Brewster Hopkinson Shaw
Бреwстер Ҳопкинсон Шаw Жр (1945-йил 16-майда туғилган) – НАСАнинг нафақадаги астронавти, АҚСҲ Ҳарбий-ҳаво кучлари полковниги ва Боэинг компаниясининг собиқ раҳбарларидан бири. 2006-йилнинг 6-майида АҚСҲ астронавтлари шон-шараф залига Шаwнинг номи ҳам киритилган[1].
| Бреwстер Шаw | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
Бреwстер Ҳопкинсон Шаw Жр. 1945-йил 16-май Cасс Cитй, Мичиган, У. С. |
| Космик карера | |
| Даража | полковник, |
| Танлаш | НАСА Астронавт гуруҳи 8 |
| Миссиялар |
СТС-9 СТС-61-Б СТС-28 |
Миссия белгиси |
|
Шаw 533 соатлик космик парвозни амалга оширган учта Космик кема миссиясининг фахрий. У 1983-йилнинг ноябр ойида Cолумбиа космик кемасининг учувчиси, 1985-йилнинг ноябрида эса Атлантис космик кемасининг қўмондони ва 1989-йилнинг август ойида Колумбия қўмондони сифатида ишлаган.
1986-йилда Чалленгер космик кемаси ҳалокатга учраганидан сўнг, у Рогерс Пресидентал комиссиясини тергов ўтказиши учун хайрихоҳлик билдирган[2]. Сўнгра Шаw транспорт воситалари билан боғлиқ лойиҳаларнинг хавфсизлигини таъминлаш даражасини ошириш мақсадида ижарага олинган Шуттле Орбитер фазо кемасининг парвозга қайтиш гуруҳига раҳбарлик қилган.
Шаw 1996-йилгача НАСАда менежер бўлиб ишлаган. У агентликни тарк этгач, ҳаво кучларидан нафақага чиққан ва хусусий секторда аэрокосмик раҳбар сифатида ишлаган.
Ёшлик йиллари ва таълими
Шаw жаноб ва хоним Бреwстер Ҳ. Шаwнинг ўғли. У 1945-йилнинг 16-майида туғилиб, Мичиганда вояга етган. 1963-йилда Мичиган штатининг Cасс Cитй шаҳридаги Cасс Cитй юқори мактабини тамомлаган. Шаw 1968-йилда Wисcонсин-Мадисон университетида муҳандислик механикаси бўйича бакалавр даражасини олган. 1969-йилда эса худди шу университетда муҳандислик механикаси бўйича магистрлик даражасини қўлга киритган[3]. Шаw УW-Мадисонда таҳсил олаётган пайтида Делта Упсилон иттифоқига аъзо бўлган[4].
Коллежда ўқиётганда Шаw Тҳе Гентлемен гуруҳнинг аъзоси бўлган. Шаw карераси гуруҳ аъзоларидги дўсти билан чамбарчас боғлиқ деб ҳисоблайди. „Бизнинг барабанчимиз Стеве Счимминг шахсий учувчилик лицензиясига эга бўлган. Бир куни у мени самолётида учирган. Ўша вақтдан бошлаб мен учувчи бўлишни хоҳлаганман“―, дейди Шаw[5].
АҚШ ҳаво кучлари учувчиси
Шаw 1969-йилда офицерларни тайёрлаш мактабини тугатгандан сўнг, ҳаво кучларига ишга кирган ва Алабама штатидаги Cраиг ҳаво кучлари базасида бакалавр учувчилар тайёрлаш курсида ўқиган. У 1970-йилда учувчи дипломини олганидан сўнг Аризона штатидаги Луке ҳаво кучлари базасидаги Ф-100 захира бўлимига ишга тайинланган[6].
1973-йилнинг апрел ойида Шаw Ф- 4 учувчи-инструктори вазифасини бажариш учун Калифорния штатидаги Георге ҳаво кучлари базасига ҳисобот тоширган. Шаw 1975-йил июл ойидан бошлаб Калифорниянинг Эдwардс ҳаво кучлари базасидаги АҚСҲ Ҳаво кучлари учувчилар мактабида таҳсил олган. Ушбу тайёргарликни тугатгач, у Эдwардсда оператив кўнгилли учувчиси сифатида хизматини давом эттирган. Шаw 1977-йилнинг августидан 1978-йилнинг июлигача АҚСҲ Ҳаво кучлари учувчилар мактабида ўқитувчи сифатида фаолият юритган[7].
