 2026-йил 26-октябрда тўхтатилади | [52][53] | |
| Ченду | Ченду Шуанглиу халқаро аэропорти | Тўхтатилган | ||
| Ченду Тианфу халқаро аэропорти | ||||
| Чунсин | Чунсин Жиангбеи халқаро аэропорти | 2026-йил 24-октябрда тўхтатилади | [54][55] | |
| Ханчжоу | Ханчжоу Сяошан халқаро аэропорти | |||
| Ланчжоу | Ланчжоу Зҳонгчуан халқаро аэропорти | Тўхтатилган | ||
| Шанхай | Шанхай Пудонг халқаро аэропорти | |||
| Ухан | Ухан Тианҳе халқаро аэропорти | Тўхтатилган | ||
| Сиан | Сиан Сянян халқаро аэропорти | [56] | ||
| Янги Зеландия | Окленд | Окленд аэропорти | Тўхтатилган | [57] |
| Крайстчерч | Чристчурч аэропорти | Тўхтатилган | ||
| Япония | Фукуока | Фукуока аэропорти | Тўхтатилган | |
| Нагоя | Чубу Cентраир халқаро аэропорти | Тўхтатилган | ||
| Наҳа | Наҳа аэропорти | Тўхтатилган | ||
| Осака | Кансай халқаро аэропорти | |||
| Саппоро | Янги Читосе аэропорти | |||
| Токио | Ҳанеда аэропорти | |||
| Нарита халқаро аэропорти | Тўхтатилган | |||
| Ўзбекистон | Тошкент | Тошкент халқаро аэропорти | [58] | |
| Шри Ланка | Коломбо | Бандаранаике халқаро аэропорти | Тўхтатилган |
Авиапарки
Жорий ҳолати
2026-йил июл ҳолатига кўра, АирАсиа Х қуйидаги самолётларни эксплуатация қилади[59]:
| Самолёт тури | Миқдори | Буюртма қилингани | Йўловчи ўриндиқлари сони | Эслатмалар | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| C | W | Й | Жами | |||||
| Аирбус А321ХЛР | 1 | 19[60] | — | — | 232 | 232 | ||
| Аирбус А330-300 | 19 | 12 | — | 365 | 377 | 2031-йилда фойдаланишдан чиқарилади[61]. | ||
| 18 | 22 | 267 | 309 | |||||
| — | — | 367 | 367[62] | |||||
| Жами | 20 | 19 | ||||||
Аввалги ҳолати
2025-йил август ҳолатига кўра, АирАсиа Х 18 та Аирбус А330-300 самолётини эксплуатация қилган[63].
Авиапарк ривожланиши

2009-йилда АирАсиа Х авиакомпанияси 10 та Аирбус А350-900 самолётига буюртма берган эди, бироқ нархларнинг ошиши сабабли 2018-йил апрел ойида ушбу буюртмани бекор қилди[61][64]. 2018-йил феврал ойида Манилада бўлиб ўтган бизнес форумида Тонй Фернандес авиакомпания ўз авиапаркини кенгайтириш учун Боэинг 787 Дреамлинер самолётларини кўриб чиқаётганини маълум қилди. Бироқ, бир ой ўтгач, Боэинг самолётларини харид қилишдан воз кечишга қарор қилинди[65][66].
2018-йил сентябр ойига келиб, АирАсиа Х ўзининг Аирбус А330 самолётлари парки қаторида Аирбус А321нео ва А321ЛР русумли ҳаво кемаларидан фойдаланиш имкониятини ўрганаётгани ҳақида хабарлар пайдо бўлди. Авиакомпания ҳисоб-китобларига кўра, парвоз давомийлиги кўпи билан 7,9 соатни ташкил этадиган қисқароқ йўналишларда тор фюзеляжли самолётларни қўллаш ўзгарувчан харажатларни 16 фоизгача, доимий харажатларни эса 5 фоизгача тежаш имконини беради[67].
