Арсенал (инглизча: Арсенал Фоотбалл Cлуб; арабча талаффузи: [ˈɑрсəнəл]) — Лондоннинг профессионал футбол клубларидан бири. 1886-йилда Диал Сқуаре номи билан асос солинган. Англия премер лигасида қатнашиб бутун тарихининг асосий қисмида премер лигада қатнашиб келмоқда. Англияда ХХ асрнинг энг муваффақиятли клуби номини олган. Арсенал Англия Пример лигасини 13 маротаба, Англия кубогини 12 маротаба ютган. Арсенал 1маротаба Уэфа Чемпионлар лигаси(2006) ва Европа лигаси (2019) финалчиси бўлган. Арсенал мухлислари ўзларини „Гуннерс“ яъни „Тўпчилар“ деб аташади. Мураббий Микел Артета.

Арсенал
Файл:Арсенал ФC.свг
Тўлиқ номи Арсенал Фоотбалл Cлуб[1]
Лақаби Тҳе Гуннерс
Асос солинган октябр 1886 (140 йил аввал) (1886-10)
Эмиратес Стадиум
Сиғими 60,704
Эгаси Кроэнке Спорц & Энтертаинмент
Cо-чаирмен Стан ва Жош Кроэнке
Директори Микел Артета
Лига Англия Премер-лигаси
Ўрни Премиэр Леагуэ, 1ст оф 20
Вебсайти Клуб сайти
Амалдаги мавсум

Тарих

Шаклланиши (1886-1925)

„Арсенал“ клуби 1886-йил октябр ойида Лондоннинг жануби-шарқида Вулвичда жойлашган „Роял Арсенал“ артиллерия заводи ишчилари томонидан ташкил этилган. Дастлаб клуб „Даял Скуэр“ (ингл. Диал Сқуаре) (кўплаб биринчи таркиб ўйинчилари ишлаган кема қурилиши устахоналаридан бири номи билан)[2]. Ўзининг биринчи ўйинини „Арсенал“ 1886-йил 11-декабрда "Истерн Wондерерс"га қарши ўтказди. „Канонирлар“ 6:0 ҳисобида ғалаба қозонди. Икки ҳафта ўтгач, Рождество куни футболчилар йиғилиши ташкил этилди, унда клубни „Роял Арсенал“ деб номлашга қарор қилинди, ўйинлар ўтказиладиган жой ва ўйинчилар шакли танланди. Қизил рангни Ноттингем Форестнинг собиқ футболчиси Фрадбеардсли таклиф қилган. 1891-йилда клуб профессионал мақомга эга бўлганидан сўнг, у „Вулиж Арсенал“ (ингл. Wоолwич Арсенал). Мухлислар клубни „Вулиж Редс“деб ҳам аташган. „Вулвич Арсенал“ 1893-йилда футбол лигасига қўшилди ва буни амалга оширган биринчи Жанубий жамоа бўлди.

Клуб иккинчи дивизионда старт олди ва 1904-йилда биринчи дивизионга йўл олди. Бироқ, клубнинг географик узоқлиги ўйинларда кам иштирок этишига сабаб бўлди, бу эса молиявий муаммоларга олиб келди. 1913-йилда (иккинчи дивизионга қайтганидан кўп ўтмай) клуб Темза дарёсидан ўтиб, янги аренани — Лондон шимолида жойлашган Ҳайбери стадионини эгаллаб олди. (Хайбери 2006-йил август ойигача „Арсенал“ нинг уй аренасида бўлиб, клуб янги „Амирликлар“стадионини қуриб битказди. Жамоа кейинги 1914-йилда „Вулвич“ қисмини ўз номидан олиб ташлади. 1914/1915-йилги мавсумни „Арсенал“ 5-ўринни эгаллаб якунлади, аммо шунга қарамай биринчи дивизионга ўтказилди. Кейин биринчи дивизиондаги жамоалар сонини 20 дан 22 гача оширишга қарор қилинди. аммо иккинчи дивизионда биринчи ва иккинчи ўринни эгаллаган иккита жамоа билан бўлинишни кенгайтириш ўрнига, Генри Норрис („Арсенал“ эгаси) жон Маккенни („Ливерпул“ эгаси, футбол Лигаси раиси ва Норриснинг дўсти) ишонтиришга муваффақ бўлди) Лига аъзоларининг овоз беришига биринчи дивизионга йўлланмалар тақдирини тақдим этиш. Улардан бирига етти номзод бор эди, улар орасида „Арсенал“ (иккинчи дивизионда 5-ўрин), "Тоттенхем Ҳоцпур" (биринчи дивизионда 20-ўрин), „Барнсли“ (иккинчи дивизионда 3-ўрин) ва „Вулверҳемптон Вандерерс“ (4-ўрин) бор эди. иккинчи дивизионда). Маккена „Арсенал“ га мурожаат қилиб, бу клуб лигага жиддий хизмат кўрсатганини таъкидлади ва „Арсенал“ футбол Лигасида „Тоттенхем“дан 15 йил кўпроқ бўлганини эслатди. Овоз беришда „Арсенал“катта фарқ билан ғалаба қозонди. Қолган йўлланмалар „Челсеа“ (биринчи дивизионда 19-ўрин), „Дерби Каунти“ ва „Престон Нортҳ Энд“ (иккинчи дивизионда 1-ва 2-ўринлар) га берилди. Ушбу ҳикоя „Арсенал“ ва „Тоттенхем“ ўртасидаги муросасиз душманликнинг бошланиши бўлиб хизмат қилди, „канонерлар“ эса ўшандан бери ҳеч қачон Англия чемпионатининг юқори дивизионини тарк этмади.

