Ziyosfera

Davit

Радиал давитлардан осилган қайиқ; қайиқ механик равишда туширилади
Скандинавиядаги круиз паромида тортишиш кучи кўп бурилишли
Гравитацион ролик Давит
Шимолий денгиз паромида қутқарув кемасини ушлаб турган кўп бурилишли давит
Спринг Аэолианъда эркин қулаган қутқарув қайиғи
Чиқиб кетиш чизиғи
Белгиланган Триcинг
Грип

Давит („дайвит“[1] деб талаффуз қилинади ёки Викилуғатга қаранг) — бу кемада қайиқ ва лангар каби жиҳозларни қўллаб-қувватлаш, кўтариш ва тушириш учун ишлатиладиган кранга ўхшаш ҳар қандай қурилмалар.[2]

Давит тизимлари кўпинча фавқулодда қутқарув қайиғини миниш даражасига тушириш учун ишлатилади. Қутқарувчи қайиқда қутқарувчи қайиқни сувга тушириш учун ишлатиладиган шаршаралар мавжуд (ҳозир симдан қилинган, тарихан манила арқонидан қилинган).[3] Давиц, шунингдек, ходимларни сувдан олиб чиқиш учун одам устидан хавфсизлик мосламаси сифатида ҳам фойдаланиш мумкин.

Давитларни сақлаш ва ишлатиш Халқаро денгиз ташкилотининг юрисдикцияси остидадир. Қоидалар мамлакатнинг ўз қирғоқ қўриқлаш хизмати томонидан амалга оширилади.

Ривожланиш

Давитнинг асл „ғоз бўйни“ шаклидан ҳозирги қурилмаларга қадар ривожланиши АП Счат 1926-йилда қутқарув қайиғининг „Счат Скате“ деб номланувчи кема корпусидаги тўсиқлар устидан сирғалиб кетишига имкон берувчи бир қатор тизимларни патентлаганидан сўнг анча ривожланди. Шундан сўнг қутқарув қайиғини бир текисда тушириш имконини берувчи ўз-ўзидан тормозланадиган винч тизими пайдо бўлди. Стандарт шу қадар кенг тарқалган эдики, терсанинг техник хусусиятлари турли манбаларда мавжуд бўлган Счат типидаги давитларни талаб қилади. Счат компаниялари томонидан ишлаб чиқилган шунга ўхшаш тизимлар тузилма атрофида жойлаштириладиган денгиздаги нефт ёки газ платформаларида қўлланади.

Давитнинг ривожланиши моддий жиҳатдан ҳам бўлган. Анъанавий равишда довитлар алюминий ёки пўлатдан ясалган, аммо композит материаллардаги сўнгги ютуқлар углерод толасидан оғирлик нисбати жуда яхши бўлган давитларни ишлаб чиқаришга олиб келди. Бу шуни англатадики, давитлар фойдаланилмаётганда йиғилиб қолиши мумкин ва бир хил давит палубада доимий равишда ўрнатилган бир нечта пастки розеткаларда ишлатилади.[4]

Қутқарувчи қайиқ турлари

Девитлар денгиз архитекторлари зарур деб ҳисоблаган пастки бўшлиқларга мослаш учун мўлжалланган:

  • Радиал (эскирган) — Қўлда ишлайдиган давит. Ушбу турдаги РМС Луситаниа қутқарув қайиқларида ишлатилган. Ҳар бир қўлни қўлда айлантириш керак; Манила арқонли шаршаралардан фойдаланади. Чиқиб кетган қўлнинг ғоз-бўйин шакли.[5]
  • Механик (эскирган) — бу турдаги радиал давитга ўхшайди, лекин иккала қўл бир вақтнинг ўзида вида тизими ёрдамида ташқарига чиқарилади; Манила арқонли шаршаралардан фойдаланади. Масалан, РМС Титаникда ишлатиладиган Wелин Қуадрант давит тури.[5]
  • Гравитация (саноат стандарти) — бир нечта шакллар мавжуд; бир киши ишлай олади; симли тушишлардан фойдаланади.[5]
  • Ролик — Давит трекдан пастга силжийди ва давитни миниш палубасига олиб келади.
  • Ягона бурилиш — қутқарув қайиғи кеманинг ён томонига ўтиладиган битта бурилиш нуқтаси.
  • Кўп бурчакли — круиз кемаларининг сайр қилиш палубаларида кенг тарқалган. Жой чекланган жойларда фойдалидир.
  • Эркин тушиш — қутқарув қайиғи кемадан тўғри силжийди. Қутқарувчи қайиқ ёпиқ турдаги бўлиши керак. Энди савдо кемаларида Давитнинг асосий тури. Ушбу турдаги тушишлардан фойдаланилмайди.
  • Рухсат этилган — нефт платформаларида кенг тарқалган. Қутқарув қайиғи сув устида осилган (қўниш даражасида) ва сувга туширилади.[6]

