Bülent Ersoy
Булент Эрсой (1952-йил 9-июнда туғилган) – турк қўшиқчиси ва актрисаси. У турк мусиқасининг энг машҳур хонандаларидан бири сифатида танилган, мухлислари томонидан Дива лақабини олган[2]. Эрсойнинг „Üмит Ҳıрсıзı“ (Умид ўғриси), „Геcелер“ (Кечалар), „Беддуа“ (Баддуо), „Маазаллаҳ“ (Худо сақласин), „Биз Айрıламайıз“ (Айрилолмаймиз) каби машҳур хитлари бор. „Сефам олсун“ (Мен роҳатланаман). Эрсой ҳозиргача ўттиздан ортиқ албом чоп этди ва турк мусиқаси тарихида ўз номини қолдирди[3].
| Бüлент Эрсой | |
|---|---|
| Таваллуди |
Бüлент Эркоç 1952-йил 9-июн |
| Касби | қўшиқчи, актриса |
| Фаолият йиллари | 1974–йилдан ҳозиргача |
Таржима ҳоли
1952–йилдан 1973-йилгача: Ёшлиги
Булент Эрсой 1952-йилда Истанбулда туғилган[1]. Мüждат Гезеннинг тавсиясига кўра, Булент ўз фамилиясини Эркўч (жасур қўчқор) дан Эрсой (жасур насл)га ўзгартирди[4]. Эрсой ўз фаолиятини эркак қўшиқчи сифатида турк классик мусиқаси жанрида бошлаган ва эрта актёрлик даражасига эришган. Унинг бобоси ва бувиси мумтоз турк мусиқасини ижро этган ва у аввалига улардан сабоқлар олган, кейин эса Истанбул шаҳар консерваториясида таҳсил олган[5]. Аллақачон Туркиянинг энг машҳур қўшиқчи ва актёрларидан бири бўлган у 1981-йилнинг апрел ойида Лондонда британиялик пластик жарроҳ томонидан жинсини ўзгартириш операциясидан сўнг халқаро миқёсда шуҳрат қозонган[6]. Одатда эркак исм бўлса ҳам, у „Бюлент“ исмини сақлаб қолди.
Тақиқлаш босқичи ва чеклаш даври
""Бугун мен жуда хурсандман... Ҳеч ким мени жаҳлини чиқара олмайди. Улар ҳозир судда. 8 йиллик азобларга чидадим. Адолат қарор топганидан жуда хурсандман. Ишга аралашмайман. Энди улар ҳам судланмоқдалар, чунки йиллар о'тиб уларнинг исмлари тилга олинаётгани учун эмас, балки улар ҳозир [судда] борлиги учун эмас, балки менинг саккиз йиллик азобимни о'згартириб юборди. ва бахтга ачиниш мен жуда хурсандман, ҳеч ким менинг кайфиятимни бузмайди ... "
-Булент Эрсой 8 йиллик саҳнага чиқиш тақиқи ва унда иштирок этганлар ҳақида, 2012-йил 4-апрел[7]
|
Операциядан кейин Эрсой ўзини 1980-йилда Кенан Эвреннинг Туркиядаги давлат тўнтаришига қарши чиқди. „Ижтимоий оғиш“ га қарши курашда Эрсойнинг бошқа трансгендерлар қатори оммавий чиқишлари ҳам тақиқланганди. Тақиқни четлаб ўтиш учун у Туркия судларига уни қонуний равишда аёл деб тан олишни илтимос қилди. 1982-йил январ ойида петиция рад этилди. Бир неча кундан кейин у ўз жонига қасд қилишга уринди[8]. 1983-йилда Эврен режимининг репрессив сиёсатига норозилик сифатида Туркияни тарк этди ва фаолиятини Германияда давом эттирди. У мусиқий карераси билан бирга Германияда бир қанча турк филмларини суратга олди. Кейинчалик, 1989-йилда Эврен ўз лавозимини тарк этди ва унинг кўплаб сиёсатлари бекор қилинди.
2011–йил ва 2012-йиллар: Аşктан Сабıкалı
2010-йил охирида Эрсой сўнгги 2 йил ичида 1500 га яқин қўшиқ тинглаганини ва албом учун энг яхши қўшиқларни танлашда қийналганини эълон қилди. Унинг янги албоми Аşктан Сабıкалı (Муҳаббат маҳкуми) 2011-йил 3-октабрда чиқди. Албомга Cан Танрıяр томонидан ёзилган „Алışмак İстемиёрум“ (Кўникмоқчи эмасман) қўшиғи ва Орҳан Генcебайнинг классикаси бор: „Бир Теселли Вер“, (Менга тасалли беринг). Бундан ташқари, Гüлşэннинг „Аşктан Сабıкалı“ деб номланган қўшиғи ҳам бор. Албомдаги яна бир асар Таркан билан куйланган „Бир Бен Бир Аллаҳ Билиёр“ (Фақат мен ва Аллоҳ билади) деб номланган дуэт бўлиб, у Туркиянинг икки етакчи санъаткори томонидан ижро этилгани билан машҳур эди. 22-декабр куни Эрсой қўшиқ учун клипни радиода биринчи марта ижро этилганидан қарийб уч ой ўтиб тақдим этди[9].
