Carl Jaenisch

Cарл Фердинанд вон Жаэнисч[1][2] (русча: Карл Андреевич Яниш, Карл Андреэвич Яниш; 1813-йил 11-апрел – 1872-йил 7-март) фин ва рус шахматчиси ва назариётчиси. 1840-йилларда у дунёнинг энг яхши шахматчиларидан бири эди[3].
Фаолиятои
У Виборгда туғилган, у Финландияда ҳарбий фаолиятини бошлаган, лекин тез орада Петербургда (ҳозирги Санкт-Петербург) Классик механикадан дарс бериш учун Россияга кўчиб ўтган. У ўз ҳаётини математика ва шахматга бағишлади, у буларни бир-бири билан чамбарчас боғлиқ деб ҳисоблаган. У 1837-йилда Петербургда нашр этилган Дécоувертес сур ле cавалиэр (аух éчеcс)[4] асарида уларнинг алоқаларини кўрсатишга ҳаракат қилди.
1842-1843-йилларда у икки жилдда дебютлар ҳақида китоб нашр этди. 1862-63-йилларда у ўзининг асосий асарини нашр этди: Траитé дес апплиcатионс де л’аналйсе матҳéматиқуэ ау жеу дес éчеcс, уч жилдда.
У Лондондаги 1851-йилги шахмат турнирида қатнашмоқчи эди, лекин кечикиб келди ва унинг ўрнига Ҳоwард Стаунтон билан ўйин ўтказди ва у +2-7=1 ҳисобида мағлуб бўлди. Орадан 3 йил ўтиб, Иля Шумовга ҳам ютқазди (+3-5=4).
Мероси
Жаэнисч Александр Петров билан Петровнинг мудофаасини таҳлил қилгани ва ишлаб чиқишда ёрдам бергани ва (1.э4 э5) 2-дан бошланадиган Руй Лопеснинг Шлиэманн-Яэниш Гамбити устида ишлагани учун яхши эсда қолади (Нф3 Нc6 3. Бб5 ф5!?).
Постмодерн гамбити (1. c4 б5!?) Жаэнисч Гамбити деб ҳам аталади[5], лекин Жаэнисч бу ҳаракатни эслатиб ўтган бўлсада, у бу услубни ёқтирмаган[6].
Ўлими
1872-йилда у вафоти этади. Унинг вафотидан дан жуда хафа бўлиб, марҳумнинг дўсти Стаунтон ўша йилнинг ноябр ойида Тассило вон Ҳейдебранд унд дер Ласага хат ёзган:
Мен Люис ва Сент-Амантни, азиз дўстларим Болтон ва сер Т. Мадденни ва биз улардан маҳрум бўлган бошқаларни йўқотганимдан афсусда эдим, лекин Жаэнисч учун мен алоҳида меҳр кўрдим ва унинг йўқолиги мен учун мутаносиб равишда оғриқли эди. У ҳақиқатан ҳам меҳрибон ва тўғри одам эди[7].
Жаэнисчнинг ўлимидан сўнг унинг синглиси томонидан унинг шарафига бугунги кунгача сақланиб қолган стипендия жамғармаси ташкил этилган[8].
Манбалар
- ↑ „Финланд Баптисмс, 1657-1890“ датабасе, ФамилйСеарч, 7 Деcембер 2014. „Cарл Фердинанд Жаэнисч, 20 Апр 1813“; cитинг Чурч оф Финланд, ФҲЛ миcрофилм 55,715.
- ↑ Ан обитуарй ин Деуцче Счачзеитунг, Септембер 1872, гивес Фриэдрич ас ҳис миддле наме, анд тҳис ҳас беэн wиделй cопиэд.
- ↑ Адриано Чиccо, Гиоргио Порреcа, Дизионарио энcиcлопедиcо дегли сcаcчи, Милан: Мурсиа, 1971-йил
- ↑ „Дécоувертес сур ле cавалиэр (аух éчеcс)“. Импримериэ де C. Wиэнҳоэбер.
- ↑ „А10: Энглиш, Жаэнисч гамбит - 1. c4 б5 - Чесс Опенинг эхплорер“. 365Чесс.cом. 2012-йил 9-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-январ.
- ↑ Де Жаэнисч. „Жаэнисч'с Чесс Преcептор: А Неw Аналйсис оф тҳе Опенингс оф Гамес“ (1847).
- ↑ Тҳе Кибитзер бй Тим Ҳардинг, ЧессCафе.cом (субсcриптион реқуиред)
- ↑ „Жубилеумсфонден“ (св). Ҳелсингфорс университет. — „Грундар сиг пå фриҳерринна Амалиэ Боижес (ф. Жаэнисч) донатион 1873 самт тестаментдонатион 1879. Фонден инрäттадес тилл минне ав Боижес брор Cарл Фердинанд Жаэнисч оч ур ден бевилжас стипендиэр тилл миндре бемедладе мен лованде элевер фрåн лйcеэт и Åбо оч Виборг сом антагиц тилл университетет.“.