2020-йил март ойида АирАсиа Х авиакомпанияси Аирбус А330-900 самолётларини етказиб бериш муддати номаълум муддатга кечиктирилишини эълон қилди. Ушбу қарор CОВИД-19 пандемияси келтириб чиқарган узилишлар сабабли қабул қилинди[68]. Бироқ, икки йиллик танаффусдан сўнг фаолиятини босқичма-босқич тиклаётган авиакомпания 2022-йил июн ойига келиб, Аирбус А330нео ва А321ХЛР самолётларини қабул қилиш ниятида қатъий эканлигини тасдиқлади; самолётларни етказиб бериш 2026-йилда бошланиши кутилаётган эди[69]. Шунга қарамай, 2026-йил бошида авиакомпания компанияни қайта ташкил этиш ҳамда кенг фюзеляжли самолётлар эксплуатациясидан воз кечиб, фақат тор фюзеляжли Аирбус А321 самолётларидан иборат паркка ўтиш режалари доирасида ўн бешта Аирбус А330-900 самолётига бўлган буюртмасини бекор қилди[61].
Корпоратив фаолияти
Бош офиси ва корпоратив офиси

АирАсиа Х бош офиси ва рўйхатдан ўтган офиси ҳозирда Селангор штатининг Сепанг шаҳридаги Куала Лумпур халқаро аэропортининг 2-терминалидаги РедҚ мажмуасида жойлашган[70]. Авиакомпаниянинг аввалги бош офиси КЛИАдаги ЛCC терминалида, рўйхатдан ўтган офиси эса Селангор штатининг Петалинг Жая шаҳридаги Менара Прима минораси Б биносининг 12-қаватида жойлашган эди[71].
АирАсиа Х клиа2 да жойлашган 613,383-квадрат-фут (56,985.1 м2) майдонга эга янги мажмуага кўчиб ўтишни режалаштирган эди, бу мажмуа тахминан 2000 АирАсиа ва АирАсиа Х ходимларини жойлаштириш учун қуриб битказилган. РедҚуартерс ёки РедҚ номи билан танилган янги бош офисга филиппинлик стюардесса Жануарй Анн Байса ном берган ва унинг пойдеворини қўйиш маросими 2014-йил ноябр ойида бўлиб ўтган[72].
Харажатларнинг тузилиши ва операцион самарадорлиги
АирАсиа Х бутун дунё бўйлаб узоқ масофали авиакомпаниялар орасида энг паст нархлардан бири билан ишлайди, 2015-йилда мавжуд ўриндиқ-километр нархи (CАСК) УС$0,0351 ни ёки ёқилғи харажатларини ҳисобга олмаганда УС$0,0240 ни ташкил этди. Бу авиакомпанияга анъанавий узоқ масофали авиакомпанияларга қараганда 30-50% арзонроқ тарифларни таклиф қилиш имконини беради. Авиакомпания шунингдек, ходимларни бошқариш, ёқилғини ҳимоя қилиш, маркетинг ва компютер тизимлари каби операцияларни соддалаштириш учун ўзининг филиали АирАсиа билан ҳамкорлик қилади ва одатда кичик авиакомпаниялар учун мавжуд бўлмаган миқёс иқтисодиётидан фойда кўради[73].
Аксиядорлари

Икки йирик инвесторнинг келиши АирАсиа Х га келажакдаги кенгайтириш режалари учун муҳим молиявий ёрдам кўрсатди. Ушбу инвестиция авиакомпаниянинг ўсиши ва ривожланишига ёрдам беришга қаратилган эди.
2008-йил 14-феврал ҳолатига кўра, Тонй Фернандес, бошқа таниқли малайзияликлар ва Аир Cанада вакили Роберт Милтон иштирокидаги Аэро Вентурес корхонаси АирАсиа Х компаниясининг 48 фоизига эгалик қилган. Виргин Гроуп 16 фоиз улушга, АирАсиа эса қўшимча 16 фоиз улушга эгалик қилган. Баҳрайнда жойлашган Манара Cонсортиум ва Япониянинг Орих Cорп компаниялари АирАсиа Х компаниясининг жами 20 фоиз улушини 250 миллион РМ га сотиб олган[74].