1925-йилда „Арсенал“ менежери лавозимига Герберт Чапман тайинланди. Чапман раҳбарлигида 1924-йилда" Хаддерсфилд Тоwн " жамоаси лигада биринчи ўринни эгаллади. Бу одам „Арсенал“ га муваффақиятнинг дастлабки дақиқаларини келтирди. 1925-йилда „ўйиндан ташқари“қоидаси ўзгартирилди. Чапман биринчилардан бўлиб ушбу қоидаларни ўзгартиришдан қандай фойда олиш мумкинлигини тушунди. Унинг инқилобий тактикаси ва машғулот усуллари, Алекс Жеймс ва Клифф Бастин сингари юлдуз футболчилар билан биргаликда 30-йилларда клубнинг устун бўлишига ёрдам берди[3].

Чепмен даври (1925—1934)

Чепмен томонидан яратилинган „Доубле-ве схемаси“

Чепмен клубдаги фаолиятини Сандерленд ҳужумчиси Бакенни сотиб олиш билан бошлайди. Лесли Найтон ушбу футболчини истефога чиқарилишидан бир неча ой олдин сотиб олмоқчи бўлган, бироқ Сандерленд катта миқдорда пул сўраганлиги сабабли бу харид амалга ошмаган. 1925—1926-йилги мавсумда „Арсенал“ Чепменнинг собиқ клуби „Ҳуддерсфиэлд Тоwн“дан 5 очко ортда қолган ҳолда лигада иккинчи ўринни эгаллайди. 1926—1927-йилги мавсумда лигада ўртамиёна бўлган „Арсенал“ Англия кубоги финалига чиқади ва финалда Cардифф cитй устидан ғалаба қозонади. 1930 ва 1938-йиллар оралиғида „Арсенал“ 5 марта Биринчи дивизионда ва икки марта Англия кубогида ғолиб чиқади. Чепман 1937-йилда пневмония касаллигидан вафот этади.

Дубл

1970—1971-йилги мавсумда „Арсенал“ ўзининг биринчи дублини қўлга киритади. Аммо тўсатдан жамоанинг шаклланишида катта рол ўйнаган асосий жамоа бош мураббийи Доналд Хоу истефога чиқади. Шундан сўнг клубнинг асосий ўйинчилари аста секин кетишни бошладилар. „Арсенал“ 3 маротаба кетма кет Англия кубоги финалида иштирок этган жамоага айланган (1978, 1979, 1980-йиллар).

1986-йилдан бошлаб клуб собиқ футболчиси ва афсонаси Георге Граҳам мураббий сифатида клубдаги фаолиятини бошлайди. Бунгача у Миллwалл клубида 4 йил ишлайди.

Венгер даври (1996–2018)

Чўққига қайтиш

Арсенал—Шеффиэлд Wеднесдай. 2000-йил

1996-йилда Арсèне Wенгернинг жамоа бош мураббийи этиб тайинланиши матбуот ва мухлислар учун мутлақо кутилмаган воқеа бўлади. „Арсен ким?“ деган савол жуда машҳур бўлиб кетади. Ўшанда Венгер Японияда ишлаган ва у ҳақида кам одам эшитган. Унинг раҳбарлигида кўплаб ёш истеъдодлар жаҳон миқёсидаги юлдузларга айланишди. Қолаверса, Венгер „Арсенал“нинг аввалги зерикарли ва монотон ўйин услубидан узоқлашди. У жамоага ажойиб ҳужумкор ўйинни сингдирди, бу умумий самарадорлик билан бирга тобора кўпроқ мухлисларнинг меҳрини қозонди. „Арсенал“ Венгер қўл остида иккинчи мавсумни дубл билан якунлади. Арсен Англия чемпионлигини қўлга киритган биринчи хорижлик мураббийга айланган.

