Франcисcо Жосé де Гоя й Луcиэнтес (талаффузи: Франсиско Ҳосе де Гоя-и-Луентес; 30-март 1746, Фуэндетодос, Сарагоса яқинида — 16-апрел 1828, Бордо) — испан рассоми. Мадрид Бадииёт акадимяси аъзоси (1780). 1786-йилдан сарой рассоми, 1799-йилдан қиролнинг бош рассоми. Сарагосада (Х. Лусанимартинесдан) ва Италияда (1769—71) таълим олган. Гоянинг эрксевар санъати ўзининг дадиллиги, жўшқин эҳтироси, ижтимоий йўналиши билан ажралиб туради. 1773-йилдан Мадридда яшаган. Ф. Бае устахонасида ишлаган, қирол шпалер мануфактураси учун 60 дан ортиқ намоён (картина)лар яратган. 1780-йиллар бошидан портретчи сифатида шуҳрат қозонади, асарларида ҳашаматлилик ўрнини аста-секин сирлилик, дилкашлик, енгил киноя эгаллайди ("Маркиза Солан портрети", 1792; "Герсогина Алба портрети", 1795; "Қирол Карл ИВ оиласи", 1800 ва бошқалар); деворий расмларида диний мавзуларни ҳаётий кўринишлар тарзида ифодалайди (Сан Антонио де ла Флорида черкови капелласи, 1798, Мадридда; Карнинг уйи, 1820—23 ва бошқалар). Графика асарларида Гоянинг улкан истеъдоди намоён бўлди ("Капричос" туркуми, 80 варакда рассомнинг изоҳли матни билан, 1797—98; "Уруш офатлари" туркуми, 22 варақда, 1810—20 ва бошқалар), йирик картиналари ("1808-йил 2 дан 3 майга ўтар кечаси қўзғолончиларни отиб ўлдириш"; "Мадриддаги 1808-йил 2 май қўзғолони", иккаласи ҳам тахминан 1814 ва бошқалар)да даврининг энг муҳим воқеаларини ёрқин акс эттиради. Гоя ижоди умумевропа бадиий маданиятига кучли таъсир кўрсатган, бу таъсир ХХ асргача сезилиб туради.[1]

Франcисcо Гоя

Автопортрет
Ҳақиқий исмиФранcисcо Жосé де Гоя й Луcиэнтес
Таваллуди 30-март 1746-йил
Фуэндетодос, Сарагоса яқинида
Вафоти 16-апрел 1828-йил(1828-04-16)
(82 ёшда)
Бордо, Франсия
Соҳаси рассом
2 май 1808-йил
Карл ИВнинг оиласи

Адабиётлар

  • Cардера, Валентин. Биографиа де Д.Франcисcо Гоя, пинтор. Эл Артиста, 2 1835
  • Эл Либро де Лос. CАПРИCҲОС. Франcисcо де Гоя. Мадрид. 1999. ИСБН 84-87317-82-0
  • Маер А., Франcисcо де Гоя, Мунч., 1923;
  • Клингендер Ф. Д., Гоя ин тҳе демоcратиc традитион, Л., 1948, 2 эд., Н. Й., 1968;
  • Санчез Cантон Ф. Ж., Вида у обрас де Гоя, Мадрид, 1951;
  • Ҳолланд В., Гоя. А пиcториал биограпҳй, Л., 1961;
  • Ҳаррис Т., Гоя. Энгравингс анд литограпҳс, в. 1-2, Охф., 1964:
  • Wйндҳам Леwис Д. Б., Тҳе wорлд оф Гоя. Л., 1968:
  • Гудиол Ж., Гоя, Л. — Н. Й., 1969;
  • Гоя. Конигличе Гемалдегалериэ «Маурицҳуис». Каталог, Ҳааг, 1970.
  • Прокофьев В. Н. «Королевские портреты» Гойи 1799–1801 гг. // Античность. Средние века. Новое время. Проблемы искусства. М., 1977.
  • Прокофьев В. Н. Великий художник ХИХ века. К 150-летию со дня смерти Гойи // «Искусство», 1978, № 9.
  • Прокофьев В. Н. «Махи» Гойи или «Венера-цыганка» // Искусство Западной Европы и Византии. М., 1978.
  • Прокофьев В. Н. Гойя. Росписи церкви Сан Антонио де ла Флорида // Панорама искусств `78. М., 1979.
  • Фейхтвангер Л., Гойя.

Ҳаволалар

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил