Ziyosfera

Fethiye

Фетҳие — Туркиянинг Эгей минтақасидаги Муғла вилоятида жойлашган туман. Туркиядаги машҳур сайёҳлик марказларидан бири. 2019-йилда шаҳардаги аҳоли сони 162 686 киши эди[1].

Фетҳие Марина
  • Fethiye
    Фетҳие
  • Fethiyedagi ziyoratgoh
    Фетҳиедаги зиёратгоҳ
  • Fethiye tunda
    Фетҳие тунда
  • Fethiye
    Фетҳие

Тарих

Пири Раис томонидан Фетҳие тарихий харитаси

Фетҳие илгари Макри (юнонча: Μάκρη) номи билан аталган[2][3]. Замонавий Фетҳие қадимги Телмессос шаҳри ўрнида жойлашган бўлиб, қадимий шаҳар харобаларини бутун Фетҳие бўйлаб жойлашганини кўриш мумкин, масалан, асосий қирғоқ бўйида эллинистик театрни кўриш мумкин.

Фетҳие музейи экспонатлари

Ликия афсонасида шаҳарнинг Телмессос деб аталишини қуйидагича тушунтиради: худо Аполлон Финикия қиролининг кенжа қизи Агенорни севиб қолади. У ўзини кичкина итга айлантиради ва шу тариқа уятчан қизнинг меҳрини қозонади. У яна чиройли йигит бўлиб аслига қайтганидан сўнг, уларнинг ўғли туғилади, унга „Телмессос“ (чироқлар мамлакати) деб ном беришади.

Милоддан аввалги 547-йилда форс генерали Ҳарпагос босқинидан кейин шаҳар Ликия ва Кария билан бирга Форс империяси таркибига кирди. Кейин Телмессос милоддан аввалги В аср ўрталарида ташкил этилган Аттиc-Делос иттифоқига (Делиан лигаси) қўшилди. Кейинчалик иттифоқ таркибидан чиқиб, мустақил шаҳарга айланган бўлса-да, иттифоқдаош мамлакатлар билан алоқаларини милоддан аввалги ИВ асргача давом эттирди.

Фетҳие

Византия даврида шаҳар ҳақида жуда кам нарса маълум. Омон қолган бинолар шаҳарнинг антик даврнинг охирларида сезиларли даражада гуллаб-яшнаганидан далолат беради, биноларнинг аксарияти ВИИ ВИИИ асрларда араб-Византия урушлари туфайли ташлаб кетилган.  Шаҳар ВИИИ асрда мустаҳкамланган. Х асрга келиб, шаҳарнинг қадимий ном унутилиб, Макре ёки Макри (ЛĬкрē, „узун“) деб номлана бошлади[2]. ХИИ ХИИИасрларда шаҳар гуллаб яшнаган. Деворлаи кенгайтирилди, 1106-номдаги ҳисоботда Макре парфюмерия ишлаб чиқариш маркази сифатида қайд этилган. Бу ҳудуд ХИИ аср охири ёки ХИИИ аср бошларида турклар қўлига ўтган[3].

Телмессос 1284-йилдан бошлаб Ментеше Анадолу бейлиги томонидан бошқарилган.

1424-йилда Усмонлилар империяси таркибига кирган ва 1934-йилгача Меğри деб аталган[4].

Шаҳар ХИХ асрда сезиларли даражада ривожланди ва ўша пайтда бу ерда кўплаб юнонлар истиқомат қилар эди[2]. Греция ва Туркия ўртасидаги аҳоли алмашинувидан сўнг, Макри юнонлари Юнонистонга юборилган ва у ерда улар Юнонистоннинг Неа Макри (Янги Макри) шаҳрига асос солганлар[2].

Шаҳар номи 1934-йилда 1914-йил 27-февралдаги Ал-Самра яқинида рўй берган самолёт ҳалокатида ҳалок бўлган (биринчи лейтенант Содиқ Бей билан бирга) Усмонли Ҳаво кучларининг биринчи учувчиларидан бири капитан Фетҳи Бей шарафига Фетҳие деб ўзгартирилди[5].

