Akim Jemilev
Аким Абдураҳманович Жемилев (қрим татарча: Akim Abdurahman oğlu Cemilev, Аким Абдурахман огълу Джемилев; 1918-йил 9-май, Кучук-Ўзен, Ялта тумани – 2001-йил 11-декабр, Симферопол) – қрим-татар хореографи. Улуғ Ватан уруши қатнашчиси. Украинада хизмат кўрсатган артист (1994).
| Аким Абдураҳманович Жемилев | |
|---|---|
| Таваллуди |
9-май 1918-йил Кучук-Ўзен, Ялта тумани |
| Вафоти |
11-декабр 2001-йил (83 ёшда) Симферопол |
| Фуқаролиги |
|
| Соҳаси | хареограф |
| Мукофотлари |
|
Ҳаёти
Аким Абдураҳманович Жемилев 1918-йил 9-майда Кучук-Ўзен қишлоғида туғилган. 1933-йилда отаси Гузҳтранспорт бошлиғи лавозимига ўтказилган. Аким завод мактабига ўқишга кирган ва бир вақтнинг ўзида истеъмолчилар кооперацияси клубининг рақс ансамблида ҳам таҳсил олган[1]. У хореограф Усеин Баккалга шогирдликка тушган[2].
1936-йилда Қрим давлат опера ва балет театрининг рақс ансамбли солисти бўлган. У „Агйр-ава“, „Чобан-оюн“, „Ҳаитарма“ каби қрим-татар рақслари ва СССР халқларининг рақсларини ижро этган. Москвадаги СССР халқлари ижоди фестивали лауреати бўлган (1938)[3]. У Қримнинг Ялта Шарқ рақс ансамбли, Қрим драма театри ва Опера ва балет театрида раққос бўлган.
1940-йилда армияга чақирилган[4]. Улуғ Ватан уруши йилларида артиллериячи бўлиб хизмат қилган. Сталинград ва Курск жангларида қатнашган. Белгород, Харков, Искандария ва Кировоградни озод қилишда иштирок этган. Днепр жангида ва Киэв ҳужум операциясида қатнашган. Виктор Гудименко ва Нусрет Шабанов билан биргаликда 1945-йил сентябр ойида Прагадаги Луcерне театрида концерт беришган.
1946-йилнинг баҳорида демобилизация қилинганидан сўнг, Горловкага борган. 1944-йилда эса депортация қилинган қариндошлари жойлашган Ўзбекистон ССРнинг Янгийўл шаҳрига кўчиб ўтган. Янгийўлдаги Тошкент вилоят театрида солист бўлиб ишлаган. Шаҳардаги нефт ва пахтани қайта ишлаш заводларида бадиий ҳаваскорлик жамоаларини ташкил этишда қатнашган.
1956-йилда Тошкент давлат „Ҳайтарма“ ансамблида иш бошлаган. 1976-йилдан буён хореограф бўлиб ишлайди. 1980-йилда Новороссийскга кўчиб ўтган ва у ерда қрим-татар рақсларини ижро этувчи ансамбл тузган[1][2]. 1984-йилда „Ҳайтарма ансамбли рақслари“ китобини ёзган[5].
У Қрим-татар миллий ҳаракати аъзоси бўлган. 1988-йилда Симферополга қайтиб келган. 1989-йилдан 1993-йилгача Қрим-татар мусиқали драма театрининг хореографи бўлган.
Аким Абдураҳманович Жемилев 2001-йил 11-декабрда Симферополда вафот этган.
Мукофотлари
Адабиётлар
- Урсу Д. П. Деятели крымскотатарской культуры (1921—1944 гг.), с. 112—113
- Кулик О. Нездоланний Аким // Урядовий кур’єр. — 2004. — 17 квітня. — С. 8-9.
- Усеинова Гульнара. Он сотворял чарующие танцы // Голос Крыма (2008).
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Чилингирова Гульнара. „Аким ДЖЕМИЛЕВ: Танец его Победы“. Голос Крыма (2018-йил 27-июл). 2020-йил 19-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 18-июн.
- ↑ 2,0 2,1 „Аким ДЖЕМИЛЕВ (1918-2001), балетмейстера“. Республиканская крымскотатарская библиотека им. И. Гаспринского (2016-йил 7-сентябр). 2020-йил 10-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 18-июн.
- ↑ Бекирова Гульнара. „Аким Джемилев“. Крым.Реалии (2015-йил 18-ноябр). 2020-йил 20-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 18-июн.
- ↑ „На Сапун-горе снимали фильм о ветеране Великой Отечественной Акиме Джемилеве“. Вести Севастополь (2019-йил 14-июл). 2020-йил 19-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 18-июн.
- ↑ „Выражаем благодарность Джемилеву Эльдару Акимовичу“. ГБУРК Крымскотатарский музей культурно-исторического наследия (2018-йил 6-июл). 2020-йил 22-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 18-июн.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Федоров Федор. „Другой Джемилев: как крымский хореограф сплясал на развалинах Берлина“. cримеа.мк.ру (2016-йил 1-ноябр). 2020-йил 20-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 18-июн.