Ziyosfera

Boris Nasledov

Boris Nikolayevich Nasledov (1885-yil 4 (16)-noyabr Qoraqalpogʻiston Respublikasi Toʻrtkoʻl tumani — 1942-yil 17-noyabr Toshkent shahri) — rus va sovet geologi, Samarqand davlat universiteti va Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti professori. Mahalliy maʼdan konlarining malakali mutaxassisi, geologiya va togʻ-kon sanoati sohasida geologik-qidiruv ishlari tashkilotchisi[1].

Biografiyasi

Boris Nasledov 1885-yil 4(16)-noyabr Petro-Aleksandrovsk shahrida (Sirdaryo viloyati, Orenburg guberniyasi)[2] Orenburg kazak qoʻshinlari ofitseri Nikolay Aleksandrovich Nasledov oilasida dunyoga kelgan.

Maʼlumoti

  • 1904-yilda Orenburg shahridagi gimnaziyani tamomlagan.
  • 1904-yilda Imperator Sankt-Peterburg universitetiga oʻqishga kirgan.
  • 1905-yilda Boris konchilik institutiga tanlov asosida oʻqishga qabul qilingan[3].
  • 1915-yilda geolog-qidiruvchi mutaxassisligini imtiyozli diplom bilan tamomlagan,

Chet tillaridan yunon, lotin, fransuz, nemis, ingliz va eksperanto[4] tillarini oʻrgangan.

Ilmiy-pedagogik faoliyati

  • 1915-yildan boshlab Orenburg kazak qoʻshinlari harbiy-xoʻjalik kengashida dastlab yordamchi, keyinchalik konchilik boʻlimi boshligʻi lavozimida ishlagan.
  • 1919-yildan Omsk va Irkutskdagi yoqilgʻi bilan ishlash;
  • 1920-yildan Irkutsk Geologiya qoʻmitasining Sibpromrazvedka qidiruv boʻlimida;
  • 1923-yili Sibirda muhandis-geolog,
  • 1924-yilda — Moskvada;
  • 1925-yilda — Leningradda;
  • 1929-yilda — Geologiya qoʻmitasining Oʻrta Osiyo (metall boʻlimi boshligʻi) boʻlimlarida faoliyat koʻrsatgan;
  • 1924-1928-yillarda Moskva konchilik akademiyasining geologik-qidiruv fakultetida dars bergan. ,,Ruda konlari" kursi boʻyicha maʼruza oʻqigan. Yordamchisi V.A.Obruchev boʻlgan.
  • 1932-yilda Leninoboddagi Qoramazor ilmiy-tadqiqot instituti direktori oʻrinbosari;
  • 1934-1939-yillarda Oʻzbekiston SSR Fan qoʻmitasi va Samarqand va Oʻrta Osiyo (Toshkent) oliy oʻquv yurtlari professori vazifasida ishlagan.

Boris Nasledov 1926-1927-yillarda Oʻrta Osiyoning eng qadimiy rudali hududlaridan biri -Qoramozordagi Taboshar konida geologik-qidiruv guruhiga rahbarlik qilgan. Ushbu faoliyat yillarida geolog-olim bir qancha ruda turlari, jumladan, „Yetakchi“ deb nomlangan tarkibida uran moddasi boʻlgan yirik konlarni aniqlangan. 1945-yilda foydalanishga topshirilgan mazkur kon SSSR uran sanoatining ilk topilma boyliklaridan hisoblangan.

Geolog Nasledov „Qalmoqqir“ konining mis-molibden moddalarini mahalliy sanoatdagi ahamiyatini oʻrganib chiqib, tadqiqotlar oʻtkazgan. Tadqiqot natijasiga koʻra, Olmaliq shahrida joylashgan va hozirgi kunda Oʻzbekistonning yirik kon-metallurgiya kombinatlaridan biri hisoblangan AGMK („Olmaliq kon-metallurgiya kombinati“ AJ) bunyod etilgan.

Boris Nasledov 1933-yilda SSSR Fanlar akademiyasining mashhur tojik-pomir ekspeditsiyasi aʼzoligiga qabul qilingan.

Shuningdek olim oʻzbek ruda geologiyasi maktabi asoschilaridan hisoblanadi. Qoramozor rudalari klasteri boʻyicha eng yirik mutaxassis sifatida hududdagi bir qator konlarni oʻrgangan, Chotqol va Kuramin togʻlarining geologik tuzilishi va metallogeniyasi boʻyicha ilmiy ishlar olib borgan. Uning koʻpgina metallogen gʻoyalari hozirgi kungacha oʻz ahamiyatini yoʻqotmasdan kelmoqda.

„Repressirovannie geologi“ maʼlumotlar bazasida geolog Nasledov „1930-yillarda hibsga olingan va bir necha yil qamoqda oʻtirgan. 1940-yilda ozodlikka chiqqanidan soʻng vafot etgan“, deb yoziladi. Ammo 1917-„1939-yillarda SSSRda geologlar va konchilarga qarshi terror“ kitobida hamda „SSSR geologlariga qarshi terror toʻgʻrisidagi notoʻgʻri maʼlumotlar“ haqidagi bayonotning 6-ilovasida „Geologiya tarixi boʻlimida“gi arxiv hujjatlar buni tasdiqlamaganligi keltirib oʻtilgan[5].

Boris Nasledov 1942-yil 17-noyabrda Toshkentda vafot etgan va u shahar markazidagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.

Oilasi

Turmush oʻrtogʻi Vera Mixaylovna (ilgarigi familiyasi Sotnichenko)1911-yilda tugʻilgan, Kuban kazaklaridan.

