Ziyosfera

An-Nosir Muhammad bin Abdulloh

Ан-Носир Муҳаммад ибн Абдуллоҳ (1196-йил 3-ноябр – 1226-йил 1-декабр) Ямандаги Зайдия давлатининг бир қисмига имом бўлган бўлиб, 1217–1226-йилларда рақиб даъвогар ал-Ҳадий Яҳё билан баҳсли ҳолда ҳукмронлик қилган.

Имом муҳтасиб этиб тайинланиши

Изз ад-Дин Муҳаммад Барақишда туғилган. Отаси имом ал-Мансур Абдуллоҳ эди. Отаси 1217-йилда кириб келаётган Айюбийларга қарши узоқ давом этган курашдан сўнг вафот этган. Айюбийлар сулоласининг бир тармоғи 1173-йилдан бери Яманда асосий сиёсий куч сифатида қарор топган эди. Ал-Мансурнинг Кавкабанда вафотидан сўнг, Изз ад-Дин Муҳаммад ан-Носир Муҳаммад тахаллуси билан имом деб эълон қилинди. Бироқ у фақат имом муҳтасиб эди, яъни у фақат жамоани ҳимоя қилишга ҳақли бўлиб, лекин оммавий намозга имомлик қилиш ёки ҳуқуқий ҳукм чиқаришга ваколатли эмас эди[1]. Бундан ташқари, ал-Мансур вафотидан сўнг Айюбийлар ҳарбий ҳужумларини янгиладилар. Султон ал-малик ал-Маъсуднинг қўшинлари 1217–1218-йилларда Сано, Зоҳир, Ҳус ва Жавфга юриш қилди. 1220-йилда султон ан-Носир Муҳаммад тарафдорлари билан шартнома тузди[2]. Зайдия лагери ичида ҳам келишмовчиликлар мавжуд эди. Ан-Носир Муҳаммад Яман тоғли ҳудудларидаги Зайдия ерларининг фақат жанубий қисмида тан олинган эди. Ал-Ҳадий Яҳё эса Рассидларнинг бошқа бир тармоғидан бўлиб, шимолда жойлашган Са’даҳ шаҳрида имом сифатида ҳокимиятни сақлаб қолди.

Айюбийлар қўлида мағлубият

1226-йилда ан-Носир Муҳаммад Айюбийлар қўлидаги Сано шаҳрига қарши 700 отлиқ ва 2 000 пиёда аскар билан юриш қилди. Кейинчалик Расулийлар сулоласи асосчиси бўлган икки амир ва ака-ука Бадр ад-Дин ҳамда Нур ад-Дин Айюбий ҳукмдори ал-Мас’уд Юсуф вакили сифатида унга қарши туриш учун қўшин тўпладилар. 23-июл куни Сано яқинида шиддатли жанг бўлди. Бадр ад-Дин кечгача давом этган жангда муҳим рол ўйнади. Зайдийлар тўлиқ мағлубиятга учрадилар[3]. Кўзига ўқ теккан ан-Носир Муҳаммад омон қолганлар билан бирга оти етганича тезлик билан Сулага чекиниб борди. Мағлубиятдан сўнг имом байроғи остида фақат 40 отлиқ ва уларнинг хизматкорлари тирик қолган эди. У шу йилнинг охирида Ҳусда вафот этди[4]. Ан-Носир Муҳаммаднинг бир неча биродарлари бор бўлиб, улар 13-аср охиригача Яман тарихида муҳим рол ўйнаган. Энг машҳурлари Шамс ад-Дин Аҳмад (вафоти 1258) ва Сарим ад-Дин Довуд (вафоти 1290).

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Меделеине Счнеидер, 'Лес инсcриптионс арабес де л’энсембле арчитеcтурал де Зафар-Дҳи Бин (Йéмен ду Норд)', Жоурнал асиатиқуэ 273 1985, п. 89.
  2. ↑ Маделеине Счнеидер 1985, п. 90.
  3. ↑ Эл-Кҳазрежи, Тҳе Пеарл-Стрингс; А Ҳисторй оф тҳе Ресули Дйнастй, Вол. И. Леиден 1906, пп. 82-3.
  4. ↑ Ҳ. C. Кай, Яман; Иц Эарлй Медиэвал Ҳисторй. Лондон 1892, п. 319.
Ўтмишдоши:
ал-Мансур Абдуллоҳ 		Яман имоми
ал-Ҳадий Яҳё билан баҳсли
1217–1226 		Вориси:
ал-Ҳодий Яҳё 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/An-Nosir_Muhammad_bin_Abdulloh" dan olindi