АирАсиа Х 2013-йил 10-июлда Бурса Малайсиа (Куала Лумпур фонд биржаси) биржасида рўйхатга олинган бўлиб, аксиялар ҳам индивидуал, ҳам институционал инвесторларга ҳар бир аксия учун 1,25 МЙР (тахминан УС$0,39) дан таклиф қилинган. Рўйхатга олиш 988 миллион МЙР (2013-йилги валюта курси бўйича УС$310 млн) миқдорида маблағ йиғди ва компанияни 3 миллиард МЙР (УС$940 млн) га баҳолади. Аксиялар биринчи кунида ёмон натижалар кўрсатди, ўзгаришсиз ёпилди ва Блоомберг ўша йили бу ИПОни „Малайзияда иккинчи энг ёмон савдо дебюти“ деб таърифлаган эди. 2016-йил 10-октябр ҳолатига кўра, аксиялар 0,39 МЙР баҳосида сотилган бўлиб, компаниянинг бозор қиймати 1,62 миллиард МЙР (2016-йилги валюта курси бўйича УС$390 млн) ни ташкил этган[75].
Тҳе Эдге томонидан 2022-йил феврал ойида келтирилган маълумотларга асосланиб Блоомберг берган хабарга кўра, АирАсиа Х Берҳаднинг энг йирик аксиядори Тонй Фернандес ва Камарудин Меранунга тегишли бўлган хусусий инвестиция воситаси Туне Гроуп бўлиб, у 17,8% улушга эгалик қилган. Иккаласи биргаликда 31,59% билвосита улушга эгалик қилган, АирАсиа бош компанияси Cапитал А эса қўшимча 13,8% улушга эгалик қилган[76].
Аффилланган авиакомпаниялар
Индонесиа АирАсиа Х
Индонесиа АирАсиа Х — Индонесиа АирАсиа авиакомпаниясининг ўрта ва узоқ масофаларга парвоз қилувчи бўлинмаси бўлиб, у умумий чипта тизими, самолётларнинг ягона ливреяси ва бошқарув услуби асосида тежамкор хизматларни тақдим этган. Дастлаб, у Балидан Мумбай ва Токиога ўрта масофали йўналишларда, шунингдек, Жакарта, Денпасар ва Сурабаядан қисқа масофали йўналишларда парвозларни амалга оширган. Бироқ, компания турли қийинчиликларга дуч келди: жумладан, ҳукумат рухсати олинмагани сабабли 2014-йилда Мелбурн йўналиши бўйича парвозлар бекор қилинди, 2015-йил сентябр ойида эса Тайпей йўналиши бўйича фаолият тўхтатилди[77].
2018-йил охирида авиакомпания 2019-йил январига келиб мунтазам рейсларни тўхтатишини ва чартер хизматларга ўтишини эълон қилди. Якунда, АирАсиа компаниясини қайта ташкил этиш жараёни доирасида, у барча фаолиятини тўхтатди ва 2020-йил 17-октябрда ликвидация қилинди[78].
Тҳаи АирАсиа Х

АирАсиа ҳамда таиландлик тадбиркорлар Тассапон Бижлевелд ва Жулпас Круэоспон ўртасидаги қўшма корхона бўлган Тҳаи АирАсиа Х 2013-йил 18-сентябрда ташкил этилган бўлиб, унда АирАсиа 49 фоизлик улушга эга бўлган. Тҳаи АирАсиа компаниясининг узоқ масофаларга парвоз қилувчи бўлинмаси сифатида фаолият юритган ушбу авиакомпания 2014-йил июн ойида Сеулга илк парвозини амалга оширди, кейинчалик эса Осака ва Токио каби бошқа йўналишларга ҳам парвозларни кенгайтирди[79]. У умумий тизимлар, самолётларнинг ягона ливреяси ва бошқарув услубларидан фойдаланган ҳолда ишлайди, бу эса харажатларни тежаш имконини беради.
2016-йил декабр ойида Тҳаи АирАсиа Х Яқин Шарқ йўналишларидаги парвозларни тўхтатди, 2019-йил август ойида эса ўзининг илк Аирбус А330нео самолётини қабул қилиб олди. CОВИД-19 пандемияси туфайли юзага келган қийинчиликлар, жумладан, 2021-йилда ички рейсларнинг тўхтатилишидан сўнг, авиакомпания 2022-йилда ўз фаолиятини Суварнабҳуми аэропортига кўчиришини эълон қилди. Шунингдек, компания банкротлик тўғрисида ариза топширди, бироқ бу ҳолат унинг амалдаги хизматларига таъсир кўрсатмади.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 АирАсиа Х Берҳад Фоуртҳ Қуартер Репорт Эндед 31 Деcембер 2024 (Репорт). 28 Фебруарй 2025. ҳттпс://дисcлосуре.бурсамалайсиа.cом/ФилеАccесс/апбурсаwеб/доwнлоад?ид=232443&наме=ЭА_ФР_АТТАCҲМЕНТС. Қаралди: 7 Марч 2025.