= "Эмиратес"га кўчиш ва совринсиз серия (2006-2014)

Янги стадиондаги биринчи мавсумни жамоанинг мақсадлари ва истиқболларини инобатга олган ҳолда муваффақиятли деб аташ қийин эди. „Арсенал“ 68 очко билан чемпионатда тўртинчи ўринни эгаллаган ва Лига кубоги финалида Лондоннинг Челси клубига мағлуб бўлган эди. Бу клуб учун ўтиш мавсуми эди. Клубдаги Роберт Пирес, Сол Cампбелл, Ашлей Cоле каби ветеранлар клубни тарк этган, Арсенал афсонаси Деннис Бергкамп эса умуман фаолиятини якунлаган эди. Клуб Денíлсон Невес ва Томáš Росиcкý сотиб олиб жамоани ёшартириш ишларини олиб бораётган эди. Шунингдек Тҳео Wалcотт, Матҳиэу Фламини, Эммануэл Адебаёр ва Сеск Фабрегас каби футболчиларнинг ўйинидаги прогресс жамоа ривожига катта ҳисса қўшган. „Арсенал“ мухлисларининг асосий рақиблари Тоттенхем мухлислари ҳисобланади. Бу икки клуб ўртасидаги ўйин „Шимолий Лондон дербиси“ деб номланади.

Мухлислари

Эмиратес стадионидаги Арсенал мухлислари

„Арсенал“ мухлислари кўпинча ўзларини „Гуннерлар“ деб аташади, бу ном жамоанинг „канонирлар“ лақабидан олинган. Бу тахаллуснинг аниқ келиб чиқиши номаълум. Расмий фан клублар жуда ҳам кўп мамлакатларда мавжуд. Ҳар бир мамлакатда турли шаҳарларда ўйинларни томоша қилиш учун йиғиладиган мухлислар жамияти мавжуд[4].

Клуб логотипи


Жамоа таркиби

Биринчи жамоа таркиби

2025-йил 31-январ[5]

Эслатма: Байроқлар ФИФА мувофиқлик қоидаларига кўра белгиланган миллий терма жамоаларни ифодалайди. Ўйинчилар ФИФАга аъзо бўлмаган бир нечта фуқароликка эга бўлишлари мумкин.

Р. Поз. Миллати Футболчи
2 ДФ Fransiya ФРА Wиллиам Салиба
3 ДФ Shotlandiya ШҲТ Киэран Тиэрней
4 ДФ Angliya ЭНГ Бен Wҳите
5 МФ Gana ГҲА Тҳомас Партей
6 ДФ Braziliya БРА Габриэл Магалҳãэс
7 ФW Angliya ЭНГ Букаё Сака
8 МФ Norvegiya НОР Мартин Øдегаард (сардор)[6]
9 ФW Braziliya БРА Габриэл Жесус
11 ФW Braziliya БРА Габриэл Мартинелли
12 ДФ Niderlandiya НЕД Журриëн Тимбер
15 ДФ Polsha ПОЛ Жакуб Киwиор
Р. Поз. Миллати Футболчи
17 ДФ Ukraina УКР Олександр Зинченко
18 ДФ Yaponiya ЖПН Такеҳиро Томиясу
19 ФW Belgiya БЕЛ Леандро Троссард
20 МФ Italiya ИТА Жоргинҳо
22 ГК Ispaniya ЭСП Давид Рая
23 МФ Ispaniya ЭСП Микел Мерино
29 МФ Germaniya ГЕР Каи Ҳавертз
30 ФW Angliya ЭНГ Раҳеэм Стерлинг (Челсеа жамоасидан ижара)[7]
32 ГК Braziliya БРА Нето (Боурнемоутҳ жамоасидан ижара)[8]
33 ДФ Italiya ИТА Риccардо Cалафиори
41 МФ Angliya ЭНГ Деcлан Риcе

Ижарага берилган футболчилари

Эслатма: Байроқлар ФИФА мувофиқлик қоидаларига кўра белгиланган миллий терма жамоаларни ифодалайди. Ўйинчилар ФИФАга аъзо бўлмаган бир нечта фуқароликка эга бўлишлари мумкин.

