Boris Lisunov
Boris Pavlovich Lisunov (1898 yil 19-avgust - 1946 yil 3-noyabr) - sovet aviakonstruktori, polkovnik-muhandis, Li-2 samolyotini ishlab chiqarish tashkilotchisi (uning nomi bilan atalgan).
| Boris Pavlovich Lisunov | |
|---|---|
| Fayl:Boris Pavlovich Lisunov.jpg | |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi |
19-avgust 1898-yil Durnovskaya, SSRI |
| Vafoti |
3-noyabr 1946-yil (48 yoshda) Moskva |
| Mukofotlari |
|
| Unvoni | polkovnik |
Tarjimai holi
1898 yil 19-avgustda Astraxan viloyatining Enotaev tumanidagi Durnovskaya qishlogʻida (hozirgi Narimanovskiy tumani, Rassvet qishlogʻi) kazak yuzboshi oilasida tugʻilgan. 1918-yilda Saratov 2-sonli erkaklar gimnaziyasining 8-sinfini tamomlagan. N.E. Jukovskiy nomidagi Harbiy havo muhandislik akademiyasini 1926-yilda imtiyozli diplom bilan tugatgan. Uning hamkasbi samolyot dizayneri Sergey Vladimirovich Ilyushin edi, Lisunov keyinchalik u bilan birga ishladi va oilalar bilan doʻstlashdi. 1926 yildan Ultimatum otryadida muhandis-mexanik sifatida xizmat qildi. U Xarkov aviatsiya zavodining bosh muhandisi boʻlib ishlagan, u yerda taniqli sovet uchuvchisi Valeriy Chkalov bilan tanishgan. 1938 yil 27-yanvarda u Moskva chekkasidagi Ximki shahridagi 84-sonli samolyot zavodining texnik direktori etib tayinlanadi[1][2]. 1941-yil 11-sentyabrda front chizigʻining yaqinlashib qolganligi munosabati bilan samolyot zavodini Toshkentga evakuatsiya qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Lisunov boshchiligida zavod butunlay Toshkentga koʻchiriladi, yangi joyda (TAPOiCH) qayta tiklanadi va front ehtiyojlari uchun samolyotlar yetkazib bera boshlaydi[3].
Toshkentda Lisunovning salomatligi yomonlashib, yurak xurujiga uchraydi. 1946-yil fevralida B.P. Lisunov Moskvaga Aviatsiya sanoati xalq komissarligining 10-bosh boshqarmasining bosh texnologi lavozimiga chaqirildi. 1946 yil 3-noyabrda Moskvada 48 yoshida vafot etadi[4]. Donskoy qabristoniga dafn etilgan.
Li-2
Asosiy maqola: Li-2

1936 yil sentyabr oyida Lisunov SSSRda ishlab chiqarish litsenziyasini olish uchun Duglas DC-3 samolyotini loyihalash va yigʻish texnologiyasini oʻrganish uchun AQShga uzoq muddatli xizmat safarga yuboriladi. 1937-yilda Vladimir Myasishchev hibsga olinganidan soʻng, SSSRda "Duglas" ishlab chiqarishni moslashtirish loyihasini boshqarish avval A.A. Senkovga (PS-84 samolyoti), keyinroq B.P. Lisunovga (Li-2) topshiriladi. Samolyot SSSRda amaldagi texnologik standartlarni hisobga olgan holda dyuymli tizimdan metrik tizimga aylantirildi va yangi mahalliy dvigatellariga ega boʻldi, ular ham Amerika modellarining mahalliy moslashuvi edi. Sovet modifikatsiyasi DC-3 - Li-2 turli maqsadlar uchun 14000 ga yaqin samolyotlar ishlab chiqarildi va 1940-yillarda aviatsiyada deyarli 40 yil xizmat qilgan mamlakatdagi eng yirik fuqarolik samolyotiga aylandi[5].
Xotira
- Toshkentda bir koʻcha Toshkent avtomobil halqa yoʻlidan boshlab Slonima va Alimkent koʻchalari kesishmasigacha Lisunov nomidagi koʻcha edi. 2009-yilda Lisunov koʻchasi Qorasuv koʻchasi deb oʻzgartirildi[6].
- Shuningdek, Toshkentda toʻrt kvartaldan iborat Lisunov dahasi bor edi. Biroq, xuddi shu nomdagi koʻcha singari, 2009-yilda u ham Aviasozlar dahasi deb qayta nomlandi.
- Lisunovlar oilasi arxivi Astraxan viloyati davlat arxivida saqlanadi[7]
- Rassvet oʻrta maktabida B.P. Lisunovning hayoti yoʻliga bagʻishlangan esdalik stendi mavjud[4].
Mukofotlari
Yana qarang
- Lisunov koʻchasi
- Li-2
- TAPOiCH
Manbalar
- ↑ „Lisunov Boris Pavlovich (1898—1946) — Otechestvennыe bombardirovщiki 1945—2000“. 2012-yil 30-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 20-avgust.
- ↑ Gaziev, Radik. „Aviakonstruktor B. P. Lisunov. K 120-letiyu so dnya ego rojdeniya“ (2018-yil 10-dekabr).
- ↑ Gorbunov Nikolay Petrovich. „Shtrixi k biografii aviakonstruktora B.P.Lisunova“. Vestnik Astraxanskogo kazachьego voyska (8 maya 1997).
- ↑ 4,0 4,1 Toropitsыn V.L. Lisunov Boris Pavlovich (1898-1946), potomstvennыy kazak, aviainjener-polkovnik, organizator seriynogo proizvodstva samoleta LI-2 // V-e Biryukovskie chteniya: Materialы Biryukovskix chteniy (13 sentyabrya 2013 goda). — Astraxanь: Gosudarstvennoe predpriyatie Astraxanskoy oblasti «Izdatelьsko-poligraficheskiy kompleks «Volga», 2013. - s.. — 2013. — ISBN 978-5-98066-145-8.
- ↑ L.L.Selyakov. Ternistыy putь v nikuda. Zapiski aviakonstruktora. - M.: 4 - filial Voenizdata, M. 1997 g. - 256 s., il., gr.
- ↑ Ocherednaya portsiya pereimenovaniy tashkentskix ulits i massivov. Kommentarii : LiveInternet — Rossiyskiy Servis Onlayn-Dnevnikov[sayt ishlamaydi]Andoza:Nedostupnaya ssыlka
- ↑ „Arxiv semьi Lisunovыx“. Gosudarstvennыx arxiv Astraxanskoy oblasti. 2019-yil 4-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 2-noyabr.