Fethiye bay by Oldypak lp photo Smirnov
Фетҳие кўрфази
Фетҳиедаги Аминтас қабри .
Фетҳие туманидаги Öлüдениз пляжи
Келебеклар водийси Фетҳие туманидаги машҳур сайёҳлик масканидир

1953-йил 3-августда Аир Франcе авиакомпаниясининг 152 -рейси Римдан Байрутга кетаётганда Қизилада яқинида Фетҳие кўрфазига қулаб тушди. Бортдаги 8 нафар экипаж аъзоси ва 34 нафар йўловчидан тўрт нафари чўкиб кетган. Омон қолганлар шаҳарда бўлган вақтларида аҳоли томонидан илиқ кутиб олинган[6][7][8].

Фетҳиеда вақти-вақти билан вайрон қилувчи зилзилалар бўлиб ўтган, айниқса 1957-йил 24-25-апрел кунлари бўлиб ўтган Фетҳие зилзилаларида 67 одам ҳалок бўлган, шаҳардаги биноларнинг 90% и яроқсиз ҳолга кекган[9]. Ўша воқеадан кейин шаҳар қайта қурилди.

1969-йилнинг 14-январида Фетҳиеда 6,2 магнитудали зилзила содир бўлди, бу зилзила натижасида ҳеч қандай ўлим бўлмади, аммо баъзи биноларга жиддий зарар етди

2012-йилнинг 10-июнида Фетҳиеда 6,1 магнитудали зилзила содир бўлди. Ҳеч ким ҳалок бўлмаган, аммо жароҳатланганлар бўлган, кўплаб уйлар ва иш жойлари шикастланган

Туризм

Телмессос театри — сайтдаги белги бу кеч эллинистик давр бўлганлигини айтади, саҳна в қўшилган. 200-йил, шаҳар билан бирга ташлаб кетилган, 1992-95-йилларда қазилган ва 28 қаторда 6000 томошабинга мўлжалланган.

Ташрифга арзийдиган тарихий жойлар: Кадянда (Кадянда) қадимий шаҳар, Каякöй — ташландиқ юнон қишлоғи, Афкуле, Гемилер ва Ая Никола. Фетҳиеда Амйнтас қабри ҳам ҳам жойлашган. Қабр эрамиздан аввалги 350-йилда Ликияликлар томонидан қурилган[10].

Фетҳиянинг энг машҳур сайёҳлик марказлари: Öлüдениз, Cалис Беач майдони, Ҳисарöнü ва Оважик[11]. Келебеклер вадиси олудениз яқинида жойлашган ва сайёҳлар учун фақат кемада мавжуд. Кунига бир неча марта водийга яхталар чиқиб кетади. Сҳипта 2023 йилда 40 ТЛ туради. Водийда сиз сузишингиз ва қуёш ботишингиз мумкин.[12] Фетҳие шаҳри яқинида Олудениз курорти жойлашган. У мовий Лагуна пляжи ва ҳар қандай сайёҳ учун мавжуд бо'лган параплан парвозлари билан машҳур .

Фетҳие кўрфази[13], қайиқдаги саёҳатлар учун машҳур жой. Шу билан бир қаторда, ажойиб шўнғиш жойлари мавжуд[14]. Оролдаги Қизилада денгиз чироғи меҳмонхонаси денгиз маҳсулотлари ресторани ва тўққиз хонали ётоқхонага эга[15].

Галерея

  • Fethiye markazidan ko'rinish
    Фетҳие марказидан ко'риниш
  • Fethiye muzeyidagi kulolchilik namunasi
    Фетҳие музейидаги кулолчилик намунаси
  • Oltin idish
    Олтин идиш
  • Oltin dafna gulchambari
    Олтин дафна гулчамбари
  • Ikki tilli yozuv
    Икки тилли ёзув
  • Qo'g'irchoqlar
    Қо'г'ирчоқлар
  • Kakasbos
    Какасбос
  • Lagynos
    Лагйнос
  • Adrian haykali
    Адриан ҳайкали
  • Qiz haykali
    Қиз ҳайкали
  • Letoon ibodatxonasi zaminining bezaklari
    Летоон ибодатхонаси заминининг безаклари
  • Fethiyedagi Likiya qoya qabri (miloddan avvalgi IV asr)
    Фетҳиедаги Ликия қоя қабри (милоддан аввалги ИВ аср)

Иқлим

Фетҳиеда Ўрта эр денгизи иқлимига эга бўлиб ёзи иссиқ, қуруқ ва узоқ вақт давом этади.