2013-йилдан бошлаб
Эрсой 2013-йили Туркия радио ва телевидение корпорацияси телеканалидаги чиқишларида унинг поп-арабеск қўшиқлари фақат даромад олиш учун бир „зарар“ эканини, университетда таълим олган классик мусиқа эса унинг ҳақиқий садоқати ва қўллаб-қувватлаши эканлигини таъкидлаган эди. Унинг сўнгги албоми 2011-йилда чиққан бўлса-да[10], классик ва Алатурка (туркча услуб) қўшиқларини куйлаган сўнгги албоми 2000-йилда Алатуркада бўлган[11], шундан сўнг у Алатурка ёки Классик қўшиқларнини қамраб олувчи ҳеч қандай албом яратмаган.
2015-йил охирида Эрсой матбуот анжуманида Орҳан Генcебай сўнгги икки йил давомида ҳеч ким Алатурка ишлаб чиқармаганини айтиб ўтганини айтди. Унинг сўзларига кўра, „бирга йиғилиш“ ва бу соҳада албом учун нима қилиш ҳақида ўйлаш уларнинг ўзаро режасидир. 2016-йил бошида Эрсой юзлаб қўшиқларни тинглаганини ва унга олиб келган қўшиқлардан (бу поп/арабеск жанридаги қўшиқлар) қониқмаганини айтди. Унинг навбатдаги спектакли қачон бўлиши номаълум бўлса-да, Эрсой ўзининг ярим нафақадаги мақомидан қайтганга ўхшайди ва янги материаллар тайёрламоқда. У 2019-йил март ойида чиққан Таркан томонидан ёзилган "Üмит Ҳıрсıзı" номли янги қўшиғини нашр этишини эълон қилди.
Баҳслар
Иш Дениз Байкал томонидан қўзғатилган
2005-йилги журнал дастурида Эрсой саҳнага қўйилган тақиқни тугатишга бўлган уринишлари ҳақида гапириб, „1980-йилги давлат тўнтаришидан кейинги даврда ҳозир партия етакчиси бўлган бир киши мендан саҳнага қўйилган тақиқни олиб ташлаш учун бойлик сўради“, деб қўшимча қилган. Бу баёнотдан сўнг ДЙП раҳбари Меҳмет Аğар, сўз юритилаётган лидер ўзи эмаслигини айтди. Натижада Республика Халқ партияси]] раҳбари Дениз Байкалдан шубҳаланди.
Байкал ўша пайтда адвокат бўлганини ва Булент Эрсой билан маслаҳатлашиш учун телефон қилганини ва кейинчалик у билан атиги 2 дақиқа шахсан учрашганини таъкидлади. Шунингдек, у иккаласи ўртасида пул ва бойликка оид ҳеч нарса муҳокама қилинмаганини қўшимча қилди. Бунга жавобан Эрсой матбуот анжумани ўтказди. У Дениз Байкал билан Анқарада Дедеман меҳмонхонаси орқасидаги офисида шахсан учрашганини айтди ва қўшимча қилди: „Жаноб Дениз ҳатто [учрашув пайтида] кулранг костюм кийган эди. Агар бундай тафсилотларни эсласам, 100 миллион талаб қилганингизни эслайман. ўша пайтда, бу бугунги кунда 1 триллионга тенг“. У шунингдек, учрашувга воситачилик қилган шахс Инжи Баба номи билан танилган машҳур мафия арбоби Меҳмет Наби эканлигини айтди. Бундан ташқари, у Байкал ундан сўраган 100 миллион ₺ адвокатлик гонорарми ёки саҳна тақиқини бекор қилиш учун турли одамларга пора тарқатиш учун ишлатилишини билмаслигини айтди[12].
