Akim Jemilev
Akim Abdurahmanovich Jemilev (qrim tatarcha: Akim Abdurahman oğlu Cemilev, Аким Абдурахман огълу Джемилев; 1918-yil 9-may, Kuchuk-Oʻzen, Yalta tumani – 2001-yil 11-dekabr, Simferopol) – qrim-tatar xoreografi. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. Ukrainada xizmat koʻrsatgan artist (1994).
| Akim Abdurahmanovich Jemilev | |
|---|---|
| Tavalludi |
9-may 1918-yil Kuchuk-Oʻzen, Yalta tumani |
| Vafoti |
11-dekabr 2001-yil (83 yoshda) Simferopol |
| Fuqaroligi |
 SSSR– Ukraina |
| Sohasi | xareograf |
| Mukofotlari |
 |
Hayoti
Akim Abdurahmanovich Jemilev 1918-yil 9-mayda Kuchuk-Oʻzen qishlogʻida tugʻilgan. 1933-yilda otasi Guzhtransport boshligʻi lavozimiga oʻtkazilgan. Akim zavod maktabiga oʻqishga kirgan va bir vaqtning oʻzida isteʼmolchilar kooperatsiyasi klubining raqs ansamblida ham tahsil olgan[1]. U xoreograf Usein Bakkalga shogirdlikka tushgan[2].
1936-yilda Qrim davlat opera va balet teatrining raqs ansambli solisti boʻlgan. U „Agyr-ava“, „Choban-oyun“, „Haitarma“ kabi qrim-tatar raqslari va SSSR xalqlarining raqslarini ijro etgan. Moskvadagi SSSR xalqlari ijodi festivali laureati boʻlgan (1938)[3]. U Qrimning Yalta Sharq raqs ansambli, Qrim drama teatri va Opera va balet teatrida raqqos boʻlgan.
1940-yilda armiyaga chaqirilgan[4]. Ulugʻ Vatan urushi yillarida artilleriyachi boʻlib xizmat qilgan. Stalingrad va Kursk janglarida qatnashgan. Belgorod, Xarkov, Iskandariya va Kirovogradni ozod qilishda ishtirok etgan. Dnepr jangida va Kiev hujum operatsiyasida qatnashgan. Viktor Gudimenko va Nusret Shabanov bilan birgalikda 1945-yil sentyabr oyida Pragadagi Lucerne teatrida kontsert berishgan.
1946-yilning bahorida demobilizatsiya qilinganidan soʻng, Gorlovkaga borgan. 1944-yilda esa deportatsiya qilingan qarindoshlari joylashgan Oʻzbekiston SSRning Yangiyoʻl shahriga koʻchib oʻtgan. Yangiyoʻldagi Toshkent viloyat teatrida solist boʻlib ishlagan. Shahardagi neft va paxtani qayta ishlash zavodlarida badiiy havaskorlik jamoalarini tashkil etishda qatnashgan.
1956-yilda Toshkent davlat „Haytarma“ ansamblida ish boshlagan. 1976-yildan buyon xoreograf boʻlib ishlaydi. 1980-yilda Novorossiyskga koʻchib oʻtgan va u yerda qrim-tatar raqslarini ijro etuvchi ansambl tuzgan[1][2]. 1984-yilda „Haytarma ansambli raqslari“ kitobini yozgan[5].
U Qrim-tatar milliy harakati aʼzosi boʻlgan. 1988-yilda Simferopolga qaytib kelgan. 1989-yildan 1993-yilgacha Qrim-tatar musiqali drama teatrining xoreografi boʻlgan.
Akim Abdurahmanovich Jemilev 2001-yil 11-dekabrda Simferopolda vafot etgan.
Mukofotlari
Adabiyotlar
- Ursu D. P. Deyateli krыmskotatarskoy kulьturы (1921—1944 gg.), s. 112—113
- Kulik O. Nezdolanniy Akim // Uryadoviy kur’єr. — 2004. — 17 kvіtnya. — S. 8-9.
- Useinova Gulьnara. On sotvoryal charuyuщie tantsы // Golos Krыma (2008).
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Chilingirova Gulьnara. „Akim DJEMILEV: Tanets ego Pobedы“. Golos Krыma (2018-yil 27-iyul). 2020-yil 19-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 18-iyun.
- ↑ 2,0 2,1 „Akim DJEMILEV (1918-2001), baletmeystera“. Respublikanskaya krыmskotatarskaya biblioteka im. I. Gasprinskogo (2016-yil 7-sentyabr). 2020-yil 10-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 18-iyun.
- ↑ Bekirova Gulьnara. „Akim Djemilev“. Krыm.Realii (2015-yil 18-noyabr). 2020-yil 20-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 18-iyun.
- ↑ „Na Sapun-gore snimali filьm o veterane Velikoy Otechestvennoy Akime Djemileve“. Vesti Sevastopolь (2019-yil 14-iyul). 2020-yil 19-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 18-iyun.
- ↑ „Vыrajaem blagodarnostь Djemilevu Elьdaru Akimovichu“. GBURK Krыmskotatarskiy muzey kulьturno-istoricheskogo naslediya (2018-yil 6-iyul). 2020-yil 22-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 18-iyun.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Fedorov Fedor. „Drugoy Djemilev: kak krыmskiy xoreograf splyasal na razvalinax Berlina“. crimea.mk.ru (2016-yil 1-noyabr). 2020-yil 20-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 18-iyun.