Balokumya
Балокумя (албанча: баллокумжа) ёки балакумя (албанча: баллакумжа) — маккажўхори унидан печене, Албан таоми бўлиб, у Элбасанда пайдо бўлган, лекин ҳозирда бутун Албанияда, шунингдек, Косово ва Шимолий Македония албанлари орасида ҳам машҳур[1]. Анъанага кўра, у 14 мартда Дита э Верëс (алб. — „Ёз куни“)[2] — табиатнинг қайта туғилиши мажусий байрамида тайёрланади, дастлаб фақат Элбасанда нишонланган ва 2004-йилдан бошлаб Албанияда давлат байрами сифатида нишонланади[3].
Этимологияси
Албан анъаналари „балокумя“ номининг пайдо бўлишини ХВИ асрда Элбасанни бошқарган Усмонли ҳукмдори билан боғлайди. У биринчи марта маккажўхори печенесини татиб кўрганида, шундай деди: "Ëштë ба си ллокуме!" (албанчадан — „Рахат-лукуми каби мазали!“) Бу иборанинг қисқариши билан замонавий баллокумжа[4] сўзи пайдо бўлди.
Балокумяни кулаç ме финж (албанчадан — „ишқорли сувдан печене“) деб ҳам аташади, чунки анъанага кўра хамирга дока орқали филтрланган ёғоч кулининг (финж) дамламасидан озгина қўшилади[3][5] (ҳозирги кунда у кўпинча бир хил миқдордаги сут билан алмаштирилади)[6].
Рецепт
Балокумянинг асосий таркиби — маккажўхори уни, сариёғ (анъанавий равишда эчки сути)[7], шакар ва тухумдир. Хамир ёғоч қошиқ билан мис идишда қорилади[2], чунки миснинг юқори иссиқлик ўтказувчанлиги туфайли хамирнинг зичлик даражасига ижобий таъсир кўрсатиши мумкин, деб ҳисоблашади[6]. Хамирни шиддат билан қориш керак ва шунинг учун бу ишни кўпинча эркаклар бажарадилар[4]. Балокумя ўтинли печда пиширилиш керак[8].
Дита э Верëс байрамида Элбасан аҳолиси кўпинча бошқа шаҳарларда яшовчи қариндошлари ва дўстларига почта орқали балокумя юборишади[8].
Манбалар
- ↑ Марсела Коcи. „Албаниа апре ин феста л’арриво делла примавера“ (ит) (деадлинк). Алл ТВ (2014-йил 15-март). 2014-йил 8-апрелда асл нусхадан архивланган. (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-04-08 санасида архивланган)
- ↑ 2,0 2,1 „Элбасани Баллокуме — традитионал сwеэт“ (эн) (деадлинк). Монарч. 2020-йил 21-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 31-март. (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-03-21 санасида архивланган)
- ↑ 3,0 3,1 „Баллокуме Элбасани“ (эн). Тасте Атлас. 2020-йил 21-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 31-март.
- ↑ 4,0 4,1 Вера Абитбол. „Албаниа: Баллокуме“ (эн). 196 флаворс. 2020-йил 21-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 31-март.
- ↑ „Cултурал Традитионс анд Аcтивитиэс“ (эн) (деадлинк). Башкиа Элбасан. 2020-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 31-март. (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-02-20 санасида архивланган)
- ↑ 6,0 6,1 „Баллокуме — а нйáрвáрó сзеретет сüти“ (ҳу). Cафеблог (2020-йил 8-март). 2020-йил 25-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 31-март.
- ↑ „Баллокуме Традиcионале – Реcета Секрете нга Нëнат э Элбасанит“ (ҳу). АгроWеб (2020-йил 13-март). 2021-йил 10-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 31-март.
- ↑ 8,0 8,1 „Баллокумжа, симболи и дитëс сë верëс“ (сқ). Шқиптаржа.cом (2013-йил 13-март). 2021-йил 19-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 31-март.