Francisco Goya

Francisco José de Goya y Lucientes (talaffuzi: Fransisko Hose de Goya-i-Luyentes; 30-mart 1746, Fuendetodos, Saragosa yaqinida — 16-aprel 1828, Bordo) — ispan rassomi. Madrid Badiiyot akadimyasi aʼzosi (1780). 1786-yildan saroy rassomi, 1799-yildan qirolning bosh rassomi. Saragosada (X. Lusanimartinesdan) va Italiyada (1769—71) taʼlim olgan. Goyaning erksevar sanʼati oʻzining dadilligi, joʻshqin ehtirosi, ijtimoiy yoʻnalishi bilan ajralib turadi. 1773-yildan Madridda yashagan. F. Baye ustaxonasida ishlagan, qirol shpaler manufakturasi uchun 60 dan ortiq namoyon (kartina)lar yaratgan. 1780-yillar boshidan portretchi sifatida shuhrat qozonadi, asarlarida hashamatlilik oʻrnini asta-sekin sirlilik, dilkashlik, yengil kinoya egallaydi ("Markiza Solan portreti", 1792; "Gersogina Alba portreti", 1795; "Qirol Karl IV oilasi", 1800 va boshqalar); devoriy rasmlarida diniy mavzularni hayotiy koʻrinishlar tarzida ifodalaydi (San Antonio de la Florida cherkovi kapellasi, 1798, Madridda; Karning uyi, 1820—23 va boshqalar). Grafika asarlarida Goyaning ulkan isteʼdodi namoyon boʻldi ("Kaprichos" turkumi, 80 varakda rassomning izohli matni bilan, 1797—98; "Urush ofatlari" turkumi, 22 varaqda, 1810—20 va boshqalar), yirik kartinalari ("1808-yil 2 dan 3 mayga oʻtar kechasi qoʻzgʻolonchilarni otib oʻldirish"; "Madriddagi 1808-yil 2 may qoʻzgʻoloni", ikkalasi ham taxminan 1814 va boshqalar)da davrining eng muhim voqealarini yorqin aks ettiradi. Goya ijodi umumevropa badiiy madaniyatiga kuchli taʼsir koʻrsatgan, bu taʼsir XX asrgacha sezilib turadi.

Francisco Goya
Avtoportret
Haqiqiy ismi	Francisco José de Goya y Lucientes
Tavalludi	30-mart 1746-yil Fuendetodos, Saragosa yaqinida
Vafoti	16-aprel 1828-yil(1828-04-16) (82 yoshda) Bordo, Fransiya
Sohasi	rassom

2 may 1808-yil

Karl IVning oilasi

Adabiyotlar

• Cardera, Valentin. Biografia de D.Francisco Goya, pintor. El Artista, 2 1835
• El Libro de Los. CAPRICHOS. Francisco de Goya. Madrid. 1999. ISBN 84-87317-82-0
• Mayer A., Francisco de Goya, Munch., 1923;
• Klingender F. D., Goya in the democratic tradition, L., 1948, 2 ed., N. Y., 1968;
• Sanchez Canton F. J., Vida u obras de Goya, Madrid, 1951;
• Holland V., Goya. A pictorial biography, L., 1961;
• Harris T., Goya. Engravings and litographs, v. 1-2, Oxf., 1964:
• Wyndham Lewis D. B., The world of Goya. L., 1968:
• Gudiol J., Goya, L. — N. Y., 1969;
• Goya. Konigliche Gemaldegalerie «Mauritshuis». Katalog, Haag, 1970.
• Prokofьev V. N. «Korolevskie portretы» Goyi 1799–1801 gg. // Antichnostь. Srednie veka. Novoe vremya. Problemы iskusstva. M., 1977.
• Prokofьev V. N. Velikiy xudojnik XIX veka. K 150-letiyu so dnya smerti Goyi // «Iskusstvo», 1978, № 9.
• Prokofьev V. N. «Maxi» Goyi ili «Venera-tsыganka» // Iskusstvo Zapadnoy Evropы i Vizantii. M., 1978.
• Prokofьev V. N. Goyya. Rospisi tserkvi San Antonio de la Florida // Panorama iskusstv `78. M., 1979.
• Feyxtvanger L., Goyya.

Havolalar

• Fransisko de Goya. Kartinalar va biografiya ^(rus.)
• Francisco de Goya - Zoomable Paintings (Wayback Machine saytida 2007-09-28 sanasida arxivlangan) ^(ingl.)
• Francisco de Goya's Paintings (Wayback Machine saytida 2006-11-20 sanasida arxivlangan) ^(ingl.)