Доротҳй Леwис Бернстеин (1914-йил 11-апрел - 1988-йил 5-феврал) – амалий математика, статистика, компютер дастурлаш соҳасидаги ишлари ва Лаплас конвертацияси бўйича тадқиқотлари билан танилган америкалик математик[1]. У Америка математика ассоциацияси президенти этиб сайланган биринчи аёл ҳисобланади[2].

Ҳаётнинг бошланғич даври

Бернштейн Чикагода рус яҳудий муҳожирлари Жейкоб Луи Бернштейн (1880-1956) ва Тилленинг (Люис, асли Лоев ; 1887-1969) қизи бўлиб туғилган[3]. Унинг ота-онаси кам та'лим ма'лумотига эга бўлган ёки умуман бўлмаган, лекин беш фарзандини та'лим олишга ундашган; бештаси ҳам ПҳД ёки МД илмий даражасини олган[1].

Таълими

Бернштейн Шимолий дивизион ўрта мактабида ( Милуоки, Висконсин ) таҳсил олган. 1930-йилда у Висконсин университетига ўқишга кирди, у ерда университет стипендиясини (1933-1934) олди ва Пҳи Бета Каппага ўтди. 1934-йилда у бакалавр, умумбашарий диплом ва математика бўйича магистр даражасига эга бўлган. У магистрлик диссертациясини Нютон усулини кенгайтириш орқали полиномларнинг мураккаб илдизларини топиш бўйича тадқиқот қилди. 1935-йилда у Браун университетига ўқишга кирди ва у ерда Сигма Хи илмий жамиятига а'зо бўлди. У фан номзоди илмий даражасини олди. 1939-йилда Браундан математика бўйича, бир вақтнинг ўзида Моунт Ҳолёке коллежида ўқитувчилик лавозимини эгаллаган. Унинг диссертацияси "Қўшалоқ Лаплас интеграли" деб номланган ва Дуке Матҳематиcал Жоурналда чоп этилган[1].

Фаолияти

1943-йилдан 1959-йилгача у Рочестер университетида дарс берган ва у ерда қисман дифференциал тенгламалар учун мавжудлик теоремалари устида ишлаган. Унинг иши юқори тезликда ишлайдиган рақамли компютерлар томонидан ҳал қилинаётган чизиқли бўлмаган муаммоларга туртки бўлди[4]. 1950-йилда Принстон университети нашриёти ўзининг " Қисман дифференсиал тенгламаларда мавжудлик теоремалари" китобини нашр этди. У 1959–1979 йилларда Гучер коллежида математика профессори бўлиб ишлаган, у ерда кўп вақт давомида математика кафедраси раиси бўлган (1960–70, 1974–79)[2].

У бакалавриат ўқув дастурида соф ва амалий математикани бирлаштиришга қизиқишини айтди[4]. Бернштейннинг Миллий Илмий Жамғармадан грант олгани туфайли, Гучер коллежи 1961-йилдан бошлаб математика дарсларида компютерлардан фойдаланган биринчи аёллар университети бўлди. У Гоучер математика талабалари учун мазмунли иш тажрибасига эга бўлиш учун амалиёт дастурини ишлаб чиқди[1].

1972-йилда у Мериленд штатидаги компютерлардан та'лим мақсадларида фойдаланиш ассоциациясига асос солган ва компютерларни ўрта мактаб математикасига киритишга қизиққан[2]. Бернштейн Америка Математик Ассоциациясида жуда фаол бўлган, у ерда 1965-йилдан 1968-йилгача губернаторлар кенгашида бўлган. У 1972–73 йилларда вице-президент бўлиб ишлаган, кейинроқ эса 1979–80 йилларда МААнинг биринчи аёл президенти бўлган[1].

Математика соҳасида аёллар

У Иккинчи жаҳон урушидан кейин аёлларга нисбатан муносабат ва имкониятлар кескин ўзгарганини та'кидлади ва буни икки сабабга боғлади. Биринчидан, аёллар илгари эркаклар эгаллаган ишларни бажаришга қодир эканликлари, иккинчидан, компютер технологияларининг юксалиши математик иловаларнинг кўплаб янги соҳаларини очиб, янги иш ўринлари пайдо бўлишига олиб келди[4].

Ўлими

Бернштейн оғир касаллиги туфайли Род-Айленд касалхонасида, Провиденс, Род-Айленд касалхонасида даволанди ва у ерда 73 ёшида вафот этди. У отаси ва онаси дафн этилган Милуокидаги Аншаи Лебовиц қабристонига дафн қилинди[5].

Аъзолик

  • Америка математика уюшмаси
  • Америка математика жамияти
  • Саноат ва амалий математика жамияти
  • Америка Университет профессорлари уюшмаси
  • Илм-фанни ривожлантириш бўйича Америка уюшмаси а'зоси, 1981[6].

Библиография

  • Фасанелли, Ф. Д. (1987), „Доротҳй Леwис Бернстеин“, ин Гринстеин, Лоуисе С.; Cампбелл, Паул Ж. (муҳ.), Wомен оф Матҳематиcс: А Био-Библиограпҳиc Соурcебоок, Неw Ёрк: Греэнwоод Пресс, 17–20-бет, ИСБН 978-0-313-24849-8.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 „Биограпҳиэс оф Wомен Матҳематиcианс -- Доротҳй Леwис Бернстеин“. Агнес Сcотт Cоллеге. Қаралди: 2012-йил 17-октябр.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 МАА пресиденц: Доротҳй Леwис Бернстеин. Матҳематиcал Ассоcиатион оф Америcа wебсите. Аccессед Жануарй 27, 2024.
  3. ↑ Биограпҳй оф Доротҳй Леwис Бернстеин, ст-андреwс.аc.ук. Аccессед Жануарй 27, 2024.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Доротҳй Бернстеин (1979). "Wомен Матҳематиcианс бефоре 1950". АWМ Неwслеттер 9 (4): 9–11. ҳттп://www.дривеҳқ.cом/филе/дф.аспх/шареИД8755087/филеИД748719463/1979_07-08.пдф. 
  5. ↑ Биограпҳй оф Доротҳй Леwис Бернстеин, ст-андреwс.аc.ук. Аccессед Жануарй 27, 2024.
  6. ↑ Ҳисториc Феллоwс, Америcан Ассоcиатион фор тҳе Адванcемент оф Сcиэнcе, қаралди: 2021-04-11


Ҳаволалар