Компонентлар

Қутқарувчи сал
Улар ёпиқ, қисман ёпиқ ёки очиқ бўлиши мумкин. (Саҳифада буларнинг расмлари аллақачон мавжуд, шунинг учун ҳеч қандай тавсиф қўшилмайди)
Чиқиб кетиш чизиқлари
Бу чизиқлар собит ва эркин тушадиган давитлардан ташқари барча давитларда қўлланади. Ўчириш чизиқлари қутқарув қайиғини юклаш керак бўлган триcинг маржон билан бирга миниш палубасига тортиш учун ишлатилади.
Тушкунлик
Арқонлар қайиқни ҳаракатланаётганда сақланган ҳолатда ушлаб туриш учун ишлатилган.
Триcинг маржонларни
Қутқарув линиялари уланиши учун дастлаб қутқарув қайиғини миниш палубасига тортиш учун ишлатиладиган чизиқлар.[6]
Шаршаралар
Қутқарув қайиғини кўтарадиган ёки туширадиган симлар қулаш деб номланади.

Бўшатиш механизмлари

Қутқарув қайиғини давитдан чиқариш учун учта асосий тизим қўлланади. (Соҳил хавфсизлиги саволлари Роттмер, юкни бўшатиш мосламалари учун)[7]

Юкда
Бўшатиш механизмининг ушбу услуби учун қутқарув қайиғи давитдан исталган нуқтада қўйиб юборилиши мумкин. Ушбу турдаги тизим қутқарув қайиғини сувда бўлмаганида, фавқулодда вазият ёки бахциз ҳодиса туфайли бўшатиш имконини беради. Шу сабабли, эвакуация пайтида тасодифий фаоллашмаганлигига ишонч ҳосил қилиш учун бўшатиш механизмини кузатиб бориш керак.[8]
Юксиз
Ушбу бўшатиш механизми қутқарув қайиғининг оғирлиги (юк) қўйиб юборилганда илгакда бўлмаслигини талаб қилади. Бунга Титаник давридаги Мономонй илгаги дизайни киради, бунда кимдир қутқарув қайиғидан илгакни қўл билан олиб ташлашни талаб қилади. Аммо бу турдаги кўплаб қутқарув қайиқлари ҳозир фойдаланадиган гидростатик тизимни ҳам ўз ичига олади. Бунинг учун сузувчи юқорига кўтарилади ва кема сувга тўғри чуқурликка тушганидан кейин бўшатиш билан шуғулланади.[8]
Эркин тушиш
Ушбу турдаги озод қилиш механизми жуда оддий. (Ёпиқ) қутқарув қайиғи рампада бўлиб, ишга тушганда кемадан пастга ва пастга силжийди. Бу учувчи томонидан қутқарув қайиғи ичидаги тутқични помпалаш орқали амалга оширилади.[8] Агар тўхташни тўхтатиш учун гидравлик босим этарли бўлмаса, қутқарув қайиқларининг тўхташ канcасини бўшатиш учун гидравлик босимни ошириш учун ички қисмдаги насосни айлантириш керак. Тўхташ илгаги (қутқарув қайиғини кемада ушлаб турувчи довитга боғлайдиган илгак) бўшатилгандан сўнг, қутқарув қайиғи рампадан чиқиб, сувга тушади. Ушбу турдаги қутқарув қайиқлари тез жойлашиши ва фойдаланиш қулайлиги туфайли кенг тарқалган.[9]
  1. Давит излари қолдиқлардан тозаланганлигига ишонч ҳосил қилинг
  2. Агар керак бўлса, қутқарув қайиғининг қопқоғини олиб ташланг
  3. Қутқарувчи қайиқнинг вилкаларини жойлаштиринг
  4. Бу вақтда Роттмер бўшатиш мосламаси хавфсиз эканлиги текширилади.
  5. Денгиз рассомини кеманинг камонига уланг.
  6. Қутқарув қайиғидан тутқичларни олиб ташланг.
  7. Тўсиқни олдини олувчи новда трекдан озод эканлигига ишонч ҳосил қилинг.
  8. Белгиланган тормозчига тормоз чизиғини ўрнатинг ва қутқарув қайиғини миниш палубасига туширинг.
  9. Энди тежамкор маржонлар қутқарув қайиғини яқиндан тортиб олгандан сўнг, уларни қутқарув қайиғида бўлган ишчига узатиб, йивли линияларни симлар йиқилиб қўйинг.
  10. Қутқарув қайиғини юкланг. Бир вақтнинг ўзида бир кишини юкланг ва уларни ўтиринг, шунда уларнинг вазни икки томон ўртасида тақсимланади.
  11. Тормозчидан қутқарув қайиғини бироз кўтариб қўйинг, шунда ишчилар тирқишли маржонларни қўйиб юборишлари мумкин.
  12. Тормозчи барни кўтаради ва идишни сувга туширади.
  13. Роттмер бўшатиш мосламасини бошқаринг ва тўлқин тепасида жойлашган давитни бўшатинг.
  14. Агар кема чўкаётган бўлса, денгиз рассомини кемадан озод қилиш учун ўтиш тугмачасини тортинг.