- ↑ „5-Еар Кей Оператинг Статистиcс“, АирАсиа Х, қаралди: 2024-12-24
- ↑ 3,0 3,1 „Wҳо трулй бенефиц фром Сараwак'с рурал аир сервиcес?“, ФМТ, 21 Септембер 2020, қаралди: 2024-11-26
- ↑ „Рурал сервиcес баcк то МАС“. Тҳе Стар (2007-йил 26-апрел). 2007-йил 28-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 30-июл.
- ↑ „Cут-приcе аирлинес ландинг лике флиэс“. Сйдней Морнинг Ҳералд (2007-йил 18-май).
- ↑ „Тонй Фернандес он Инстаграм“. Инстаграм (2019-йил 31-май). 2021-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Брансон то таке 20 пер cент стаке ин АирАсиа“. Тҳе Аге (2007-йил 7-август). 2015-йил 1-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 7-август.
- ↑ Даниэл Бреэн.. „Биллионаире Брансон анд АирАсиа Х мове инто Авалон“. Геэлонг Адвертисер. Қаралди: 2011-йил 1-июл.
- ↑ „АирАсиа Х Макес Лонг-Ҳаул Флигҳц Море Аффордабле“. 2016-йил 24-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 14-июн.
- ↑ Wарес, Алан „Тҳе таке офф анд ландинг оф Сир Фреддиэ Лакер | Тҳе ман wҳо маде авиатион аваилабле то алл“ (эн). www.платинуммедиагроуп.cо.ук (2022-йил 8-август). Қаралди: 2026-йил 7-феврал.
- ↑ „Флй фром Аустралиа то Малайсиа фор А$31“. Тҳе Аге (2007-йил 10-август).
- ↑ „Жецтар терминатес Мелбоурне-Ҳаwаии роуте“ (2007-йил 8-август). 2016-йил 5-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 8-август.
- ↑ „Баcк АирАсиа Х'с Инаугурал Флигҳт то Мелбоурне, Аустралиа“, Ҳигҳ Cоммиссион оф Малайсиа, Cанберра, 12 Новембер 2008, қаралди: 2024-12-22
- ↑ „АирАсиа Х лаунчес РМБ 100 Промотион фор Флигҳц бетwеэн Куала Лумпур анд Ҳангзҳоу“, Wорлд Травел Онлине, 12 Новембер 2008, қаралди: 2024-12-23
- ↑ „Аир Асиа Х Аимс то Ресуме Лондон Роуте“, Авиатион Wеэк, 26 Новембер 2024, қаралди: 2024-12-22
- ↑ „АирАсиа Х Cоннеcц Парис то Асиа - Куала Лумпур“, Тоурисм Малайсиа, 26 Новембер 2010, қаралди: 2024-12-22
- ↑ 17,0 17,1 „АирАсиа Х то wитҳдраw флигҳц то Эуропе, Индиа – Яҳоо!! Неwс“. Яҳоо! Неwс (2012-йил 12-январ). Қаралди: 2012-йил 15-октябр.
- ↑ Аирасиа Х лаунчес Сйдней роуте ммаил.cом.мй [сайт ишламайди]
- ↑ БТНеwс артиcле [сайт ишламайди]
- ↑ „АирАсиа Х – То суспенд сервиcес то Теҳран“. 2012-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 25-октябр.
- ↑ Том Бреннан. „Пиллсбурй Адвисес АирАсиа Х он $310 Миллион ИПО“. Тҳе Реcордер. Қаралди: 2015-йил 9-май.[сайт ишламайди]
- ↑ „АирАсиа Х cелебратес инаугурал диреcт флигҳт фром Куала Лумпур то Саппоро“ (ПДФ), Неwсроом АирАсиа, 2 Оcтобер 2015, қаралди: 2024-12-22
- ↑ Cамерон, Доуг. „АирАсиа Х Планс Ҳаwаии Флигҳц ин Новембер“ (2015-йил 6-апрел). Қаралди: 2016-йил 13-сентябр.
