Axen shartnomasi
Ахен шартномаси, расмий равишда Франсия-Германия ҳамкорлиги ва интеграцияси тўғрисидаги шартнома, шунингдек, Ахен шартномаси (олмонча: Ааченер Вертраг ) номи билан ҳам танилган. (олмонча: Вертраг вон Аачен , франсузча: Траитé д’Аих-ла-Чапелле) Германия Федератив Республикаси ва Франсия Республикаси ўртасидаги икки томонлама шартнома бўлиб, у имзоланганидан бир йил ўтиб, 2020-йил 22-январда кучга кирган. Ҳужжатни 2019-йил 22-январ куни Ахен мериясининг тож кийиш маросими залида Федерал канслер Ангела Меркел ва президент Эммануэл Макрон имзолаган[1].
Тўлиқ номи:
Шартнома имзоланган Ахен шаҳар ҳокимияти | |
|---|---|
| Имзоланган санаси | 2019-йил 22-январ |
| Имзоланган жойи | Ахен, Германия |
| Кучга кириши | 2020-йил 22-январ |
| Томонлар | |
| Тиллари | Франсуз ва немис |
| Тўлиқ матн | |
| Аачен Треатй (Викиманбада) | |
Тарих
Елисей шартномасини янгилаш таклифи биринчи марта Эммануэл Макрон томонидан 2017-йил 26-сентабрда таклиф этилган[2]. Елисей шартномасининг 55 йиллиги муносабати билан Макрон ҳам, Ангела Меркел ҳам бизнес, жамият, сиёсат ва технология соҳаларида ҳамкорликни чуқурлаштириш тарафдори бўлишди.
Тарихий Ахен мериясининг тож кийиш зали президент Макрон ва канслер Меркел томонидан янги шартнома имзолаш учун танланган. (2019-йил 22-январ), Чунки Ахен Карлнинг (Буюк Карл) асосий қароргоҳи сифатида умумий тарихни ифодалайди.
Маросимда Макрон ва Меркелдан ташқари бошқа юқори мартабали сиёсатчилар ҳам иштирок этди. Клаус Ёханнис (Руминия Президенти, 2019 йилнинг биринчи ярмида Европа Иттифоқи Кенгашига раислик қилган), Жан-Клод Юнкер (Европа комиссияси раиси), Доналд Туск (Европа Кенгаши президенти) ва Армин Ласчет (Шимолий Рейн-Вестфалия вазири)
Таркиб
Ахен шартномаси жами 28 моддадан иборат. Шартноманинг олтита асосий бобида белгиланган:
- Европа ишлари
- Тинчлик, хавфсизлик ва тараққиёт
- Маданият, таълим, тадқиқот ва ҳаракатчанлик
- Минтақавий ва трансмиллий ҳамкорлик
- Барқарор ривожланиш, иқлим, атроф-муҳит ва иқтисодий масалалар
- Ташкилот
Шартноманинг мақсади бошқа мавзулар қаторида маданий хилма-хилликни мустаҳкамлаш ҳамда ҳар икки давлатнинг хавфсизлик манфаатларини мувофиқлаштиришдир. Гёте Институти ва Франсия Институти Ахен шартномаси асосида Эрбил, Бишкек, Рио-де-Жанейро ва Палермода биргаликда маданий муассасалар очишни режалаштирмоқда.
Бундан ташқари, шартнома икки мамлакат мудофаа сиёсати ҳамкорлигини, жумладан, юзага келиши мумкин бўлган инқирозли вазиятларда ўзаро ёрдамни фаоллаштиришга қаратилган.
Шартнома Франсия-Германия Парламент Ассамблеясининг шаклланишида омил бўлди.
Танқид
Шартнома тузилгандан бери бир қанча танқидлар янгради:
Миллий митингда Ахен шартномаси Элзасни Германияга бериши ва Франсия БМТ Хавфсизлик Кенгашидаги ўрнини Германия билан бўлишишини айтди. Бу даъволар Елисей саройи ва Ле Монде ва Ла Cроих газеталари томонидан рад этилди.
Манбалар
- ↑ „Меркел унд Маcрон: Неуэр Фреундсчафцвертраг ин Аачен“ (де). Диэ Wелт (2019-йил 8-январ). Қаралди: 2019-йил 20-январ.
- ↑ „Деуцч-франзöсисче Фреундсчафт: Неуэр Éлйсéэ-Вертраг солл ноч диэсес Жаҳр коммен“ (де). Ҳанделсблатт (2018). Қаралди: 2019-йил 20-январ.
Қўшимча ўқиш учун
- Вертраг зwисчен дер Бундесрепублик Деуцчланд унд дер Франзöсисчен Републик üбер диэ деуцч-франзöсисче Зусамменарбеит унд Интегратион (де), 2019-01-22. Қаралди: 2019-йил 22-январ. (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-01-31 санасида архивланган)
- „Сигнатуре д'ун ноувеау траитé де cоопéратион эт д'интéгратион франcо-аллеманд“ (фр) (2019-йил 8-январ). Қаралди: 2019-йил 31-январ.