Манбалар

  1. ↑ Мооре, Сир Алан Ҳиларй. Ласт дайс оф маст & саил : Ан Эссай ин Наутиcал Cомпаративе Анатомй. Cларендон Пресс, Охфорд, 1925 — 247-бет. 
  2. ↑ Рандом Ҳоусе Кернерман Wебстер’с Cоллеге Диcтионарй, © 2010 К Диcтионариэс Лтд. Cопйригҳт 2005, 1997, 1991 бй Рандом Ҳоусе
  3. ↑ „Давит Сйстемс | Апплиэд Течниcал Сервиcес“. Ацлаб.cом. 2014-йил 16-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 21-феврал.
  4. ↑ „Лифтинг Давиц фор Боац, Дингҳиэс & Ячц | Атлас Cарбон Фибре Давиц“.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Ҳайлер, Wиллиам Б.. Америcан Мерчант Сеаман'с Мануал. CМП: Cорнелл Маритиме Пресс, 2003 — 10-15 - 10-17-бет. ИСБН 978-0-87033-549-5. 
  6. ↑ 6,0 6,1 СИУ АФЛ-CИО. (1991). Wатер сурвивал мануал. (п. 37). Пиней Поинт, Марйланд: Сеафарерс Ҳаррй Лундеберг Счоол оф Сеаманшип.
  7. ↑ Мурпҳй, Ж. (2009). У.С. Cоаст Гуард лиcенсе эхаминатион препаратион фор тҳе профессионал маринер . Wареҳам, Массачусетц: Аcадемй Публишинг Cомпанй. Ретриэвед фром ҳттп://мднаутиcал.cом/мурпҳй-с-деcк-оффиcерс-гуидес/7-мурпҳй-с-деcк-оффиcер-студй-гуиде-7-лифебоатмен-2009.ҳтмл.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 Wанкҳеде, А. (2010, деcембер 22). Тйпес оф лифебоат релеасе мечанисмс & солас реқуиременц фор лифебоац. Ретриэвед фром ҳттп://www.маринеинсигҳт.cом/мисc/маритиме-лаw/тйпес-оф-лифебоат-релеасе-мечанисмс-солас-реқуиременц-фор-лифебоац/ (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-01-02 санасида архивланган).
  9. ↑ Маритиме Траининг Сервиcес. (н.д.). Лаунчинг анд реcоверй сйстем оф 'фреэ фалл лифе боац'. Ретриэвед фром ҳттп://www.маритиметраининг.cом/Продуcт/Лаунчинг-анд-Реcоверй-Сйстем-оф-Фреэ-Фалл-Лифе-Боац (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-04-19 санасида архивланган). 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Davit" dan olindi