Formentera jangi
Форментара жанги 1529-йил 28-октябрда содир бўлган. Айдин Реис бошчилигидаги Усмонийлар флоти Ибиза яқинидаги Форментера ороли яқинида 8 та йирик кемадан иборат кичик испан флотини қўлга олган.
| Форментера жанги | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
| Қўмондонлар | |||||||
 Айдин Реис
|
 Родриго Портуондо †
| ||||||
| Кучлар | |||||||
| 15 та йирик ҳарбий кема 4 та енгил, тезкор кема |
8 та йирик ҳарбий кема | ||||||
Тарихи
1529-йилда жазоирлик Айдин Реис бошчилигидаги 15 та барбар кемаси (Cаccиа Диаволо – „Шайтон овчиси“ лақаби билан танилган) Валенсия соҳилларига ҳужум қилиб, қўлга олган ўлжаларини ва морисколарни Жазоирга олиб ўтар эди. Айдин Реис испан ҳарбий денгиз кучларининг катта қисми ўша пайтда Габсбург императори Карл В ни Генуяга кузатиш билан банд бўлганидан фойдаланиб қолди[1]. Шу пайт Айдинга 4 та барбар кичик, тезкор кемалари қўшилди. Улар Айдинга Гранада йирик ҳарбий эскадрасининг капитани Родриго Портуондо Генуядан қайтиб келганини ва Айдиннинг Ибизада қилган талончиликлари ҳақида эшитгач, 8 та йирик ҳарбий кема билан уни кутиб турганини айтди[1].
Олдинги ҳаракатлар
Айдин Жазоирдан тезда йўлга чиқди, аммо унинг флотида кўплаб йўловчилар, қуллар ва юклар бўлгани сабабли жангга тайёр эмас эди. Шамол йўналиши ҳам тўғри келмади ва Айдин Форментера соҳилларида яшириниб қолишга ҳаракат қилди. Бироқ Портуондонинг флотини кўриб қолгач, Айдин юкларни ва жанговар бўлмаган кишиларни Форментерада қолдирди ва қочишга буйруқ берди[1].
Уруш
Портуондо эҳтиёцизлик қилиб Айдинни қувди, бироқ унинг қуллар билан эшкак эшувчи кемалари, асосан, 1521–1526-йиллардаги Италия урушидан янги асир олинган франсузлардан иборат бўлгани сабабли тезликни ушлаб туролмади. Натижада, испан кемалари тобора ажралиб борди ва Портуондонинг байроқдор кемаси деярли ёлғиз қолди. Айдин вазиятдан фойдаланиб, орқага қайтди ва 3 та кемаси билан ҳужум қилиб, Портуондонинг кемасини тезда қўлга олди, Портуондо эса ҳимоя чоғида ҳалок бўлди. Сўнгра Айдин сон жиҳатдан устунлигидан фойдаланиб, қолган кемаларга ҳам худди шундай тарзда биттадан ҳужум қилиб борди. Охирида 8 та испан жанговор кемасидан фақат 1 таси қўлга олинмай қолди[1].
Оқибати
Асирлар яқиндагина фатҳ этилган Жазоир шаҳрига қуллик учун олиб кетилди, шу билан бирга 1000 нафар мусулмон эшкакчи қуллар озод қилинди. Портуондонинг ўрнини Гранада флотилияси бошлиғи сифатида Áлваро де Базáн Элдер эгаллади[1].