Axmet eshon Orazayuli
Ахмет эшон Оразаюли (1861, Сирдарё тумани, Оқмачит уэзди, Қозоғистон — 1926, Қизилўрда вилояти) — Қозоғистон давлат арбоби, „Алаш“ партияси аъзоси, ҳуқуқшунос олим, эшон ва халқ табиби бўлган. Ўрта жузнинг Найман қабиласи, Бағанали уруғининг Оқтош тармоғидан келиб чиққан. Бухоро мадрасасида таҳсил олган. Бағанали овулидаги мактаб ва масжидни ўз маблағлари ҳисобидан таъминлаб турган. 1881—1883-йилларда икки марта Макка шаҳрига ҳаж сафарини амалга оширган. А. Байтурсинов, М. Дўлатов ва бошқалар билан яқин алоқада бўлган, „Қозоқ“ газетасини нашр этишда молиявий ёрдам кўрсатган. Мазкур газетада ўз мақолаларини чоп эттирган, жумладан, ўтроқ ҳаётнинг афзалликлари ҳақида мақолаларни эълон қилган. Қозоқ тилидаги мактаб дарсликларини тузиш ва нашр қилиш учун орден таъсис этган. Россия империясининг мустамлакачилик сиёсатига қарши қаратилган мусулмон халқлари қўзғолонининг раҳбарларидан бири бўлган. Табиб сифатида ҳам танилган. 1923-йилги вабо эпидемияси даврида Аҳмат эшон қизи Бибисора билан биргаликда чечакка қарши эмлаш ишларини олиб борган ва кўплаб одамларнинг ҳаётини сақлаб қолган. 1926-йилда Қизилўрда вилоятида вафот этган. Синиртек мавзесидаги қабри устига Аҳмат эшон мақбараси барпо этилган.
| Ахмет эшон Оразаюли | |
|---|---|
| Таваллуди |
1861 |
| Вафоти |
1926 Қизилўрда, Қозог'истон |
| Касби | Эшон, Табиб |
| Дини | Ислом |
Адабиётлар
- Мухтор Авезов, Аханнинг 50 йиллиги // 1923, 4-феврал
- М. Қоратоев, Менинг кўрганларим ва ёдимда қолганларининг барчаси, А.-А., 1982
- Файл:Казакҳстан Натионал энcйcлопедиа (ру) - Вол 1 оф 5 (2004).пдф