Ушбу матбуот баёнотидан сўнг Дениз Байкал Булент Эрсойга нисбатан порахўрлик ва мафияга алоқадорлик айбловлари туфайли шахсий ҳуқуқларини поймол қилгани учун судга мурожаат қилди[13]. Иш якунида суд Эрсойни жаримага тортди, бироқ Эрсой қарорга эътироз билдиргач, иш кассация судига ўтказилди. 2008-йил 25-мартда Кассация суди маҳаллий суд қарорини ўз кучида қолдирди ва маънавий зарар этказганлик учун Булент Эрсойни Байкалга фоизлари билан бирга 15 000 ₺ тўлашга мажбур қилди[14].
Иш унинг ҳарбий хизмат ҳақидаги фикрлари учун очилди
Эрсой 2008-йил февралида Туркиянинг Ироқ Курдистонига бостириб киришини очиқ танқид қилиб, агар она бўлса, „ўғилларини урушга юбормаслигини“ айтганида мунозараларга сабаб бўлди[15][16]. Шундан сўнг Истанбул прокурори унга қарши „туркларни мажбурий ҳарбий хизматга қарши қўйганликда“ айблов қўйди. Туркия Инсон ҳуқуқлари жамғармаси (ИҲД) Эрсой ҳимоясига чиқди. 2008-йил 19-декабрда Туркия суди Эрсойни айбловлар бўйича айбсиз деб топди[17].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Çапа, İззет „Бüлент Эрсой Рöпортажıнıн Ҳиçбир Ерде Яйıнланмамış Бöлüмлери“. геccе.cом. 2014-йил 28-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 29-март.
- ↑ Дрита Драз.. „Бир бен бир Аллаҳ билиёр“. Ҳüрриет Даилй Неwс (2011-йил 18-сентябр). 2014-йил 10-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 3-октябр.
- ↑ „Бенден баşка ким сеçилебилир?“. Сабаҳ (2011-йил 6-июн). 2013-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 5-сентябр.
- ↑ „Бüлент Эрсой насıл ассолист олду?“. Миллиет (2009-йил 4-июл). 2013-йил 3-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 6-август.
- ↑ „Бüлент Эрсой'ун Консерватувар Таҳсили“. ҲАБЕРТÜРК, Тариҳин Арка Одасı (2013-йил 20-октябр). Қаралди: 2013-йил 29-октябр.
- ↑ „Бüлент Эрсой'ун 12 Эйлüл'деки ҳукук саваşı“. нтв.cом.тр (2008-йил 27-феврал). 2015-йил 8-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 5-декабр.
- ↑ „Çок мутлуюм çок...“. Ҳабертüрк (2012-йил 4-апрел). 2013-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 6-август.
- ↑ Траш, Жиммй. „Бüлент Эрсой: Тҳе Ремаркабле Унтолд Сторй оф а Туркиш Иcон, Трансгендер Дива анд Унинтентионал Револутионарй“. ҲуффПост (2012-йил 19-декабр). 2013-йил 28-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 27-сентябр.
- ↑ „Бüлент Эрсой иле Таркан'ıн меракла бекленен дüэти!“ (2011-йил 14-сентябр). 2016-йил 11-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 6-август.
- ↑ „Мüзик - Ерли Мüзик | CД, ДВД, Блу-рай, ЛП, Китап | эсеншоп“. 2013-йил 21-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 19-сентябр.
- ↑ „Мüзик - Ерли Мüзик | CД, ДВД, Блу-рай, ЛП, Китап | эсеншоп“. 2013-йил 21-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 19-сентябр.
- ↑ „"Байкал Бенден 100 Милён İстеди" Диен Бüлент Эрсой Маҳкум Олду“. Ҳаберлер.cом. 2016-йил 19-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2006-йил 12-декабр.
- ↑ „Байкал'дан Бüлент Эрсой'а 300 бин ЙТЛ'лик дава!“. 2016-йил 23-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2005-йил 26-октябр.
- ↑ „Бüлент Эрсой, Дениз Байкал'а 15 бин ЙТЛ öдееcек“. 2008-йил 29-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 26-март.
- ↑ Тургут, Пелин (28 Фебруарй 2008). „Туркей'с Анти-Wар Дива“. Тиме. 11 Жуне 2008да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 21 Жулй 2008.
- ↑ „26 Şубат 2008 Ҳüрриет ҳабери: Öнcе савcıлıк, сонра РТÜК“ (2008-йил 26-феврал). 2016-йил 1-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 6-август.
- ↑ „19 Аралıк 2008 бианет ҳабери: "Çоcуğуму Аскере Гöндермем" Диен Бüлент Эрсой Бераат Этти“. 2016-йил 9-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 6-август.
Ҳаволалар
| Викиомборда „Бüлент Эрсой“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- Бüлент Эрсой ат ИМДб
- Бüлент Эрсой (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-йил 29-декабр санасида архивланган) СинемаТüркда