НАСАдаги фаолияти
Шаw 1978-йил январ ойида НАСА томонидан астронавт сифатида танланган.
Космик парвоз тажрибаси
СТС-9
Шаw СТС-9 Cолумбиа учувчиси сифатида коинотдаги биринчи саёҳати 1983-йилнинг 28-ноябридан 8-декабригача амалга оширган[8].
Кема экипаж аъзолари қўмондон Жоҳн W. Ёунг, миссия мутахассислари Оwен Гарриотт ва Роберт Паркер ва астронамик жиҳозлар бўйича мутахассислар Бйрон Личтенберг ва Улф Мерболддан иборат бўлган. Бу битта космик кемада учган энг катта экипаж, биринчи халқаро Шуттле экипажи ва астрономик ускуналар бўйича мутахассисларини биринчи бўлиб олиб чиққан эди.
Экипаж атмосфера физикаси ва ер кузатувлари, астрономия ва қуёш физикаси, космик плазма физикаси ва материалларни қайта ишлаш соҳаларида етмишдан ортиқ кўп тармоқли илмий-техник тадқиқотларни амалга оширган. Ўн кунлик космик лаборатория ускуналарини текшириш ва 24 соатлик илмий операциялардан сўнг, Cолумбиа ва унинг лаборатория юклари (космик стансиядан Ерга қайтарилиши керак бўлган энг оғир зарур юклар) Cалифорниядаги Эдwардс ҳаво кучлари базасидаги қуруқ кўл тубига қўндирилган.
СТС-61Б
Бреwстер Шаw биринчи марта СТС-61Б Атлантис шуттлида командири бўлиб хизмат қилган[9]. Миссия 26-ноябр куни тунда учирилган ва 1985-йилнинг 3-декабрида қайтиб келган.
Экипаж таркибида космик кема қўмондони Бреwстер Шаw, учувчи Брян ЎCоннор, миссия мутахассислари Марй Cлеаве, Жеррй Росс ва Wоодй Спринг, шунингдек, астрономик ускуналар мутахассислари Родолфо Нери Вела (Мексика) ва Чарлес Wалкер (МcДоннелл Дуглас) бўлган.
Миссия давомида экипаж алоқа сунъий йўлдошларини жойлаштирган, ЭАСЕ/АCCЕСС тажрибалари билан космик стансияни қуриш техникасини намойиш этиш учун олти соатлик иккита космик парвозни МcДоннелл Дуглас учун узлуксиз оқим электрофорези (CРФЕС) тажрибасини амалга оширган ва Канаданинг Телесат компанияси учун Гетаwай Спеcиал (ГАС) контейнерини бошқарган. Мехиcо ҳукумати учун бир нечта Мехиcо махсус астромомик жиҳозлар бўйича тажрибалар ўтказган. Бу космик кема томонидан орбитага олиб чиқилган энг оғир бўлган астрономик жиҳозлар эди. 165 соатда Ернинг 108 орбитасини босин ўтгандан сўнг, Шаw Атлантисни Cалифорниядаги Эдwардс ҳаво кучлари базасидаги 22-қўниш йўлагига қўнган.
СТС-28
Шаw СТС-28 Cолумбия (1989-йил 8-13-август) қўмондони бўлган. Миссияга учувчи Диcк Ричардс ва учта миссия мутахассиси: Жим Адамсон, Даве Леэстма ва Марк Броwн фаолият юритган[10].
НАСА бошқаруви
Шаw 1989-йил октябр ойида Жоҳнсон космик марказини тарк этиб, НАСА штаб-квартирасида Кеннедй космик марказида жойлашган Спаcе Шуттле операциялари бўйича директор ўринбосари лавозимини эгаллаган. Операциялар менежери сифатида Шаw Космик Кема Дастурининг барча операцион жиҳатлари учун мас’ул бўлган. У учириш тўғрисидаги якуний қарор қабул қилувчи шахс бўлиб, жамоага бошчилик қилган.
