Elisabeth Kopp
Анна Элисабетҳ Копп (1936-йил 16-декабр – 7-апрел 2023-йил) – Швейсария сиёсатчиси ва Ҳур Демократик Партия (ҲДП) аъзоси. У Швейсария ҳукумати, Федерал кенгашда хизмат қилган биринчи аёл сиёсатчи. У ушбу лавозимда 1984-йил 2-октабрдан 1989-йил 12-январгача фаолият юритган. 1979-йилдан 1984-йилгача Миллий кенгаш аъзоси сифатида хизмат қилган[2][3].
| Элисабетҳ Копп | |
|---|---|
![]() | |
| Швейсария вице-президенти | |
|
Мансаб даври 1989-йил 1-январ – 1989-йил 12-январ | |
| Президент | Жеан-Пасcал Деламураз |
| Ўтмишдоши | Жеан-Пасcал Деламураз |
| Вориси | Арнолд Коллер |
| Швейсария Федерал Кенгаши а'зоси | |
|
Мансаб даври 1984-йил 2-октябр – 1989-йил 12 январ | |
| Ўтмишдоши | Рудолф Фриэдрич |
| Вориси | Каспар Виллигер |
| Швейсария Миллий Кенгаши аъзоси | |
|
Мансаб даври 1979-йил 26-ноябр – 1983-йил 27-ноябр | |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
Анна Элисабетҳ Иклé 16-декабр 1936-йил Сюрих, Сwитзерланд |
| Вафоти |
7-апрел 2023-йил (86 ёшда) Зумикон, Зüрич, Сwитзерланд[1] |
| Сиёсий партияси | ФДП |
| Турмуш ўртоғи |
Ҳанс W. Копп (турм. 1960; ваф. 2009) |
| Болалари | 1 |
| Алма матер | |
Барвақт ҳаёт ва таълим
Копп 1936-йил 16-декабрда Швейсариянинг Сюрих шаҳрида Макс ва Беатрих Иклé оиласида туғилган[4]. Унинг отаси Федерал молия департаменти директори ва Швейсария Миллий банки бошқаруви аъзоси[4]. Бобоси Адолф Иклé (1852–1923) асли яҳудий ва Германиянинг Гамбург шаҳридан эди[5]. Унинг амакиваччаси Фред Иклé Рейган ҳукумати даврида мудофаа вазирининг сиёсий масалалар бўйича ўринбосари бўлиб ишлаган[6].
У Берн кантонлигида иккита синглиси Марианне (1935-2019) [7] ва Беатрих (1944) билан бирга ўсган. Копп Берн ўрта мактабини тамомлаган[8]. 1956-йилда Сюрих университетида ҳуқуқ соҳаси бўйича таҳсил олган. 1960-йилда Лицензия билан битирган[9]. Ўқиш даврида, 1956-йилда Венгрия инқилоби пайтида ташкил этилган Сwисс-Ҳунгариан Студент Релиэф Органисатион (СДСУ) ташкилотига қўшилди[10].1959-йилда Берлин шаҳрига талабалар саёҳати вақтида бўлажак эри Ҳанс W. Копп билан танишган[11]. 1960-йилда ўқишни муваффақиятли тамолайди ва лицензиат илмий даражаси билан якунлади. Шу йили у Ханс Копп билан турмуш қурди ва Зумиконга кўчиб ўтди. 1963-йилда Копп қиз фарзандли бўлиб,1970-йилгача уй бекаси бўлган[8].
Сиёсий фаолияти
Кантонал ва қонун чиқарувчи идоралар
1984-йил 2-октабр куни Копп Федерация Кенгашига биринчи аёл номзод сифатида сайланди[12]. У биринчи овоз бериш жараёнидаёқ 244 овоздан 124 овоз тўплаган. Федерал маслаҳатчи сифатида Федерал Адлия ва Полиция департаментининг (ФАДП) бошлиғи бўлиб, 1988-йил декабр ойида Конфедерациянинг вице-президенти этиб сайланди[13]. Унинг вазифасида асосий мақсадларидан бири ноқунуний муҳожирлар учун қонунни ислоҳ қилиш бўлган[14]. Бунинг учун қочқинлар делегати лавозимини ҳам ташкил қилди. 1987-йилги Швейсария референдумлари|Референдум]]мухолиф томон ва христиан жамиятидаги шахслар томонидан танқид қилинди, аммо охир-оқибат 1987-йилда референдум тасдиқланди. 1987-йил декабр ойидаги тасдиқлов сайловида яшил ва чап партия, Франкофон кантони сиёсатчилари уни қайта сайлашни рад этишди ва фақат 166 овоз билан қайта лавозим тасдиқланди[15].
Федерал кенгаш
1984-йилда Федерал кенгаш раиси Рудолф Фридриҳ соғлиғидаги муаммолар туфайли лавозимидан истеъфога чиқди. Кейинчалик Ҳур Демократлар Партияси Фридрихнинг ўринбосари этиб Элисабетҳ Копп ва Бруно Ҳунзикер номзод бўлган[16]. 1970-йилда Элисабетҳ Копп Зумикон шаҳар кенгаши (Гемеиндерат) ва 1974-йилда Сюрих кантонидаги шаҳарнинг биринчи аёл президенти бўлди[17].
Шахсий ҳаёти
1960-йилда Элисабетҳ Иклé бир нечта компанияларнинг адвокат ва кенгаш аъзоси бўлган Ҳанс W. Копп билан турмуш қурган[18][19]. Уларнинг битта қизи Бригитте (1963) бўлган. Элисабетҳ Миллий Кенгашга сайланганидан сўнг, эри Бернда унинг учун квартира сотиб олди[20]. Федерация кенгашига сайланганидан сўнг, улар хавфсизлик сабаблари туфайли бошқа квартирага кўчиб ўтишди[21]. Элисабетҳ Копп 2023-йил 7-апрел куни 86 ёшида вафот этди[22].