- ↑ „АирАсиа Парт 4: АирАсиа Х пурсуэс турнароунд. Делҳи то адд то Ҳонолулу & Саппоро ас неw роутес - CАПА - Cентре фор Авиатион“. Қаралди: 2016-йил 13-сентябр.
- ↑ „АирАсиа Х Берҳад Фоуртҳ Қуартер анд Фулл Финанcиал Еар Эндед 2019 Прелиминарй Оператинг Статистиcс“. Қаралди: 2024-йил 23-декабр.
- ↑ „Унпреcедентед — CОВИД-19 Импаcц Аирлинес“. АирАсиа Х (2020-йил 30-июл).
- ↑ 27,0 27,1 „АирАсиа Х анноунcес тҳе финал cомплетион оф иц дебт реструcтуринг анд а wрите баcк оф РМ33 биллион то профиц“. Неwсроом АирАсиа (2022-йил 16-март).
- ↑ „АирАсиа Х Фоуртҳ Қуартер 2023 анд Фулл Еар Прелиминарй Оператинг Статистиcс“, Неwсроом АирАсиа, 23 Жануарй 2024, қаралди: 2024-12-22
- ↑ Пҳилпот, Лорне „Аир Асиа то сcрап неwлй интродуcед Наироби флигҳц“ (эн-ЗА). Сустаинабилитй ин тҳе Скй (2025-йил 2-май). Қаралди: 2025-йил 29-июл.
- ↑ „АирАсиа“. суппорт.аирасиа.cом. Қаралди: 2025-йил 29-июл.
- ↑ „АирАсиа ин талкс то буй неw аирcрафт ас парт оф эхпансион стратегй — Тонй Фернандес“. Тҳе Эдге Малайсиа (2024-йил 23-декабр). 2025-йил 23-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 23-декабр.
- ↑ Андреи Салcедо, Дирк. „АирАсиа Х то ребранд ас АирАсиа ин 1Қ26“. ч-авиатион. ч-авиатион (2026-йил 14-январ). Қаралди: 2026-йил 14-январ.
- ↑ Андреи Салcедо, Дирк. „АирАсиа Х дениэс имминент ребрандинг; раисес $247мн“. ч-авиатион. ч-авиатион (2026-йил 16-январ). Қаралди: 2026-йил 17-январ.
- ↑ „АирАсиа Х сайс но деcисион ет он ренаминг то АирАсиа он Жан 19“. Тҳе Стар (2026-йил 14-январ). Қаралди: 2026-йил 17-январ.
- ↑ „АирАсиа Х то wитҳдраw флигҳц фром Аделаиде ин Жануарй 2015“. Аустралиан Авиатион (2014-йил 8-декабр).
- ↑ „Фирст интернатионал флигҳт фром Мелбоурне Авалон то таке флигҳт он 5 Деcембер“. Неwсроом АирАсиа (2018-йил 10-июл).
- ↑ 37,0 37,1 37,2 „АирАсиа Х планс то дисcонтинуэ соме оф тҳесе роутес Алматй, Казакҳстан, Голд Cоаст, Аустралиа, Амрицар, Индиа.“. бусинесстодай (2024-йил 29-август). Қаралди: 2024-йил 29-август.
- ↑ „АИРАСИА Х РЕСУМЕС АУCКЛАНД / МЕЛБОУРНЕ СЕРВИCЕ ИН НОВ 2022“. Аэророутес (2022-йил 18-июл). Қаралди: 2022-йил 18-июл.
- ↑ „АирАсиа / АирАсиа Х Куала Лумпур – Пертҳ НС25 Сервиcе Чангес“. Қаралди: 2025-йил 18-сентябр.
- ↑ „АирАсиа Х ретурнс то Аустралиа! Фирст флигҳт то Сйдней тоучес доwн тодай“. Неwсроом АирАсиа (2022-йил 9-сентябр).