Р. Поз. Миллати Футболчи
21 МФ Portugaliya ПОР Фáбио Виэира (Порто жамоасига 2025-йил 30-июнгача ижара)[9]
24 ФW Angliya ЭНГ Реисс Нелсон (Фулҳам жамоасига 2025-йил 30-июнгача ижара)[10]
27 ФW Braziliya БРА Марқуинҳос (Cрузеиро жамоасига 2025-йил 30-июнгача ижара)[11]
Р. Поз. Миллати Футболчи
31 ГК Estoniya ЭСТ Карл Ҳеин (Реал Валладолид жамоасига 2025-йил 30-июнгача ижара)[12]
— ДФ Portugaliya ПОР Нуно Таварес (Лазио жамоасига 2025-йил 30-июнгача ижара)[13]
— МФ Belgiya БЕЛ Алберт Самби Локонга (Севилла жамоасига 2025-йил 30-июнгача ижара)[14]

Академияси

31-Январ 2024-йил[15]
Арсенал сафида камида битта ўйин ўтказганлар рўйхатга киритилган[16].

Эслатма: Байроқлар ФИФА мувофиқлик қоидаларига кўра белгиланган миллий терма жамоаларни ифодалайди. Ўйинчилар ФИФАга аъзо бўлмаган бир нечта фуқароликка эга бўлишлари мумкин.

Р. Поз. Миллати Футболчи
63 МФ Angliya ЭНГ Этҳан Нwанери
67 МФ Angliya ЭНГ Чарлиэ Патино (он лоан ат Сwансеа Cитй унтил 30 Жуне 2024)[17]
Р. Поз. Миллати Футболчи
71 МФ Angliya ЭНГ Чарлес Сагоэ Жр. (он лоан ат Сwансеа Cитй унтил 30 Жуне 2024)[18]

Манбалар

  1. ↑ „Тҳе Арсенал Фоотбалл Cлуб“. Cомпаниэс Ҳоусе. Говернмент оф тҳе Унитед Кингдом. 2022-йил 13-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 14-феврал.
  2. ↑ „Английский язык“. Қаралди: 2024-йил 28-май.
  3. ↑ „Арсенал 1-1 (5-4 пенс) Ливерпоол: Гуннерс wин он пеналтиэс“. Қаралди: 2024-йил 28-май.
  4. ↑ „Про фан-клуб АРССC“ (ру). Официальный фан-клуб лондонского «Арсенала» в СНГ — АРССC. 2021-йил 19-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 19-апрел.
  5. ↑ „Сқуад: Мен“. Арсенал Ф.C.. Қаралди: 2025-йил 31-январ.
  6. ↑ „Мартин Одегаард намед cаптаин“. Арсенал Ф.C. (2022-йил 30-июл). 2023-йил 2-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 8-сентябр.
  7. ↑ „Раҳеэм Стерлинг сигнс фор Арсенал он лоан“. Арсенал Ф.C. (2024-йил 31-август). 2024-йил 31-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 31-август.
  8. ↑ „Нето сигнс фор Арсенал он сеасон-лонг лоан“. Арсенал Ф.C.. 2024-йил 28-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 31-август.
  9. ↑ „Фабио Виэира жоинс Порто он сеасон-лонг лоан“. Арсенал Ф.C. (2024-йил 28-август). 2024-йил 1-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 31-август.
  10. ↑ „Реисс Нелсон жоинс Фулҳам он лоан“. Арсенал Ф.C. (2024-йил 30-август). 2024-йил 31-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 31-август.
  11. ↑ „Марқуинҳос жоинс Cрузеиро он лоан“. Арсенал Ф.C. (2025-йил 9-январ). 2025-йил 17-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 24-январ.
  12. ↑ „Карл Ҳеин жоинс Реал Валладолид он лоан“. Арсенал Ф.C. (2024-йил 13-август). 2024-йил 23-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 13-август.
  13. ↑ „Нуно Таварес cомплетес лоан мове то Лазио“. Арсенал Ф.C. (2024-йил 15-июл). 2024-йил 15-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 15-июл.
  14. ↑ „Самби Локонга жоинс Севилла он сеасон-лонг лоан“. Арсенал Ф.C. (2024-йил 15-июл). 2024-йил 15-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 15-июл.
  15. ↑ „Аcадемй“. Арсенал Ф.C.. 2021-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 31-январ.
  16. ↑ „Арсенал ФC, Плаерс фром А-З“. wорлдфоотбалл.нет. Қаралди: 2024-йил 31-январ.
  17. ↑ „Чарлиэ Патино жоинс Сwансеа Cитй он лоан“. Арсенал Ф.C. (2023-йил 11-август). Қаралди: 2023-йил 4-октябр.
  18. ↑ „Чарлес Сагоэ Жр жоинс Сwансеа Cитй он лоан“. Арсенал Ф.C. (2024-йил 1-феврал). Қаралди: 2024-йил 2-феврал.

Адабиётлар

Ҳаволалар