Чихиртма (груз. ჩიხირთმა) — Шарқий Грузияда[1] яратилган грузин миллий таоми бўлиб, қуюқ товуқ ёки қўзи гўштидан тайёрланган булёнга асосланган, ун ва тухум кислотаси қўшиб қуюқлаштирилган, зираворли қуюқ шўрва. Чихиртма таркибида сабзавот ёки ёрма гарнирлар мавжуд эмас. Чихиртманинг ҳиди ва таъми бошқа грузин шўрваларидан кескин фарқ қилади. „Чичитма“ деб номланган грузин шўрвасининг рецептини 1875-йилда машҳур ошпаз мутахассиси Э. А. Авдеэва[2] нашр қилади..  

Тухум-кислота зиравори ундан кейин сузилган булонга солинади, уни оз миқдорда ун, илиқ булён ва лимон, анор шарбати ёки узум сиркаси билан бирлаштирилган кўпиртирилган сариғидан тайёрланади. Тухум аралашмасидаги кислота оқсилнинг флагелла ва нодуллар билан кўримсиз тугунли ва хивчинли кулранг ипларга бурилмаслиги учун керак. В. В. Похлёбкиннинг фикрича, бундай мазкур рецепт бизнинг эрамиздан бир неча аср олдин Эрон, Кавказ орти ва Туркияда шўрва тайёрлашда қўлланган. Якуний босқичда чиҳиртмага қовурилган пиёз ва кўплаб зираворлар қўшилади ва улардан имеретин заъфарон дамламаси, ялпиз ва тклапи ажратилади. Чихиртмага қурмоқ-сунели қўшилмайди. Баъзи рецептларда сариёг ' билан қовурилган пиёз унли оқ соус билан бирга булён билан аралаштирилади, тухумли зиравор туғралган ўтлар ва суюлтирилган қайнатилган сиркадан тайёрланади. Чихиртма тўғралган гўшт билан тайёрланади. У сухариклар билан истеъмол қилинади, хоҳишга қараб, тарелкага бир неча томчи лимон шарбати қўшилади.

Манбалар

  1. ↑ Т. Мжаванадзе 2010.
  2. ↑ Авдеева Е. А. „Чихитма (грузинский суп)“, . Полная поваренная книга русской опытной хозяйки, или Руководство к уменьшению расходов в домашнем хозяйстве. СПб.: Издание книгопродавца Д. Ф. Фёдорова, 1875 — 101-бет. 

Адабиётлар

  • Т. Мжаванадзе „Чихиртма (Восточная Грузия)“, . Грузинская домашняя кухня, 7000 экз, Книга Гастронома, М.: Эксмо, 2010 — 86-бет. ИСБН 978-5-699-41599-1. 
  • Похлёбкин В. В. Чихиртма // О кулинарии от А до Я: Словар-справочник. — Мн.: Полимя, 1988. — С. 204—205. — 224 с. — 200 000 экз. — ИСБН 5-345-00218-5.
  • Похлёбкин В. В. Чихиртма // Кулинарний словар. — М.: Издателство „Э“, 2015. — С. 403. — 456 с. — 4000 экз. — ИСБН 978-5-699-75127-3.
  • Похлёбкин В. В. „Введение яиц и яичных изделий“, . Тайны хорошей кухни, 3-е издание, исправленное и дополненное 100000 экз, Эврика, М.: Молодая гвардия, 1985 — 118—123-бет. 
  • Похлёбкин В. В. „Чихиртма“, . Национальные кухни наших народов (Основные кулинарные направления, их история и особенности. Рецептура). М.: Лёгкая и пищевая промышленность, 1983 — 124—125-бет. 
  • Титюнник А. И., Новоженов Ю. М. „Чихиртма“, . Советская национальная и зарубежная кухня, 2-е 100000 экз, М.: «Высшая школа», 1981 — 193-бет. 
  • Чихиртма // Култура питания. Энсиклопедический справочник / Под ред. И. А. Чаховского. — 3-э изданиэ. — Мн.: „Белорусская энсиклопедия имени Петруся Бровки“, 1993. — С. 408. — 540 с. — ИСБН 5-85700-122-6.
  • „Чихиртма из баранины“, Книга о вкусной и здоровой пище, 500000 экз, М.: Пищепромиздат, 1954 — 98-бет. 
  • Чарлес Синcлаир. чикҳиртма // Диcтионарй оф Фоод: Интернатионал Фоод анд Cоокинг Термс фром А то З. — Сеcонд Эдитион. — Лондон: А & C Блаcк, 2004. — П. 128. — 632 п. — ИСБН 978-1-4081-0218-3.