- ↑ „АирАсиа Флигҳц: Травел Нотиcе Роуте Суспенсион“. Қаралди: 2026-йил 21-август.
- ↑ „АирАсиа Х то лаунч Баҳраин-Гатwиcк флигҳц ин лате 2Қ26“. ч-авиатион.cом (2026-йил 12-феврал).
- ↑ „АирАсиа Х Ресумес Амрицар Сервиcе Фром Сеп 2023“. АэроРоутес (2023-йил 13-июн). Қаралди: 2023-йил 13-июн.
- ↑ „АирАсиа Флигҳц: Неw Делҳи (ДЕЛ) Роуте Суспенсион“. АирАсиа. Қаралди: 2026-йил 25-август.
- ↑ Неwсроом АирАсиа (2026-йил 12-январ). „АирАсиа Х анноунcес фуртҳер эхпансион инто Соутҳ Кореа wитҳ тҳе ресумптион оф диреcт флигҳц то Бусан“. Пресс-релиз.
- ↑ „АирАсиа Флигҳц: Инчеон, Соутҳ Кореа (ИCН) Роутес Упдатес“. Қаралди: 2026-йил 1-сентябр.
- ↑ „АирАсиа Х планс Наироби дебут ин мид-Нов 2024“. аэророутес.cом. Қаралди: 2024-йил 23-июн.
- ↑ „АирАсиа Х Cанcелс Наироби Сервиcе Фром Сеп 2025“. Аэророутес. Қаралди: 2025-йил 2-май.
- ↑ „АирАсиа Х аддс Карачи сервиcе ин лате-2Қ25“. аэророутес.cом (2025-йил 13-март).
- ↑ Лиу, Жим. „АирАсиа Х Эхпандс Алматй Флигҳц ин 2Ҳ25“ (эн-CА). АэроРоутес (2025-йил 24-апрел). Қаралди: 2025-йил 24-апрел.
- ↑ „АирАсиа Х Счедулес Истанбул мид-Нов 2025 Лаунч“. аэророутес.cом (2025-йил 10-август).
- ↑ „АирАсиа Х ресумес сервиcес то Чангша, реcоннеcтинг Куала Лумпур wитҳ тҳе cапитал анд ларгест cитй оф Ҳунан Провинcе“. Аир Асиа (2024-йил 9-апрел). Қаралди: 2025-йил 20-август.
- ↑ „АирАсиа Флигҳц: Чангша (CСХ) Роутес Упдатес“. Қаралди: 2026-йил 4-сентябр.
- ↑ „АирАсиа Х ресумес Куала Лумпур то Чонгқинг флигҳц“. травелдаилйнеwс.асиа. Қаралди: 2024-йил 6-август.
- ↑ „АирАсиа Флигҳц: Травел Нотиcе Роуте Суспенсион“. Қаралди: 2026-йил 21-август.
- ↑ „АирАсиа Х ресумес Хи'ан сервиcе ин НС24“. АэроРоутес (2024-йил 24-январ).
- ↑ Сабин, Броок. „Аир Асиа лаунчес $169 транс-Тасман флигҳц — промисинг море cомпетитион“. Стуфф (2022-йил 18-июл). Қаралди: 2022-йил 18-июл.
- ↑ „АирАсиа Х Счедулес Узбекистан Сервиcе Лаунч ин Оcт 2025“. аэророутес.cом (2025-йил 25-июн).
- ↑ „Глобал Аирлине Гуиде 2026 - АирАсиа Х“. Аирлинер Wорлд. Оcтобер 2026. 19-бет.
- ↑ „Аирбус cуц А330 ордерс, cлаwс баcк Руссиа деливериэс“. реутерс.cом (2022-йил 9-апрел). Қаралди: 2022-йил 9-апрел.
- ↑ 61,0 61,1 61,2 „АирАсиа Х то cомплете реорг бй Е25; А330с то эхит бй 2031“. ч-авиатион.cом (2025-йил 3-ноябр).
- ↑ „Wҳй Ис АирАсиа Х Оператинг Wитҳ Алл-Эcономй Сеац Аирcрафт“. Аир Асиа (2019-йил 5-июл). 2023-йил 12-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 30-декабр.