Xalqaro tashkilotlar bilan aloqa

1916-yil — Orenburg ilmiy arxiv komissiyasi;

1917-yil — Rus geografiya jamiyatining Orenburg boʻlimi;

1926-yil — Leningradda Inqilobiy kurashchilarga yordam koʻrsatish xalqaro tashkiloti (MOPR);

1935-yil — Geografiya jamiyati geologiya boshqarmasi byurosi aʼzosi hisoblangan.

Chop etilgan ishlari

Asosiy nashr etilganlar:

  • Nasledov B. N. Metallopromыshlennыe resursы Sredney Azii / Vsesoyuz. energ. kom. Orgkom. po sozыvu 1-go Sredne-Aziat. energ.sʼezda. — Tashkent : Sr.-Az. Gosplan, 1931.
  • Nasledov B. N., Okolo-Kulak E. I. Baxilovskie mestorojdeniya bituminoznыx peschanikov : S 5 tabl.. / B. N. Nasledov, E. I. Okolo-Kulak. — Moskva ; Leningrad : Geol. izd-vo, 1931
  • Nasledov B. N. Kara-Mazar i ego problemы / St. inj. geolog N. B. Nasledov; Orgbyuro po sozыvu Kara-Mazarskogo sʼezda 1931 g.
  • Nasledov B. N., Popov V. I. Konturы metallogenii i metallorudnыx vozmojnostey Sredney Azii / B. N. Nasledov, V. I. Popov, pri uchastii: E. K. Tepikina, V. E. Poyarkova, I. M. Evfimenko, K. D. Sokolova, V. M. Biryukova, N. P. Petrova [Brigada geologov]; Pod red. B. N. Nasledova Sredne-Aziatsk. gos. geol.-razvedochnыy trest «Sredazgeorazvedka». — Tashkent : tip. izd-va «Krasnaya zvezda», 1932.
  • Nasledov B. N., Baranov V. I., Sokolov P. T. Opыt metodiki i razvedki mestorojdeniy radioaktivnыx rud v Karamazarskom rayone Uzbekistana / B. N. Nasledov, V. I. Baranov, P. T. Sokolov. — Leningrad ; Moskva : Gos. nauch.- texn. geol.-razved. izd-vo, 1933
  • Nasledov B. N., Libman E. P. Redkie elementы i malыe metallы Sredney Azii / B. N. Nasledov, E. P. Libman. — Tashkent : tip. «Pravda Vostoka», 1933.
  • Nasledov B. N. Rabotы v Zeravshansko-pendjikentskom napravlenii. — [Leningrad] : B. i., 1934.
  • Nasledov B. N. Mestorojdeniya mыshьyakovыx rud v zapadnoy chasti Zeravshanskogo xrebta. — [Leningrad] : B. i., 1934.
  • Nasledov B. N. Kara-Mazar. Red. kollegiya: akad. A. E. Fersman, N. P. Gorbunov, D. Щerbakov… i dr. — Leningrad : Tadjik.-Pamirsk. ekspeditsiya, 1935
  • Nasledov B. N., Ter-Oganesov Ya. G., Knyazev P. I. Gidrotermalьnыe mestorojdeniya olovyannыx rud v Zeravshanskom xrebte / B. N. Nasledov pri uchastii Ya. G. Ter-Oganesova, P. I. Knyazeva. — Leningrad : Ximteoret, 1935.
  • Nasledov B. N. Metallogeniya Zapadnogo Tyanь-Shanya i Uzbekistana / Pod red. d-ra geol.-mineralogich. nauk F. I. Volьfsona; M-vo geologii i oxranы nedr SSSR. — Moskva : Gosgeoltexizdat, 1961.

Xotira

Olimning sharafiga

  • Nasledovit — „Oltintopkan“ konidagi mineral modda[6][7][8];
  • Nasledov tugʻilgan joyi
  • B.N.Nasledov arxivi — Oʻzbekiston Markaziy davlat arxivi B.N.Nasledov nomi bilan atalgan[9].
  • Olmaliq (Oʻzbekiston) shahrining Nasledov koʻchasida olimning geologik kashfiyotlari sharafiga haykal oʻrnatilgan.

Manbalar

  1. ↑ Islamov O. I., Litvinskiy B. A. Predislovie: (o jizni i deyatelьnosti B. N. Nasledova) // Priroda. 1950. № 30. S. 73.
  2. ↑ Zablotskiy E. M. B. N. Nasledov // Gornoe vedomstvo dorevolyutsionnoy Rossii: Ocherk istorii: Biograficheskiy slovarь. — M.: Novыy xronograf, 2014.
  3. ↑ Nasledov B. N. Kratkoe jizneopisanie. 1941. 8 s.
  4. ↑ Nasledov B. N. Anketa dlya sotrudnikov Moskovskogo otdeleniya Geologicheskogo Komiteta. 1924. 2 s.
  5. ↑ Xomizuri G. P. Terror protiv geologov i gornyakov v SSSR (Wayback Machine saytida 2021-03-03 sanasida arxivlangan) (1917—1988 gg.). 2019. C. 1113.
  6. ↑ Mineral «Nasledovit» // Pravda Vostoka. 18 oktyabrya 1958.
  7. ↑ Enikeev M. R. Nasledovit — novыy mineral s Altыn-Topkanskogo rudnogo polya // Dokladы AN UzSSR. 1958. № 5. S. 13-17.
  8. ↑ Nasledovite na mindat.org
  9. ↑ Tsentralьnыy gosudarstvennыy arxiv Uzbekistana. Fond R-2289, 200 ed. xr., 1914—1948.

Havolalar

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Boris_Nasledov" dan olindi