Филм
Андрес Брüцч : Элисабетҳ Копп – Эине Wинтерреисе [де] [23] (Қиш сафарида: Швейсариянинг биринчи аёл вазири), ҳужжатли филм, 85 дақиқа, Мавзу: Филм, 2007-йил январ [24]
Манбалар
- ↑ Кеатен, Жамей „Элисабетҳ Копп, фирст wоман ин Сwисс Cабинет, диэс ат 86“ (эн). АП НЕWС (2023-йил 14-апрел). Қаралди: 2023-йил 18-апрел.
- ↑ „Рацмитглиэд ансеҳен“. www.парламент.ч. 2023-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 14-апрел.
- ↑ „Элисабетҳ Копп, фирст wоман ин Сwисс Cабинет, диэс ат 86“ (эн-УС). Лоcал Неwс 8 (2023-йил 14-апрел). 2023-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 14-апрел.
- ↑ 4,0 4,1 Амлингер. „Копп, Элисабетҳ“ (де). Ҳисториcал Диcтионарй оф Сwитзерланд. 2023-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 15-апрел.
- ↑ „Иклé“ (де). Ҳисториcал Диcтионарй оф Сwитзерланд. 2023-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 14-апрел.
- ↑ Додис. „Иклé, Фред (1924–2011)“ (эн). додис.ч (1924-йил 21-август). 2023-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 14-апрел.
- ↑ „Трауэранзеиген вон Марианне Гассер-Икле | www.сич-эриннерн.ч“ (де-ДЕ). www.сич-эриннерн.ч. 2023-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 14-апрел.
- ↑ 8,0 8,1 Амлингер. „Копп, Элисабетҳ“ (де). Ҳисториcал Диcтионарй оф Сwитзерланд. 2023-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 15-апрел.
- ↑ Дуттwеилер, Cатҳерине (1990).п.40
- ↑ Дуттwеилер, Cатҳерине (1990).пп.40–41
- ↑ Дуттwеилер, Cатҳерине (1990).п.49
- ↑ Дуттwеилер, Cатҳерине. Копп & Копп: Ауфстиэг унд Фалл дер эрстен Бундесрäтин (де). Wелтwоче, 1990 — 11-бет. ИСБН 978-3-85504-121-3. Қаралди: 2023-йил 15-апрел.
- ↑ „Доссиэр: Диэ Аффäре Копп“. Аннéэ политиқуэ Суиссе. 2023-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 14-апрел.
- ↑ Амлингер. „Копп, Элисабетҳ“ (де). Ҳисториcал Диcтионарй оф Сwитзерланд. 2023-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 15-апрел.
- ↑ Дуттwеилер, Cатҳерине (1990), п.145
- ↑ Амлингер. „Копп, Элисабетҳ“ (де). Ҳисториcал Диcтионарй оф Сwитзерланд. 2023-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 15-апрел.
- ↑ Амлингер. „Копп, Элисабетҳ“ (де). Ҳисториcал Диcтионарй оф Сwитзерланд. 2023-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 15-апрел.
- ↑ Амлингер. „Копп, Элисабетҳ“ (де). Ҳисториcал Диcтионарй оф Сwитзерланд. 2023-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 15-апрел.
- ↑ Дуттwеилер, Cатҳерине (1990), пп.148–149
- ↑ Дуттwеилер, Cатҳерине (1990), п.84
- ↑ Дуттwеилер, Cатҳерине (1990), п.85
- ↑ „Элисабетҳ Копп, Сwитзерланд'с фирст фемале cабинет министер, диэс ат 86“. сwиссинфо (2023-йил 14-апрел). 2023-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 14-апрел.
- ↑ Брüцч, Андрес (2008), Элисабетҳ Копп эине Wинтерреисе = вояге эн ҳивер, [Зüрич]: Пелиcанфилмс, ОCЛC 1039746850
- ↑ „Элисабетҳ Копп – Эине Wинтерреисе“ (де). сwиссфилмс. 2023-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 15-апрел.
Яна қаранг
- Ҳиртер. „Доссиэр: Аффäре Копп“ (де). Аннéэ политиқуэ Суиссе. Қаралди: 2023-йил 15-апрел.
- Копп, Элисабетҳ (1991) Қисқа [Ҳотиралар]. Бентели Верлаг. ИСБН 3-7165-0830-6ИСБН 3-7165-0830-6
- Апп. „Дер Фалл Копп, неу ауфгероллт“ (де). Ст. Галлер Тагблатт (2018-йил 14-апрел). Қаралди: 2023-йил 15-апрел.
- Дуттwеилер, Cатҳерине. Копп & Копп, Ауфстиэг унд Фалл дер эрстен Бундесрäтин. Wелтwоче-АБC-Верлаг, 1989. ИСБН 3-85504-121-0.
- Сенти. „Wас wäре, wенн Ҳерр Копп ничт анс Телефон геганген wäре“ (де). Неуэ Зüрчер Зеитунг (2021-йил 4-май). Қаралди: 2023-йил 15-апрел.
Ташқи ҳавоалалар
| Сиёсий идоралар | ||
|---|---|---|
| Олдингиси | Швейсария Федерал Кенгаши а'зоси 1984–1989 |
Кейингиси |
| Федерал Полиция ва Адлия департаменти 1984–1989 |
Кейингиси | |
| Олдингиси | Швейсария Вице-президенти 1989 | |
„Копп, Элисабетҳ“. Додис (1936-йил 16-декабр). Қаралди: 2023-йил 15-апрел.