Шаw Кеннедй космик марказида жойлашган НАСА бош маркази ходими сифатида Спаcе Шуттле дастури менежери ўринбосари лавозимида ишлашни давом эттирган. Қўшимчасига ўз зиммасидаги вазифалардан ташқари Шаw Спаcе Шуттле дастурини амалга ошириш учун тўлиқ ваколат ва жавобгарлик олган ҳолатда космик кема дастури менежери сифатида иш юритган.
У Спаcе Шуттле операцияларига директор сифатида тайинлангандан сўнг космик кеманинг барча элементларини (Орбитер, ташқи танк, қаттиқ ракета кучайтиргичлари, Спаcе Шуттле асосий двигателлари) ряхшилаш мас’улиятини ўз бўйнига олади. Бу ускуналар операциянинг муваффақиятли якунланишини таминловчи зарур обект сифатида қаралган.
Роcкwелл ва Боэинг
Шаw 1996-йилда АҚСҲ Ҳарбий-ҳаво кучлари ва НАСАдаги 27 йиллик фаоилятидан сўнг Роcкwеллга қўшилган[11]. Боэинг компанияси 1996-йилнинг декабр ойида Роcкwеллни сотиб олган.
Дастлаб, Шаw Боэинг Спаcе ва Дефенсе Гроупнинг асосий дастурлари директори бўлиб ишлаган. Кейин у Роcкетдйне Пропулсион анд Поwер компаниясида Халқаро космик стансия (ХКС) электр энергетика тизимлари вице-президенти ва дастур менежери лавозимларида фаолият юритган. Шаwнинг масулиятлари бир нечта космик кемаларни учириш пайтида космосда йиғиладиган электр энергетика тизимини ишлаб чиқиш, синовдан ўтказиш, баҳолаш ва ишлаб чиқаришни ўз ичига олган. Шаwнинг кейинги лавозими Ҳунцвилле, Алабама, Cанога Парк ва Ҳунтингтон-Беач, Калифорниядаги бирлаштирилган Боэинг гуруҳларини ИСС аппарат ва дастурий таъминотини лойиҳалаш, ишлаб чиқиш, синовдан ўтказиш, баҳолаш, ва парвозга тайёрлашни бошқаришдан иборат бўлган.
Бирлашган Космик Иттифоқ
2003-йил ўрталарида Бреwстер Шаw Боэинг компаниясини тарк этган ва Бирлашган Космик Иттифоқ (АҚСҲ) бош операцион директори бўлган. Бу лавозимда у АҚШнинг кундалик операциялари ва умумий бошқаруви бўлиб, Спаcе Шуттле дастурининг асосий шартнома тузувчиси сифатида Флорида, Техас, Алабама ва Россиядаги 10 000 ходими учун мас’улиятни ўз зиммасига олган[12].
Боэингга қайтиши
2006-йилнинг январ ойида Шаw Боэинг компаниясининг Ҳоустондаги кампусига қайтиб, Боэинг Халқаро космик стансияси ва Спаcе Шуттле дастурларини назорат қилувчи бўлинманинг вице-президенти ва бош директори лавозимида ишлаган[13][14].
Бреwстер Шаw 2011-йил 26-августида Боэинг компаниясидан нафақага чиққан[15].
Шахсий ҳаёти
Шаw турмуш қурган ва уч фарзанднинг отаси бўлган. Унинг кенжа ўғли Брандон (1976-йилда туғилган) 1997-йил июл ойида Техаснинг Аустин шаҳрида машина ўғрилари томонидан ўлдирилган[16]. Шаw Майфлоwерлик Wиллиам Бреwстернинг авлодидан бўлган[17].
Мукофотлари
Шаw кўплаб фахрий унвонлар ва мукофотларга сазовор бўлган, шу жумладан Виэтнамда 28 та медал билан тақдирланган[18].
Манбалар
- ↑ У. С. Астронаут Ҳалл оф Фаме Индуcтеэ Биограпҳиэс Wебархив андозасида хато:
|урл=қийматини текширинг. Бўш., ретриэвед Фебруарй 10, 2011. - ↑ Пеарлман, Роберт. „Тҳреэ Пилоц то Жоин Астронаут Ҳалл оф Фаме“. Спаcе.cом (2005-йил 30-декабр). 2018-йил 28-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 5-ноябр.
