Alfhild Agrell
Алфҳилд Тересиа Агрелл (1849-йил 14-январ — 1923-йил 8-ноябр) — швециялик таниқли ёзувчи ва драматург. У ўз даврининг жинсий ҳаётдаги икки томонлама ахлоқий меъёрларига қарши чиққан ва жинсий тенглик ғояларини илгари сурган асарлари билан машҳур бўлган. Агрелл ўша даврнинг машҳур „ахлоқий баҳслари“ (Седлигҳецдебаттен) иштирокчиси сифатида танилган.
| Алфҳилд Агрелл | |
|---|---|
| Алфҳилд Тересиа Агрелл | |
 Алфҳилд Агрелл (1909-йил) | |
| Таваллуди |
Алфҳилд Тересиа Мартин 14-январ 1849-йил |
| Вафоти |
8-ноябр 1923-йил (74 ёшда) Флен, Швеция |
| Фуқаролиги |
 Швеция |
| Касби | Ёзувчи, драматург |
| Фаолият йиллари | 1879–1923 |
| Машҳур ишлари | Рäддад, Энсам |
| Турмуш ўртоғи | А. Агрелл (1868–1895) |
| Отаси | Эрик Жоҳан Мартин |
| Онаси | Каролина Маргарета Адолпҳсон |
Ҳаёти
Алфҳилд Агрелл қандолатчилик билан шуғулланувчи Эрик Жоҳан Мартин ва Каролина Маргарета Адолпҳсон оиласида дунёга келган. 1868-йилдан 1895-йилгача у стокголмлик савдогар А. Агрелл билан турмуш қурган. Агрелл ўз даврининг аёллар ҳаракатида фаол иштирок этган ҳамда жамоат жойларида Швеция кийим-кечак ислоҳоти уюшмасининг (Свенска дрäгтреформфöренинген) радикал кийимларини кийиб юрган кам сонли аёллардан бири бўлган. Агрелл 1885-йилда асос солинган „Ня Идун“ аёллар уюшмасининг аъзоси ва унинг биринчи қўмита аъзоларидан бири эди[1][2].
Ижодий фаолияти
Агреллнинг бир қатор муваффақиятларидан сўнг, унинг „Энсам“ (Ёлғиз) песаси 1886-йил 3-февралда Стокголмдаги „Драматен“ театрида премера қилинди. Ушбу песада атроф-муҳитнинг қаршилигига қарамай, ўзининг никоҳсиз туғилган қизига ғамхўрлик қилган ижтимоий фаол аёл Тора образи тасвирланган. „Энсам“ катта муваффақият қозонди ва 1886-йилнинг баҳор ҳамда куз фаслларида 15 марта намойиш этилди[3].
У ўз ижоди давомида Тҳйра, Ловиса Петтерқвист ва Стиг Стигсон каби тахаллуслардан фойдаланган, бироқ тез орада ўз исми билан ёза бошлаган. Бу ўша даврдаги аёл драматурглар учун ғайриоддий ҳолат эди. Унинг асарлари диққат марказида бўлган жинсий тенгсизлик мавзуси ўша давр жамияти учун жуда шов-шувли эди.
Қарашлари ва мавзулари
Агрелл жинсий масалаларда гендер тенглигини таъминлашга катта ҳисса қўшган. У ўз асарларида жинсий адолацизлик оқибатлари, масалан, эркаклар қилган ишни аёллар қилганида уларга нисбатан нафрат уйғониши, „ёмон обрў“ масалалари ва никоҳсиз фарзанд кўрилганда барча айб эркакка эмас, балки аёлга юкланиши каби муаммоларни кўтарган. Шунингдек, у қуйи табақа вакиласи бўлган аёл ва юқори табақали эркак ўртасидаги севги ва унинг мураккаб оқибатларини тасвирлаган.
Бироқ, Алфҳилд Агрелл эркаклар ва аёллар ўртасида тўлақонли жинсий тенгликка эришиш имкониятига нисбатан пессимистик қарашда бўлган. У аёл киши никоҳда ўз бахтини топишига шубҳа билан қараган, чунки ўша давр қонунчилиги аёлнинг ҳуқуқларини жуда чеклаб қўйган ва уни бутунлай эрининг ихтиёрига топширган эди.
Танланган асарлари
- Рäддад (Қутқарилган), 1883, песа.
- Дöмд (Ҳукм қилинган), 1884, песа.
- Энсам (Ёлғиз), 1886, песа.
- Вåр (Баҳор), 1889, песа.
- Смåстадслив (Кичик шаҳарча ҳаёти), 1884.
- Фрåн ланд оч стад (Қишлоқ ва шаҳардан), 1884, ҳикоялар тўплами.
- Пå ландсбйгден (Қишлоқ жойларда), 1887.
- И Стоcкҳолм (Стокголмда), 1893.
Манбалар
- ↑ „Идунесен – вем вар ҳон?“ (св-СЕ) (2014-йил 9-феврал). Қаралди: 2022-йил 18-март.
- ↑ „Алфҳилд Тҳересиа Агрелл“. Свенскт квиннобиографискт лехикон. Қаралди: 2022-йил 18-апрел.
- ↑ „Энсам | Драмаwеббен“ (2010-йил 11-август). 2010-йил 11-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-ноябр.