- ↑ „Глобал Аирлине Гуиде 2025 - АирАсиа Х“. Аирлинер Wорлд. Септембер 2025. 66-бет.
- ↑ „АирАсиа cонфирмс А330 эхит ин ‘5 ор 6 еарс’ ас аирлине сале неарс cомплетион“. флигҳтглобал.cом (2025-йил 31-октябр). Қаралди: 2025-йил 4-ноябр.
- ↑ „АирАсиа ҳас но план то буй Боэинг Б787: CЕО Фернандес“. Неw Страиц Тимес (2018-йил 2-март). Қаралди: 2022-йил 20-май.
- ↑ „АирАсиа CЕО сайс лоокинг ат Боэинг 787 фор АирАсиа Х флеэт гроwтҳ - Бусинесс Неwс | Тҳе Стар Онлине“. www.тҳестар.cом.мй (2018-йил 2-феврал).
- ↑ „АирАсиа Х эвалуатинг А321неос анд ЛРс“. Флигҳтглобал.cом (2018-йил 7-сентябр). Қаралди: 2018-йил 7-сентябр.
- ↑ Дҳиэрин Бечаи. „Фирст Блоw Фор Аирбус“. Сеэкинг Алпҳа (2020-йил 17-март). Қаралди: 2021-йил 17-феврал.
- ↑ Чуа, Алфред „АирАсиа Х стилл cоммиттед то А330неос, А321ХЛРс: CЕО“. Флигҳт Глобал (2022-йил 28-июн). Қаралди: 2023-йил 28-март.
- ↑ „2020/2021 Аннуал Репорт“. АирАсиа Х. — „РЕГИСТЕРЕД ОФФИCЕ [...] ҲЕАД ОФФИCЕ РедҚ Жалан Пекелилинг 5 Лапанган Тербанг Антарабангса Куала Лумпур (клиа2) 64000 КЛИА Селангор Дарул Эҳсан“. Қаралди: 2022-йил 22-май.
- ↑ "АирАсиа Х Берҳад • Аннуал Репорт 2014" (Арчиве). АирАсиа Х. Ретриэвед он 2 Фебруарй 2015. п. 20 (ПДФ п. 49/234): "РЕГИСТЕРЕД ОФФИCЕ АирАсиа Х Берҳад (Cомпанй Но. 734161-К) Б-13-15, Левел 13 Менара Прима Тоwер Б Жалан ПЖУ 1/39, Датаран Прима 47301 Петалинг Жая Селангор Дарул Эҳсан, Малайсиа" анд "ҲЕАД ОФФИCЕ ЛCC Терминал Жалан КЛИА С3, Соутҳерн Суппорт Зоне КЛИА, 64000 Сепанг Селангор Дарул Эҳсан, Малайсиа"
- ↑ "РедҚуартерс сет то беcоме АирАсиа'с глобал ҲҚ бй 2016 " (Арчиве). Тҳе Стар. 15 Новембер 2014. Ретриэвед он 2 Септембер 2015.
- ↑ „АирАсиа Х Берҳад“. www.аирасиах.cом. 2016-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 10-октябр.
- ↑ „АирАсиа Х Чоосес Манара & Орих Ас Неw Инвесторс“ (2008-йил 14-феврал). 2011-йил 24-майда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Коон, Чонг Поои. „АирАсиа Х Ҳас Сеcонд-Wорст Традинг Дебут ин Малайсиа“ (2013-йил 10-июл).
- ↑ „АирАсиа Х сайс 'уннеcессарй' то лаунч биг фундраисер ноw; гоэс фор РМ166м“. Тҳе Эдге Малайсиа. Қаралди: 2023-йил 21-июн.
- ↑ „АирАсиа лаунчес лонг-ҳаул оператион ин Индонесиа“. Қаралди: 2015-йил 9-май.
- ↑ Деwан, Акҳил „Индонесиа АирАсиа Х Cеасинг Счедулед Оператионс ин Жануарй“ (2018-йил 24-ноябр).
- ↑ Пост Публишинг ПCЛ. „Тҳаи АирАсиа Х то таке то тҳе скиэс ин Жуне“. бангкокпост.cом. Қаралди: 2015-йил 9-май.
Ҳаволалар
Викиомборда „АирАсиа Х“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.