Транспорт

Фетҳиеда даламан аэропорти жойлашган. Фетҳие ва яқин атрофдаги энг кенг тарқалган жамоат транспорти тури микроавтобусдир.

Манбалар

  1. ↑ „Популатион оф Фетҳие дистриcт ин Муğла Провинcе“. нуфусу.cом. Қаралди: 2020-йил 21-июн.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Диана Дарке, Гуиде то Аэгеан анд Медитерранеан Туркей, М. Ҳааг, 1986, 296 пагес.
  3. ↑ 3,0 3,1 Фосс ", Cливе; Казҳдан, Алехандер П. (1991). "Макре". ин Казҳдан, Алехандер П.. Охфорд Диcтионарй оф Бйзантиум. Неw Ёрк; Охфорд: Охфорд Университй Пресс. 1271–1272 б. ИСБН 978-0-19-504652-6. 
  4. ↑ Таҳир Сезен, Османлı Ер Адларı, Анкара 2017, Т. C. Баşбаканлıк Девлет Арşивлери Генел Мüдüрлüğü Яйıн Но: 26 с.в. (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-03-05 санасида архивланган)
  5. ↑ Леттер фром Киббутз ҲаъОн: Фаллен Флерс Ҳадассаҳ Магазине, 17 Марч 2014
  6. ↑ „Ф-БАЗС – Cонстеллатион Аир Франcе“ (фр). Авио Течно. Қаралди: 2016-йил 13-январ.
  7. ↑ „Раппорт д'Энқуêте сур л'аccидент сурвену à Фетҳие (Турқуиэ) ле 3 аоǜт 1953, à л'авион Лоcкҳеэд 749 А – Ф.БАЗС, де ла Cомпагниэ Аир Франcе“ (ПДФ). Жоурнал Оффиcиэл де ла Рéпублиқуэ Франçаисе (франсузча). 16 Марч 1954. 149–154-бет. 2019-01-07да асл нусхадан (ПДФ) архивланди. Қаралди: 13 Жануарй 2016.
  8. ↑ Селенер, Неcдет. „Фетҳие аçıкларıнда денизе инен Франсıз ёлcу уçаğı“ (тр). Миллиет (1953-йил 31-август). 2019-йил 25-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 13-январ.
  9. ↑ „Сигнифиcант Эартҳқуакес ин Туркей, 1947 – 1970“. Боğазиçи Университй, Кандилли Обсерваторй анд Эартҳқуаке Ресеарч Cентер, Истанбул – Туркей. Қаралди: 2011-йил 25-феврал.
  10. ↑ Беренс. „Фетҳие Томб ин тҳе Моунтаинсиде“. Мйсендофф.cом. мйсендофф.cом. 2011-йил 21-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 19-октябр.
  11. ↑ „Плаcес то висит ин Фетҳие“. 2018-йил 20-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 19-март.
  12. ↑ ҳттпс://www.ҳиэраполис-инфо.ру/долина-бабочек.ҳтмл
  13. ↑ „Кıзıл Ада Еşиле Бüрüнеcек“ (тр). Ҳаберлер (2014-йил 11-январ). Қаралди: 2016-йил 16-январ.
  14. ↑ „Фетҳие-Öлüдениз-Кıзıлада-Фетҳие“ (тр). Ҳüрриет. 2017-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 16-январ.
  15. ↑ „Кıзıл Ада'нıн фенери, гезгин миделерин ени гöздеси олду“ (тр). Сабаҳ (2007-йил 30-сентябр). Қаралди: 2016-йил 16-январ. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Fethiye" dan olindi