Алто Лигоня (португалча: Алто Лигонҳа) – Мозамбикнинг Замбезиа провинсиясидаги ноёб тупроқли гранит пегматитлар ҳудуди. Умумий майдони 40 минг бўлиб у 60-70 пегматит конларида бирлаштирилган 800 км² дан зиёд конларни ўз таркибига олади.

Унинг жами захиралари 8 минг тоннага баҳоланмоқда. Та 2 О 5 ва 30 мингга яқин. Энг йирик конлари: Муиане, Морруа, Марропино, Монегҳа .

Пегматит томирларининг ривожланиши ХХ асрнинг бошидан бошлаб амалга оширилди.

  • литий – лепидолит, сподумен, амблигонит ва петалит ;
  • сезий – поллусит, сезий слюда, сезюм берил;
  • тантал – колумбит, мангантанталит, иксиолит, стибиотанталит, микролит, самарскит ;
  • бериллий – техник берил, акуамарин, гелиодор, морганит, қора берил, зумрад, бертрандит .

Бундан ташқари, қуйидагилар саноат манбаларига эга ҳисобланади: моназит, эвксенит, маҳаллий висмут, висмутин, счеэлит, касситерит, турмалиннинг қимматбаҳо навлари, мусковит, амазонит, микроклин, кварц, каолинит ва яна бошқалар .

Минтақада – оғирлиги 42 тонна бўлган берил кристали (Мунямола И кони), 20-25 кг оғирликдаги морганит кристаллари (Намакотче кони), кристалл узунлиги 50 см бўлган рубеллит друзалари(Муяне кони) каби ноёб фойдали қазилма топилмалари мавжуд ҳисобланади.

Алто Лигоня минтақасида ноёб металл пегматитларини ишлаб чиқиш Минас Гераис де Мозамбиқуэ Лтд " ва „Эмпеса Минеира до Алто Лигонҳа САРЛ“ миллий компаниялари томонидан 20-25 метр чуқурликда очиқ усулда қазиб олиш йўли билан амалга оширилади. Асосий кон техникаси булдозерлар ва қирғичлар ҳисобланади. Қайта ишлаш Моппиа (100 тонна тантал консентрати, 1983-йил) ва Марропино (30 тонна) қайта ишлаш заводларида амалга оширилади. Алто-Лигоня минтақасида (1967—74-йиллар) ўртача йиллик ишлаб чиқариш 70 тонна микролит, 70 тонна висмут, 300 тонна лепидолитни ташкил қилади. Йўқотишларни ҳисобга олган ҳолда (70-75%), Алту-Лигоний конларининг нураш рудаларидан 10 минг тоннагача тантал-ниобатлар олинади. Йўл давомида мусковит Алто Лигониэрда қазиб олинади. 1910–70-йилларда 1 минг тоннадан ортиқ варақли мусковит ва ҳурда қазиб олинди (1980-йилларда йилига 100 тоннагача). Хом ашё Жанубий Африка ва Буюк Британияга экспорт қилинади.

Мамлакат ҳудудида абразив (йиллик ишлаб чиқариш 240-884 тонна ҳисобланади) ва заргарлик гранатаси (2-17 тонна), зумрад (Ниане, Марропино, Питеа конлари, энг камида 18 кг) қўлда сараланган ҳолда очиқ усулда қазиб олинади ва зумрад чиплари (3 тоннагача), аквамарин ва гелиодорлар (Моппя, 500 кг), рангли турмалинлар (Монеа, 4-12 тонна), топазлар (Муиане,16 тоннагача)[1].

Алто-Лигоня минтақасининг четида ноёб тупроқли гранит пегматит конлари (Иле, Гиерми, Комуа ва бошқалар) мавжуд ҳисобланади) ва ураноториум (Энлума, Муготая ва бошқалар) минераллашади[2].

Манбалар

  1. ↑ „Месторождения полезных ископаемых / Мозамбик“. 2014-йил 23-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 23-май.
  2. ↑ „Мозамбик — Горная энциклопедия — Энциклопедии & Словари“. 2014-йил 24-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 23-май.