- ↑ „Бреwстер Ҳ. Шаw Жр. ВИCЕ ПРЕСИДЕНТ & ГЕНЕРАЛ МАНАГЕР СПАCЕ ЭХПЛОРАТИОН БОЭИНГ, ҲОУСТОН, ТЕХАС“. НАСА (2008-йил 1-ноябр). Қаралди: 2024-йил 5-ноябр.
- ↑ „Го Греэк“. Делта Упсилон wебсите. 2017-йил 23-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 5-ноябр.
- ↑ Cассутт, Мичаэл. „Мах Қ Ливе: Ин спаcе но оне cан ҳеар ёу синг“. Аир & Спаcе Магазине (2009-йил 1-март). Қаралди: 2024-йил 5-ноябр.
- ↑ „Бреwстер Ҳ. Шаw, Жр. Биограпҳй“ (ТХТ). НАСА (1989-йил 1-ноябр). 2021-йил 16-июнда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Бреwстер Ҳ. Шаw, Жр. Биограпҳй“ (ТХТ). НАСА (1989-йил 1-ноябр). 2021-йил 16-июнда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Бреwстер Ҳ. Шаw Жр. ВИCЕ ПРЕСИДЕНТ & ГЕНЕРАЛ МАНАГЕР СПАCЕ ЭХПЛОРАТИОН БОЭИНГ, ҲОУСТОН, ТЕХАС“. НАСА (2008-йил 1-ноябр). Қаралди: 2024-йил 5-ноябр.
- ↑ „Бреwстер Ҳ. Шаw Жр. ВИCЕ ПРЕСИДЕНТ & ГЕНЕРАЛ МАНАГЕР СПАCЕ ЭХПЛОРАТИОН БОЭИНГ, ҲОУСТОН, ТЕХАС“. НАСА (2008-йил 1-ноябр). Қаралди: 2024-йил 5-ноябр.
- ↑ „Бреwстер Ҳ. Шаw Жр. ВИCЕ ПРЕСИДЕНТ & ГЕНЕРАЛ МАНАГЕР СПАCЕ ЭХПЛОРАТИОН БОЭИНГ, ҲОУСТОН, ТЕХАС“. НАСА (2008-йил 1-ноябр). Қаралди: 2024-йил 5-ноябр.
- ↑ Пеарлман, Роберт. „Тҳреэ Пилоц то Жоин Астронаут Ҳалл оф Фаме“. Спаcе.cом (2005-йил 30-декабр). 2018-йил 28-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 11-феврал.
- ↑ „УСА Упдате“. Унитес Спаcе Аллианcе (2005-йил 1-март). 2010-йил 1-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 5-ноябр.
- ↑ „Бреwстер Шаw то ҳеад Боэинг“. Чрон (2006-йил 18-январ). Қаралди: 2024-йил 5-ноябр.
- ↑ „Боэинг Пресс Релеасе“. Боэинг (2006-йил 11-январ). 2011-йил 28-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 5-ноябр.
- ↑ „Боэинг Пресс Релеасе“. Боэинг. Қаралди: 2022-йил 15-апрел.
- ↑ Соме мурдер виcтимс' кин режеcт cапитал пунишмент (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-05-02 санасида архивланган), Деатҳ Пеналтй Информатион Cентер, Деcембер 22, 2003, ретриэвед Фебруарй 11, 2011.
- ↑ „Бреwстер Ҳ. Шаw Жр. ВИCЕ ПРЕСИДЕНТ & ГЕНЕРАЛ МАНАГЕР СПАCЕ ЭХПЛОРАТИОН БОЭИНГ, ҲОУСТОН, ТЕХАС“. НАСА (2008-йил 1-ноябр). Қаралди: 2024-йил 5-ноябр.
- ↑ „Бреwстер Ҳ. Шаw Жр. ВИCЕ ПРЕСИДЕНТ & ГЕНЕРАЛ МАНАГЕР СПАCЕ ЭХПЛОРАТИОН БОЭИНГ, ҲОУСТОН, ТЕХАС“. НАСА (2008-йил 1-ноябр). Қаралди: 2024-йил 5-ноябр.